Серпін танытатын сәт

Солтүстік Қазақстан – ежелден ірі астықты өңірлердің бірі. Еліміздегі астықтың үштен біріне жуығы өндіріледі.
Егемен Қазақстан
30.03.2017 241

Жалпы өңірлік өнім үлесінде ауыл шаруашылығы 22 пайызды құрайды. Былтыр бұл бағытқа 45 миллиард теңге инвестиция тартылды. Экономикалық белсенді тұрғындардың үштен бірі осы салада жұмыс істейді.

Облыс диқандары «көктемнің әр күні – жылға азық» екенін жете түсіне отырып, биыл да да­ла жұмыстарын жоғары деңгей­де өткізуге бір кісідей жұмы­лып отыр. Шынында да, дала ең­бек­керлерінің алдында тұрған міндет ауқымды. 4 миллион 222,8 мың гектар алқапқа ауылшаруашылық дақылдарын орналастыру қа­лып­тасқан мол тәжірибемен қатар, зор ұйымшылдықты қажет етері сөзсіз. Облыс әкімі Құ­мар Ақсақалов астық өндірісін әр­тараптандыру аясында бұршақты дақылдардың егістік көлемін 1,5 есеге көбейту, ауылшаруашылық айналымына 71 мың гектар алқапты қосу міндетін қойды. Бұған майлы дақылдар мөлшері 712 мың гектарға жеткізілетінін ескерсек, енді монодақыл өсіру­мен ғана шұғылданып келген серік­тестіктер мен қожалық жетек­шілерінің іс тетігін жаңаша орайлас­тыруларына тура келеді. Өйт­кені, дақылдың бір түрін ғана егумен шектелетіндер әлі аз емес. Бұл көбіне ұсақ, майда шаруашылықтарға тән. Бір­текті дақылды еге бергеннен жердің тозатыны, топырақ құна­ры кемитіні әлдеқашан дәлел­ден­ген. Оның үстіне нарық талабын ескермей және болмайды. Мә­селен, Аққайың ауданына қарас­ты «Полтавское» ЖШС бидай көлемін азайтып, керісінше, майлы дақылдарды арттыру есебінен ғана қомақты табыс тауып келеді. Бұл – үйренетін үрдіс.

Облыстық ауыл шаруа­шы­лығы басқармасы мамандарының ай­туынша, көктемгі егіске әзір­лік жайы түрлі деңгейлердегі бас­қо­сулар мен жиындарда талқыланып, агротехникалық мер­зімде өткізудің жолдары барын­ша қарастырылған. Бұл орайда, Үкіметтің қолдауы айқын сезіледі. Жыл басынан бері егін­шілік саласына 17,6 миллиард теңге субсидия бөлініп, былтыр­ға қарағанда 39,3 пайыз артық қа­рас­тырылған. Қажетті 65 мың тонна дизель отынының әр литрі 126 теңгеден босатылып, кестеге сай жеткізу белгіленген. Қазір оның 40 пайыз қоры жинақ­талған. Науқан қызған тұста түр­лі маркалы 13500 трактор, 16000 тұқымсепкіш агрегат, 1170 егіс кешені ен даланы еңбек дүбіріне бөлейтін болады. Бүгінде техниканың әзірлігі 92 пайызды құрайды. Бір атап өтерлігі, жергілікті жерде құрас­тырылатын «SAMPO ASIA» комбайнына, «Батыр» деген брендпен шығарылатын К-704» тракторына сұраныс жоғары. Шетелдік техникаларға қарағанда бағасы арзан, техникалық мүмкіндіктері еш кем түспейді.

Синоптиктердің болжамы бойынша ылғал жеткілікті болатын сыңайлы. Топырақ қыр­тысындағы мөлшері қалып­та­ғыдай. Ең бастысы, агротех­ни­калық шараларды тиімді пай­далану қажет, вегетациялық кезеңд­і өткізіп алмау керек, дейді ғалым­дар. Олардың қобалжитын жөні бар. Мәселен, Қызылжар ауда­ны «Зенченко және К» коман­диттік серіктестігінде орташа түсім 20-25 центнерден ай­налса, онымен көршілес кей шаруашылықтарда жағдай кері­сінше. Топырақ бонитеті деңгейлес бола тұра, өнім төмен. Оның бір ұшығы ұйымдастыру жұмыс­тарының төмендігіне келіп ті­реледі. Тіпті жауапты науқан­ды маусымның алғашқы онкүн­дігіне дейін созып алатындар бар. Бұдан кейін қандай өнімділік күтуге болады?

Аймақта қыс ұзақ, жаз қысқа келетіндіктен, әрі соңғы жылдары климаттың өзгеруіне байланысты мамандар егіншілікті тәуекелі көп салаға жатқызып жүр. Бұл ойды ғалымдар да қостап, ерте пісіп-жетілетін тұқым түрлері өнімділікті 20-30 пайызға арттырады. Осы ретте жаңа технологиялар мен ғылым жетістіктеріне сүйене отырып, тұқым шаруашылығын жаңғыртудың, сұрыптарды таңдай білудің, орналастырудың маңызы зор, дегенді айтады. Бұл орайда, түпкі нәтижеге жетуге бағытталған кешенді шаралар атқарылып жатқанын айта кеткен жөн. Оның негізгілері– сұрып алмастыру мен жаңарту. Әзірленген 490 мың тонна тұқым стандартқа сәйкестендірілген. Көп жылғы тәжірибе бойынша топырақ құнарлылығына орай облыстағы орташа ерте пісетін тұқым топтары – 10-35, орташа пісетін – 65-75, орташа кеш пісетін тұқым топтары 10-15 пайызға дейін болу керектігі дәйектеліп, осы көрсеткіштерге жету мүмкіндіктері айқындалған. Вегетациялық кезеңі 72 күннен бас­талатын және жоғары өнім­ділік­ке ие «Омбы-35», «Памя­ти Азиева», «Астана» секілді ерте пі­сетін сұрыптар аудандас­тырыл­ған.

Серпін танытар сәтке солтүс­тік­­қазақ­стандық аграршылар да сақадай-сай әзірліктермен келіп отыр деуге болады.

Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан»


Солтүстік Қазақстан облысы


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.06.2017

Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңес отырысы өтті

23.06.2017

Оңтүстікте 600-ден астам кооператив құрылады

23.06.2017

Медиа форум аясында сингапурлық ғалым кітабының тұсаукесері өтті

23.06.2017

Алматыда отандық суретшілердің көрмесі өтті

23.06.2017

«KAZ Minerals» Ана мен бала орталығына жаңа жабдықтар сыйлады

23.06.2017

Қазақ диаспорасы шоғырланған елдерде арнайы орталықтар ашу керек –Д.Қыдырәлі

23.06.2017

Бектас Бекназаров Франция Сенатының вице-президентімен кездесті

23.06.2017

"Самұрық-Қазына" қызметі Сантьяго принципіне сай

23.06.2017

Таэквондодан әлем чемпионатына қатысатын Қазақстан Ұлттық құрамасының тізімі

23.06.2017

Шығыс Қазақстан полицейлеріне 101 автобус пен 140 автокөлік беріледі

23.06.2017

Кәсіпқой боксшы Айдар Шәрібаев чемпиондық белдікке таласады

23.06.2017

Қарағандыда Қазақстан полициясының 25 жылдығына арналған шеру өтті

23.06.2017

Павлодарда 300-ге жуық полицей марапатталды

23.06.2017

ОҚО-ның 500 мыңға жуық тұрғыны сапалы электр жарығына қол жеткізеді

23.06.2017

Елбасы Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасының Төрағасы болып қайта сайланды

23.06.2017

Елбасы: Елге келем деген азаматтарға қауымдастық арқылы бар жағдай жасалуы керек

23.06.2017

Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайы (фото)

23.06.2017

Елбасы шетелдегі қазақтарды қолдау үшін "Отандастар" қорын құруды тапсырды

23.06.2017

Үкімет танымал қазақтардың электронды базасын жасайды

23.06.2017

Асыл қасиет сеңгірі

КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Қуат БОРАШ, журналист-публицист

Оралыңның барында оқы да біл

Халқымыздың бітім-болмысын бейнелейтін қазыналы қара өлеңдер топтамасын парақтап көріңізші. Даңғайыр даланың жусан исімен әтірленген жұпар  ауасы дауылпаз көңіліңізді аспандатып, еріксіз шабытыңыздың шоғын үрлейді.  

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қазақтың құты

Қазір қалада тұратын аға буын ұрпақтың басым көпшілігінің санасындағы, жалпы жан дүние­сін­дегі, ұғым-түсінігіндегі алтын бесік ауыл бейнесі бала­лық шақтың бал дәуренінде қа­лып­тасқан ғой. Содан да болар, қашанда көл көңілді қазақы мінездің, астың асыл-дәмдісін көпке сақтайтын дархан пейілдің, айтпай келетін қыдыр қонаққа қуанатын мырза бейілдің нұр шуағына малынып өстік десек те болады. Қарап отырсақ, осындай ақ-адал пейіл, көңілдің кеңдігі қазақтың құты екен-ау.

Пікірлер(0)

Пікір қосу