Сирия: сарапшылар не дейді?

АҚШ-тың Сирияны қанатты зымырандармен атқылауы өткен аптадан бері халықаралық саясаттағы басты тақырып болып отыр. Дональд Трамптың бұл шешімін қуана қолдаушылар да, қатаң сынаушылар да бар. Бірақ бәрін ойландырып отырған күрделі сұрақ: Енді не болмақ?
Егемен Қазақстан
11.04.2017 1085

Cирияға зымыран шабуылы дегенде, АҚШ-тағы соңғы президент­тік сайлау науқанын еске түсіретін екі нәрсе бар. Біріншісі – Трамптың ол сайлауды «АҚШ күш-қуатын сырт­қы жанжалдарға емес, ішкі проб­ле­ма­ларды шешуге жұмсауы тиіс» деген ұранмен жүргізуі. Екіншісі – республикалық кандидат пен Ресей президенті Владимир Путин ара­сын­дағы түсініксіз сыйластық және осыған байланысты «Трамп­тың президент болуына Ресейдің де ықпалы бар» деген пікірдің пайда болуы.

Ал соңғы бірнеше күндегі жағ­дай қандай? АҚШ сыртқы саясатын өзгертеді, халықаралық мәселелерге көп килікпейді деген жаңа президент Мәскеу тікелей қолдап отырған Сирия­ның әскери базаларын бомбылады. Және қай кезде? Қытай басшысы Си Цзиньпин Трамппен алғаш рет кездесу үшін АҚШ-қа ресми сапармен келген күні.

7 сәуірдегі оқиға әлемдік қоғам­дас­тық үшін күтпеген жағдай болды. Мұны саясаткерлердің, сарап­шы­лардың пікірі анық көрсетеді. Ресми пікір негізінен екі түрлі болды. Батыс басшылары Трампты бірауыз­дан қолдады. «Өз халқын газға тұн­шық­тырған Асадқа бұл лайықты жауап», деді олар.

Мәскеудің реакциясы сәл кеш­теу шықты. Владимир Путин АҚШ соққысын «агрессия» деп бағалады, бұл жағдай «Ресей-Америка қатынас­тарына айтарлықтай зардабын тигізе­тінін» айтты.

Иран Сыртқы істер министрі Жавад Зариф «Вашингтон химиялық қару қолданды деген жалған айыптау негізінде әскери күшке жүгінді», деп мәлімдеді. 

Қытай бұл оқиғаға қа­тыс­ты әзірге ресми мәлімдеме жаса­ған жоқ. 

Ал сарапшылар «Неге бұлай бол­ды?», «Трамп жаһандық мәселе­лер­ге кіріспекші ме?», «Ахуал енді қалай өрбиді?» деген сұраққа жауап іздеді. Соның ішінде Обаманың кезінде АҚШ Сириядағы жағдайға ара­ласпап еді, енді міне қайта оралды, ол үшін Асадтың химиялық шабуылын пайдаланды деген пікірлер көбірек айтылды.

Бүгінге дейін Трампты үздіксіз сынап келгендердің көбі оның бұл шешімін жоғары бағалады. «Трампты қанша жек көрсе де болады, бірақ бұл жолы оның дұрыс жасағанын мойындау керек. Тіпті, бұзылған сағаттың өзі тәулігіне екі рет дұрыс уақытты көрсетеді емес пе?», дейді The Guardian.

Сарапшыларды бұл оқиғадан кім не ұтады деген сұрақ та мазалап отыр. Ресейлік саясаттанушы Григорий Голосов бұл жөнінде былай дейді: «Асад АҚШ пен Ресей арасында Сирия бойынша келісім жоқ жерде ғана жаны қалатынын жақсы біледі. АҚШ Сирияға құрлықтан басып кірмейді, мұны да түсінеді. Ал әуеден жасалған шабуыл онша қауіпті емес. Асад ДНР-ЛНР сияқты қуыршақ емес, оның өз ойыны бар. Идлибке химиялық шабуыл АҚШ пен Сирия арасын­дағы «келісімді» мүлдем жоққа шығар­маған шығар, бірақ қатты қиында­тып жібергені анық. Асад дегеніне жетті. Ал Ресей не ұтты?».

Енді не болады дегенге келсек, бұл да күрделі сұрақ. «Саясаткер ретінде Трамптың алдағы әрекетін болжау мүмкін емес екен. Ол Асадқа көзқарасын айналасы бірнеше күн ішінде өзгерте салды. Ендеше, алда не болатынын болжау қиын», дейді ВВС-дің Таяу Шығыстағы шолушысы Джереми Боуэн.

Британдық Times газетінің ха­барына қарағанда, Мәскеу Сирия пре­зиденті  Башар Асадты қол­дауын қоймаса, Лондон Ресейге санк­ция­ларды күшейтуді талап етпек. Ал Ресей мен Иран Сирияға шабуылдар қайталанған жағдайда әскери күшпен жауап беретінін білдірді. Ресейдің Лондондағы елшілігі Батыс Мәскеуге ультиматум қоймағаны дұрыс, оның соңы нағыз соғысқа апарып соғады, деп мәлімдеді.

Осы аптада АҚШ мемлекеттік хатшысы Мәскеуге барады. Ол «Үлкен жетіліктің» атынан Ресейге Асадпен байланысты үзу, Сириядағы әскерін әкету жөнінде ультиматум апарады деген болжам бар.  Сонымен қатар,  бұл кездесуде Владимир Путинге «Үлкен жетілікке» қайта кіру туралы ұсыныс жасалуы мүмкін. Қырымды қосып алғаны үшін Ресей «Үлкен сегіздік» қатарынан шығарылған болатын. Бірақ Путин қайта оралғысы келеді деген пікір айтылып қалып жүр. Бірақ ол үшін Ресей Сириядан кетуі керек.

«Ресей ультиматумға көнбейді. Бірақ Сирияның көп нәрсеге кедергі болып отырғанын Мәскеу түсінеді», дейді Daily Telegraph.  

Ал Сирияға шабуылдан кейін не өзгерді? Ресей Сириядағы операция­лар кезін­де авиациялық ұшулардың қауіп­сіздігін қамтамасыз етіп, төтенше оқиға­ларды болдырмау туралы АҚШ-пен арадағы меморандумды тоқтатты.

Жерорта теңізінің Сирия жағалауына қанатты зымырандармен қаруланған «Адмирал Григорович» әскери кемесін жіберді.

Ұлыбритания сыртқы істер ми­нистрі Борис Джонсон 10 сәуірге бел­гі­ленген Ресей сапарынан бас тарт­­ты. «Сириядағы оқиғалардан ке­йін ахуал күрт өзгерді. Маған қазір «Үлкен жетілік» кездесуі алдында АҚШ және өзге де елдермен байла­ныс­ты жалғастыру маңызды», деді ол. Джонсон «орыстарға айқын әрі келісілген үндеуді» сол кездесуден кейін АҚШ мемлекеттік хатшысы Рекс Тиллерсон жеткізетінін айтты. Оның бұл шешімі Мәскеу тарапынан қатаң сынға ұшырады.

Ержан Әбдіраман, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2017

Астананың бірнеше көшесінде көлік қозғалысы шектеледі

19.08.2017

Футболдан жасөспірімдер құрамасының аға жаттықтырушысы тағайындалды

18.08.2017

Павлодардан Астанаға 10 тонна қарбыз жеткізіледі

18.08.2017

Ақтөбе мектептері жаңа оқу жылына 95 пайыз дайын

18.08.2017

Бурабайда Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен кеңейтілген отырыс өтті

18.08.2017

Павлодарда 98 ауыл әкімі сайланды

18.08.2017

Парламент депутаты Мақтарал ғалымдарының жұмысын жоғары бағалады

18.08.2017

Астанада бір жарым ай ішінде 2,5 мың адам жұмыспен қамтылды

18.08.2017

«Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ басқарма төрағасы тағайындалды

18.08.2017

Барселонадағы теракт: анықталған жайттар

18.08.2017

Алматыда «Al Hilal» Ислам Банкінің» тұңғыш бөлімшесі ашылды

18.08.2017

Қазақстанның киелі орындар тізіміне Жайық (Теке) қаласы енді (фото)

18.08.2017

Владимир Никитенко: Черногориямен өтер ойында футболшылардан жанкештілік талап етеміз

18.08.2017

Оңтүстік Қазақстанда үздік әлеуметтік жоба анықталды

18.08.2017

Синоптиктер демалыс күндерінің ауа райына болжам жасады

18.08.2017

Сайлауалды үгіт жұмыстарын интернет арқылы жүргізу реттелмек

18.08.2017

ҚР СІМ: Барселонадағы лаңкестік әрекеттен зардап шеккендер арасында Қазақстан азаматтары жоқ

18.08.2017

Сыр өңіріндегі Сортөбе бекінісінен қобыз пішіндес тас табылды

18.08.2017

Қарлығаш балапанын ұшырған күн

18.08.2017

Нұрсұлтан Назарбаев Барселонада болған террорлық актіге байланысты көңіл айтты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Кикілжің келіссөз арқылы шешіледі

Бүгінгі таңда әлемді алаңдатқан мә­селенің бірі Корей Халық-Де­мо­­кратиялық Республикасының яд­ролық қаруға қол жеткізу сая­саты болып отыр.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

ЭКСПО екі айналып келмес саған...

Алаштың алтын алқасындай Ас­та­на­ның ажар-көркіне аспанда­ғы ай қызығып, көктегі күн сүй­сін­гендей. Сарыарқадағы шамшы­рақтай сама­ла шаһар қазір тіпті құл­­пырып тұр. Сұлулығы көз суырғандай. Жер-жа­һан­ның жетіс­тік­тері жайнап төрінде тұр­са, бес құрлықты бетіне қаратар бе­дел жинамай қайтеді енді.

Пікірлер(0)

Пікір қосу