Шоқпарұлының шеберлік мектебі

Жетісулық қолөнер шеберлері Астанада
Егемен Қазақстан
11.07.2017 1024

Сонау Жетісудан артынып-тартынып жеткен қолөнер шеберлерінің көші Астананың іргесіндегі «Шығыс базары» этноауылына аялдады. Ертелетіп жетсек киіз үй жабдығынан тартып, кебеже, сандық, кілем, сырмақ, алашаның түр-түрі мен қолдан шыққан әр алуан ыдыс-аяқтарды самсатып жайып тастапты.

Қазақ ұлттық мәдениетіне өлшеусіз еңбек сіңірген, Жетісу өңіріне аты мәлім ұста Дәркенбай Шоқпарұлы қалыптастырған мектеп бүгінде бір қауым ел болыпты. Шоқтығы биік қолөнердің құпия сырын меңгерген бірегей тұлға – Дәркембай Шоқпарұлы әсіресе, ер қаруы – садақ, қылыш, найза, айбалта, шоқпар жасап танылғанын айтып өткіміз келеді. Суретші-этнодизайнер «Өрім өру» (1994), «Домбыра жасау» (1996), «Бесікке бөлеу» (2001), «Қазақтың қолданбалы өнері» (2007), «Қазақтың қолөнері» (2005)  сынды ғылыми-танымдық 20-дан астам еңбек жазып қалдырған-тұғын. Әке аманатына абыроймен қарап келе жатқан Дәулет Дәркембайұлы  халықтық сәндік-қолданбалы өнерді ел аумағында ғана емес, шет елдерге де насихаттап жүрген жан. Темірмен де, ағаш пен бағалы металлдармен де жұмыс істей беретін бес аспап Дәулет Дәркембайұлы білгенін өзгеге үйретуден жалыққан емес.

– Қазір қолөнерге қызғатын адам көп емес. Дегенмен талапты, талантты оқушыларды қабілетіне қарай қолөнердің түрлі саласына бағыттап, үйретіп келемін. Мал шаруашылығымен айналысқан қазақ малдың тұяғын да, сүйегін де тастамаған. Қазіргі тілмен айтсақ экологиялық таза, қалдықсыз тұрмыс, – дейді ұста.

Көрмеде әйелдердің әшекей топтамасын жасап жүрген Нұрданбек Бекболат, зергер Сайлау Ботабеков, этнодизайнер Есен Мұхтарұлы сынды шеберлер ағаш пен тері өңдеу, табан астында білезік, сақина соғудан шеберлік сыныптарын көрсетті. Зергерлердің сөзінен ұққанымыз – әшекей бұйымдарға қондырылатын меруерт, інжу тастары халық ұғымында айға теңеумен байланыстырылады екен. Бұл тастарға күміс секілді ай сәулесінің бір бөлшегі бар деп ерекше мән берілген. Інжу мен меруерт бақытты, байлықты білдіретіндіктен осы тастармен киімді сәндеуде көп қолданылатын болса керек. Шеберлік сыныптарын ұйымдастырып жатқан топтың ортасында жүн түтіп, ұршық иіріп, біз кестемен іс тігудің қыр-сыры туралы түсіндіріп жатқан ісмер келіншек салған жерден көзімізге жылы ұшырады. Өзін Әмина Мапез деп таныстырған ол 2005 жылы Қытайдан елге оралған соң кесте өнерімен шұғылданып, кәсіпке айналдырған. Кестелеудің 10-нан астам түрін білетін Әмина әшекей кестенің барлық халыққа ортақ өнер екенін айтады. «Кесте өнерінің қазақ халқына тән – біз кесте, айқас тігу, айқыш-ұйқыш тігу, басып тігу, қайып тігу сияқты байырғыдан келе жатқан түрлері бар. Шым кесте көбіне тұс киіз, сандыққап, мақпал шапан, орамалдың алақаны, жастық жапқыш, кежім, сәукеле сияқты басқа да көптеген заттарға төгіледі», дейді ісмер.

Этнодизайнер Құрманғазы Қадыровтың тері мен сүйектен жасалған туындылары тақырыптық мазмұнымен ерекшеленеді. Мысалы, «Құда мыңжылдық» атты қоладан құйылған жамбас мүсінді тұғырдың астарлы мәні зор. Салмағы үш кило болатын тұғырға зер сала қарайтын болсаңыз үш қырынан қобыз, сілеусін, құлын сұлбасы шалынады. «Жамбас әдетте сыйлы қонаққа тартылатын табаққа салынатын кәделі мүше саналады. Атаулы күндерде таптырмайтын сыйлық», дейді шебер. Осы тұста қасымызға келіп қалған Ансис есімді латвиялықпен тіл қатысып қалдық. ЭКСПО-2017 көрмесіне арнайы келгенін айтқан ол, қазақ ұлттық асханасынан дәм татқанын айтып, жылы лебізін білдірді.

Бүгінгі күннің талабына сай сәндік-қолданбалы өнер түрлері сан алуан боп құлпырып келеді. Тал бойына қазақтың мыңдаған жылғы шығармашылық ізденісін жинақтаған ұлттық бұйымдарымыздың ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып отыруының бір сыры – тынымсыз ізденіс үстіндегі осы шеберлердің еңбектерінің нәтижесі болса керек.

«Ая ӨМІРТАЙ»,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Қазақстан құрамасы дзюдодан Қытай Гран Приінен 3 медаль алды

25.05.2018

Рудныйда Бақытжан Сағынтаевқа «Ақылды құс фабрикасы» жобасы таныстырылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысының аграршыларымен кәсіпкерлік туралы жаңа заңды талқылады

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

25.05.2018

Асқар Мамин Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты

25.05.2018

Демалыс күндері Астанада күшті жел соғып, бұршақ жауады

25.05.2018

Қазақстан ғалымдары ойлап тапқан жаңа құрылғы сынақтан өтіп жатыр

25.05.2018

Сенатта балық шаруашылығын қолдау шараларын нақтылау ұсынылды

25.05.2018

Астана мектептеріндегі соңғы қоңырау: Ж.Жабаев атындағы 4 мектеп-гимназиядан фоторепортаж

25.05.2018

Семей қаласының мектептерінде соңғы қоңырау мерекесі өтті

25.05.2018

Театрдағы музей түнінде мыңнан аса жәдігер көрермен назарына ұсынылды

25.05.2018

Дархан Кәлетаев пен Бауыржан Байбек азаматтық қоғамды дамыту жөніндегі Жол картасына қол қойды

25.05.2018

Мемлекеттік хатшы Ұлттық мектептің үздік тыңдаушыларымен кездесті

25.05.2018

Семейде балық аулауға уақытша тыйым салынды

25.05.2018

Атырау облысы мен Астананың әкімдіктері ынтымақтастық туралы келісім жасасты

25.05.2018

Оралдағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде соңғы қоңырау салтанаты өтті

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысына жұмыс сапарымен барды

25.05.2018

Ақтөбе облысында 16 мың бала лагерьлерде тегін демалады

25.05.2018

Оңтүстікте биыл 33766 оқушы мектеп бітірді

25.05.2018

Семейдегі интернат тәрбиеленушілері «Отанымыз – Кеңес Одағы, астанамыз – Мәскеу» деп жазылған оқулықтармен оқып жатыр

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу