Сөз сойыл №39

Егемен Қазақстан
31.03.2017 5933

Бірде...

Халық батыры, майдангер жазушы Бауыржан Момышұлы ертеректе «Сары­ағаш» шипажайына бара жатып, Шымкент қаласындағы бір қонақүйге аялдап­ты. Мұны естіген жазушы Нәсіред­дин Серәлиев бір топ жас қаламгерді ертіп, батырға сәлем бермекке қонақүйге келеді.

Жүрексіне есікті тықылдатады.

– Войдите! – дейді арғы жақтан. Жазушылар имене ішке кіреді. Үстел үстінде қағаз ақтарып отырған Баукең:

– Кімсіңдер? – деп сұрайды.

– Мына жастар сәлем беріп, сізді көруге келіп еді! – дейді Нәсіреддин күмілжіп.

Сонда Баукең:

– Сәлемдерің жөн, қабылдадым, ал көретін мен сендерге зоопарк емеспін! – деп шығарып салыпты.

***

Белгілі жазушы Мұхтар Мағауин сексенінші жылдардың орта кезінде «Жазушы» баспасының бас редакторы болып қызмет атқарады. Бірде баспа­ның күйіп-жанып жататын жұмысымен ренжіңкіреп отырса, қаламдас дос­тарының бірі келіп:

– Мұха, шаршап отырсыз ғой, жұмыс көп-ау шамасы, – дейді.

Сонда Мұхтар:

– Баспаның жұмысы емес, басқаның жұмысы шаршатады, – депті.

– Иә, қағазбасты жұмыс қой, – дейді қаламдас досы жаны ашыған кейіпте.

– Жұмысың бұзық болса да, қағазың түзік болу керек, – деп Мұхтар бұл жолы да келте тіл қатады.

– Мұха-ау, тек мақалмен сөйлейтін бол­ған­бысыз? – дейді досы. Сонда Мұхтар:

– Мақал жетіскеннен шықпайды, – деп бұл жолы да келте қайырған екен.

***

Қазақ балуандарынан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы Жақсылық Үшкемпіров Торғай облысын аралағанда атақты халық ақыны Қонысбай Әбілов жанында жүреді. Бір отырыста елдің әзілкеш жігіттерінің бірі:

– Қоныс аға, Қажымұқан ата мен Жақ­­сылықтың ұқсастығы неде, айырма­шы­лығы неде? – деп сұрапты.

Сонда Қонысбай:

– Егер ел алдындағы қызметтерін тара­зы­­ға тартса, тең түсіп қалуға тиіс. Ал дене­сі жағынан келсек, – деп, жымия күледі де:

– Тауларды ырғап салған арқасына,

Есімін ойып жазған әр тасына.

Қажымұқан атасы тірі болса,

Сыйып-ақ кетер еді қалтасына, – деп сөзінің аяғын өлеңдетіп жіберіпті.

Көрген БІЛГЕНОВ

АСТАНА



Біз не өндіреміз?

Директор кабинетіндегі тетікті басады, хатшы қыз кіреді.

Директор: – Бас инженерді шақырыңызшы.

– Қазір, Игорь Александрович.

Бас инженер кіреді.

Инженер: – Сәлеметсіз бе, Игорь Александрович.

Директор: – Сәлемет пе, Виктор Иванович. Айтшы, осы біз не өндіреміз?

Инженер сасқалақтап: – Түсінем, директор мырза... Дегенде сөзіңіздің жаны бар. Тауардың әрқилылығы жағынан онша емеспіз. Сападан гөрі жоспарды орындауға көп мән беріп келдік... бірақ...

Директор: – Тоқтай тұр, сен сөз ауа­нын басқа жаққа бұрып жібердің. Мен сенен: «Біз қандай өнім өндіріп отырмыз?» деп сұрап тұрмын.

Инженер: – Әрине, өнімдеріміздің сапасы әлемдік жобаға сай келмей жатыр, бірақ тауар жеткізушілер...

Директор: – Сен тағы да мен сұраған нәрседен ауытқып кеттің. Мен сенен: «Біз не өндіреміз?» деп сұрап тұрмын, миың бар ма өзіңнің?

Инженер қипақтап: – Иә... сіз жарнамалау жағының кемшіліктерін теріп айтқыңыз келген болар... Білесіз бе, бізбен байланыстағы кәсіпорындар үнемі бізді ұятқа қалдыра береді...

Директор ашуланып: – Сен өзің не оттап отырсың? Мен сенен: «Біз қандай өнім өндіреміз?» деп сұрап отырмын. Мені осында асығыс-үсігіс ауыстырғандықтан, қандай өндіріс орнына директор болып тағайындалғанымды әлі білмеймін. Сонымен, біз не өндіреміз?..

Юрий РИХТЕР

Аударған

Үміт ЗҰЛХАРОВА


Шымшыма шумақтар

Піл мен тышқан

Пілдей еркек сырт көзге жайнаң қақты,

Өзгелерді алдында маймаңдатты.

Ал үйінде тышқандай жас әйелі,

Төбесіне от жағып, шай қайнатты.


«Мәңгілік» пен әңгүдік

Төртінші рет жас қатын алып тұрып,

«Махаббатымыз мәңгілік» деді.

Сонда әлгісі: «Көп сөйлеме қарық қылып,

Мәңгілік ештеңе жоқ, әңгүдік» деді.


Қара жерге тоймады

Мың гектар қара жерді сатып алды,

Содан соң қыбыр етпей жатып алды.

Бұл байдың бар бітірген шаруасы,

Жылғадан бір қоянды атып алды.


«Кресломды қызғанамын»

«Қырық бесте қызыл гүл қыз баламын,

Ішім жылы, сырт көзге сызданамын.

Қыл мойыным қисайып қалғанша бір,

Кресломды өлгенше қызғанамын».


Әкесі көлеңкеде қалды

Тойда әкім бата сөзді бастады,

Жаттанды сөз «әләулайдан» аспады.

Той иесі қарт әкесін «ұмытып»,

Жаутаңдатып көлеңкеде тастады.


«Қай бетіңмен...»

Өмір бойы өрекпіп өрде жүрдің,

«Акула» боп тұңғиық көлде жүрдің.

Алиментті төлемей балдарыңа,

Қай бетіңмен ұялмай көрге кірдің?


Әзірбайжан ҚОНАРБАЕВ

Маңғыстау облысы


Ауылдың айтқыштары


«Оптым» тууға жазсын

Бірде оң жақта отырыңқырап қалған қызметтес қыз бала үсті-үстіне түшкірсін келіп. Аяқ астынан әбігерге түскеніне қысылып «кешіріңіздер» деп жатыр. Сонда Сиқым тұрып:

– Ой, бәрекелді! Жәрәкімәлда!!! Үзік, үзік жібермей, «оптым» жібергенің де дұрыс болды. Ертең сәтін салып, орныңды тауып күйеуге шыққанда да баланы егіздетіп, үшемдетіп, «оптым» тууға жазсын, – деп әзілдеген екен.


Қуғын қағаз

– Мен бір базарлық сұрайтындай қала шығып келгеніңді жасырсаң да естідік.

– Иә, ал қайда барыппын?

– Кеңсеге өзіңді іздеп қаладағы айықтырғыш үйінен «қуғын қағаз» келді. Сыбырлағанды жел естиді, желден ел естиді де.


Жеңіл буыңызбен

– Жиналысқа түсіп шықтым. Құры­сын, тер одан да кетті, бұдан да кетті.

– Е, бәрекелді, жеңіл буыңызбен!


Өлмеудің көзі

– Әй, осы сенің, сәпсем білмейтінің жоқ кө­рі­неді ғой. Өлмеудің көзін білдің бе?

– Білдім. Тумасаң өлмейтін көріне­сің.


Жарлы болсаң...

Төл теңгеміз шыққан аласапыран кезінде Бөлекбай саудадан артылып, саудагерлерден қалған азын-аулақ ақшасы жүз мыңнан асып түскесін, жоқ-жұқалтаңдау-ау деген дос-жарандарына қосып, ың-шыңсыз ауыстыра қойғысы келді. 100 мыңнан артық ақша ауыстырудың машақаты болды сонда. Ойы оңды. Ойлады да Айдабол досына телефон салды. «Сүт сұрайын деп тұрса да, ыдысын жасырып»: – Әллеу, Айдабол, осындайда пайда бол. Мына жарлы-жақыбай досыңды нарықтың тырнағынан құтқара көр. Қысылып тұрмын. Елу-алпыс мыңдай қарыз бере тұршы, өте қажет боп тұрғаны, – деп қиылып жорта жыларманға барды. «Қарыз күліп барып, жылап қайтадыны» бетке ұстады ма Айдабол:

– Бөке, бүтін бөлкемді де, бөтелкемді де бөліп беруге бармын, үйде соқыр сом қалмапты, бұйырмасын, – деп қалтасын қағынып шыға келді. «Құланның қашуына мылтықтың басуы». Айдаболға да керегі осы еді: – Е, бәрекелді, сенде ақша жоқ екен ғой, онда сен менің 100 мың сомымды теңгеге айырбастап бере қойшы, – деп кенедей жабысты.

Айдабол қысылыңқырап қалып: – Бөке-ау, енді «жарлы болсаң, көшіп көр» демекші, кешелі бері осы көрпе астын көтеріп әне жер, мына жерді қопарып, жан қалта, төс қалта, ышқыр қалта, жасырын қалталарды ақтарып дегендей. Мен де 100 мыңға жетіп жығылып дегендей ... – деп тігісін жатқызып, қашқақтай бастады.

– Әй, бұл адамнан айла артылмас, – деп Бөлекбай телефон тұтқасын тас­тай салды.


Сүйкей салар

– Сылқым жан-ау, біз сендерден ештеңе дәметпейміз. Өз тапқанымыз өзімізге жетеді. Ең болмағанда, айына бір рет амандық-саулықтарыңды білдіріп, хат жазып тұрсаңдаршы.

– Сіз де қызықсыз-ау, әке! Хатты айтасыз, сес көрсетіп анда-санда домалақ арыз-марыз сүйкей салатын да мұрша жоқ қой қазір бізде.

Сапар ӘБІЛКӘКІМТЕГІ

ҚОСТАНАЙ


Суретшілердің арасындағы әңгіме:

– Кеше сурет көрмесіне бардым. Барғанымды қайтейін, сенікінен басқа сурет көрмедім. Көруге болатын жалғыз сурет сенікі екен.

– Қалғандары онша емес пе екен?

– Жоқ. Басқа суреттердің алды құжынаған адам. Түк көрсетпейді...

***

Енді жарқырап келе жатқан эстрада «жұлдызы» продюсеріне:

– Репертуарымдағы жалғыз әнді айта беріп жалықтым, енді бір ән жаздырып, концерт берсем деп едім...

***

Жазушының үш түрі болады:

1.Нағыз жазушы.

2. Арыз жазушы.

3. Бас жазушы.

***

М. Әуезов театрына хабарласады.

– Бізге ертеңгі спектакльге екі билет керек еді.

– Ромео мен Джульеттаға ма?

– Сіз мені біреумен шатастырып тұрған шығарсыз? Мен Сәрсенмін ғой, билет әйеліміз екеуімізге керек.




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.06.2017

Қызылордада журналистердің "Қанатты қалам" форумы өтті

26.06.2017

Астанада Иманбаев көшесінде көлік қозғалысы толықтай шектелді

26.06.2017

Алматыда «Ұлы дала рухы-2017» этнофестивалі өтті

26.06.2017

Қызылорда облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы

26.06.2017

ОҚО-да азаматтардың әлеуметтік мәртебесін анықтау жұмыстары жалғасуда

26.06.2017

Ұлттық экономика министрі халыққа есеп берді

26.06.2017

Айттың екінші күні – Алматыда аспаннан «медаль жауды»

26.06.2017

Қайрат Сарымсақов таэквондодан әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

26.06.2017

Қазақстанда жаңалық ашушылардың 87%-ы алматылықтар

26.06.2017

Астана 2020 жылға қарай Еуразия кеңістігіндегі туристер үшін ең тартымды қалалардың бірі болады

26.06.2017

Чайковский музыкасы шалқыды

26.06.2017

Бақытжан Сағынтаев «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының жобасы бойынша кеңес өткізді

26.06.2017

Журналистер сайысқа түсті

26.06.2017

Қайрат Әбдірахманов Венгрияның Сыртқы істер және сыртқы экономикалық байланыстар министрімен кездесті

26.06.2017

Лондонда тәртіпсіздік салдарынан алты полицей жапа шекті (видео)

26.06.2017

Біліксіз мұғалімдер ағылшын тілінен сабақ беріп жүр

26.06.2017

Бурабай ауданының әкімі ауысты

26.06.2017

Сенат Төрағасы Мажарстан Сыртқы істер және сыртқы экономикалық байланыстар министрімен кездесті

26.06.2017

Мажарстан Халықаралық Түркі академиясына бақылаушы мәртебесін алуға өтініш берді

26.06.2017

Астанада «Ежелгі Мысыр ескерткіштері» атты халықаралық көрменің ашылу салтанаты өтті

КОЛУМНИСТЕР

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Төрінен қонақ үзілмейтін үлкен үй

Кез келген қаладағы келімді-кетімді жолаушыларға лайықты қызмет көрсетіп, адамдардың демалуы мен жүріп-тұруына жағдай жасау – жауапты міндет. Әлемнің дамыған елдері бұл бағыттағы жұ­мыстарды логистикалық карта аясында жүргізіп, қонақ қабылдау мен қызмет көрсетудің де озық үлгі­лерін қалыптастырып отыр. Яғни, туризмнің дамуына күш, қай­рат, қаржы жұмсау арқылы оны есе­леп қайтарып алу қамында көптеген жұ­мыстар жасалуда. Қуанарлығы, еліміздегі логистика бағытындағы дамыту жұмыстары өз деңгейінде жүріп жатыр. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кәденің қадірін білейік

КСРО-ның бір қиырындағы Мурманнан екінші қиырындағы Владивостокқа бет алған 66 жастағы желаяқ жүгіріп келе жатқан жолынан бұрылып, Ұзынағашта екі сағат аялдады. Тайлы-таяғымыз қалмай ғажап жанды көрмекке аудандық партия комитетіне – қазіргіше, аудан әкімдігіне жиналдық. Орыс ақсақалы жүгіруді 20 жыл бұрын бастапты, кереметі – бір заманда алпыс екі тамырына құрсау салған 10 шақты ауруынан құлан таза айыққан.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу