Соғыс кемелері. Кімдікі мықты?

Қытай өзі жасаған алғашқы ұшақ тасушы кемені суға түсірді. Мұны бүгін бірнеше әлемдік ақпарат құралдары хабарлады. Ал Ресей әлемдегі ең ірі ұшақ тасушыны 2030 жылы іске қоспақ.
Егемен Қазақстан
26.04.2017 2587

Ұшақ тасушы. Ол не нәрсе?

Ұшақ тасушы (aircraft carrier – ағылшынша, авианосец – орысша) – соғыс кемелерінің бір түрі. Әскери ұшақтардың базасы ретінде қызмет ететін ашық теңіздегі аэродром. Негізгі соғыс күші – кеме палубасынан ұшып-қонуға бейімделіп жасалған әскери ұшақтар. Сонымен қатар олар ядролық және зымырандық қаруды алып жүреді. Әскери авиацияны жөндеу, жанармаймен қамту, ұшуларды басқару сияқты қызметтер атқарады. Ұшақтарды ұшыру кезінде кеме желге қарсы бар жылдамдықпен жүзеді. Ұшыру үшін теңіз толқынының шайқалысы үш баллдан аспауы керек. Қону кезінде ұшақтың жылдамдығын тез азайту мақсатында аэрофинишер қолданылады. 

Ұшақ тасушылар зенитті артиллерияны және «кеме-ауа» класындағы зымырандармен қаруланады. 1960 жылдардан бастап қанатты зымырандар дамымай тұрған кезде ұшақ таушылардың стратегиялық маңызы өте жоғары болды.

Америкалық USS Nimitz - әлемдегі ең ірі әскери кеме

Ауыр ұшақ тасушылардың су ысырымы (суға батқан кезде ығысып шығатын судың салмағы, бұл суға батқан дененің салмағына тең) – 75 000 тонна, корпусының ұзындығы – 315 метр, ені – 40 метр, жылдамдығы – 33 теңіздік миляға (шамамен 61 километр) дейін болады. Экипажында 2800-3300 адам, 100-120 ұшақ пен тікұшақты алып жүру мүмкіндігі бар. Супер ұшақ тасығыш аталатын түрлері атомдық күш қондырғы қуатымен жүреді. Мұндай кемелерге бүгінге АҚШ пен Англияның әскери-әуе күштері ғана ие. Бұдан басқа ұшақ тасығыштардың жеңіл, конвойлық аталатын түрлері бар.  

Қытай алғаш рет өзі жасады


Қытайда құрастырылған алғашқы ұшақ тасушы салтанатты түрде суға түсірілді (Reuter)

Қытай мемлекеттік басылымдары мәліметіне қарағанда, әзірге аты жоқ ұшақ тасушы кеме елдің солтүстік шығысындағы Далянь портында суға түсірілген. «Осылайша Қытай аймақтағы әскери үлесін ұлғайтты. Жаңа ұшақ тасушыны Қытай АҚШ пен Солтүстік Корея өзара қатаң мәлімдемелер алмасып жатқан кезде жария етті» дейді ВВС. 

Кеменің құрылысы 2013 жылы басталған, пайдалануға 2020 жылы берілмек. 

ВВС соңғы жылдары Оңтүстік Қытай теңізіндегі аралдарға таластан туған дау Қытайдың Оңтүстік Шығыс Азиядағы бірнеше елмен қарым-қатынасын қиындатып отырғанын еске салады. 

Бүгінде Қытайдың қолданысында «Ляонин» атты бір ғана ұшақ тасушы бар. Ол 1985 жылы Кеңес Одағында басталып, бітпей қалған «Варяг» атты ұшақ тасушы крейсер болатын. КСРО құлағаннан кейін «Варяг» Украинаның меншігіне өтті. Украина оның құрылысын аяқтай алмай, 1998 жылы 25 млн долларға Қытайға сатты. Кемені Босфор бұғазынан сүйреп өткізуге Түркияның келісімін алу үшін 16 ай күтуге тура келді. 2001 жылдың 3 қарашасында «Варяг» дауылға тап болып, буксирден ажырап кетті. Оны қайта тіркеу кезінде бір теңізші қаза болды. Сөйтіп, сағатына 11 шақырым жылдамдықпен жүрген кеме 2002 жылдың наурызында Қытайға келіп жетті. Оны Украинадан жеткізуге 5 млн доллар шығын жұмсалды. 

Ляонин

Пекин ресми түрде «Варягты» жүзетін ойын-сауық орталығын жасау мақсатында алдық деді. Алайда, оны ұшақ тасушы етіп жасап, 2012 жылы Қытай әскеріне пайдалануға берді. Оған арналған палубалық жойғыш ұшақтарды Қытай кеңестік Су-33 әскери ұшақтарынан көшіріп жасады.  

ВВС-дің хабарына қарағанда, жаңа ұшақ тасығышты «Ляониннің» жетілген түрі ретінде қарастыруға болады. 

Ресей әлемдегі ең үлкенін жасамақ

«Ресей әлемдегі ең үлкен ұшақ тасушы кемені жасап жатыр» деп кеше ғана британдық Independent жазған болатын. Басылымның хабары бойынша, мұндағы Мәскеудің мақсаты – қорғанысты күшейту және АҚШ-тың «Нимиц» класындағы ұшақ тасушыларымен бәсекелесу. 

"Штормның" макеті

Жобада «Шторм» деп аталған кеме 90 соғыс ұшағын алып жүре алады. Оны жасауға 17,5 миллиард АҚШ доллары жұмсалады және 2030 жылға қарай пайдалануға беріледі деген болжам бар. «Алайда, «Шторм» іс жүзінде Ресей айтқандай әлемдегі ең ірі ұшақ тасушы бола ала ма, ол жағы әзірге белгісіз. Техникалық сипаттамасы жөнінен ол  АҚШ-тың Нимиц класындағы кемелеріне ұқсамақ. Оның ішінде «Джеральд Р. Форд» ұшақ тасушысы негізге алынады. Үлгі бойынша, жаңа ұшақ тасушының палубасы үш футбол алаңымен бірдей болмақ және 4000 адамнан тұратын экипажды сыйғыза алады. Қазіргі уақытта Ресейде бір ғана ұшақ тасушыбар. Ол 1985 жылы салынған «Адмирал Кузнецов». Алайда, «Шторммен» салыстырғанда оның мүмкіндіктері әлдеқайда төмен. «Адмирал Кузнецовқа» 30 әскери ұшақ қана сыяды. Және ол бу қозғалтқышымен жүзеді. Ал жаңа ұшақ тасушыны ядролық реакторлар жүргізетін болады" деп жазады басылым.

"Адмирал Кузнецов" - Ресей әскери-әуе күштеріндегі жалғыз ұшақ тасушы

Википедиядағы мәліметке қарағанда, жаңа ұшақ тасушы Ресейдің Арктикадағы стратегиялық мүддесін қорғау үшін жасалып жатыр. Жоба бойынша, кеменің ұзындығы – 330, ені – 40 метр, суға бататын бөлігінің биіктігі – 11 метр, су ығыстырымы, яғни салмағы шамамен 100 мың тонна. Әуе тобы 90 техникалық бірліктен тұратын болады:

• МиГ-29К жойғыш ұшақтары;

• Т-50 жойғыш ұшақтары (олар да жасалып болмаған);

• Алыстан радиолокациялық анықтау ұшақтары;

• Ка-27 көпмақсатты тікұшақтары.  

Мұнымен қатар «Шторм» С-500 зенитті-ракеталық кешенінің кемеге арналған нұсқасымен қаруланады деген жорамал бар.

Ең мықтысы АҚШ-та

Ұшақ тасушылардың саны, қуаты жөнінен ешбір ел АҚШ-пен таласа алмайды. Құрама Штаттардың қолданысында 11, резервте 10 ұшақ тасығыш бар. Тағы екі кеме жасалып жатыр. Ұлыбритания, Италия, Испания, Франция, Үндістан және Мысырда екі-екіден. Алайда, олардың көбі нағыз ұшақ тасушы болып есептелмейді. Францияның «Мистраль», Испанияның «Хуан Карлос», Кореяның «Токто» кемелерінің мүмкіндігі шектеулі, оларды тікұшақ тасушылар деуге болады. Қазіргі уақытта ядролық қозғалтқыш қондырғысымен жүзетін ұшақ тасушы жасауға $4-6 млрд доллар кетеді. Әскерилердің жалақысын есептемегенде ұшақ тасушыны ұстап тұруға айына кемінде 10 млн доллар қажет.

Ержан Әбдіраман, «Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.05.2018

Бурабай ұлттық паркіне арналған «A day in Burabay» бірегей фотоальбомы жарық көрді

21.05.2018

Алматыда 5 жасар бала менингиттен көз жұмды

21.05.2018

Мекен-жай анықтамасын Telegram-бот арқылы алуға болады

21.05.2018

Нұрлан Ноғаев: Бизнес субъектілеріне мемлекеттің қолдауы аймақтың экспорттық әлеуетін арттыруға септігін тигізеді

21.05.2018

Алматылық педагогтар СДУ-да бас қосты

21.05.2018

Қазақстанда тұңғыш рет көз іші қатерлі ісігіне шалдыққан балаларға СИАХТ отасы жасалады

21.05.2018

Самал Еслямова: Біз бұл кинокартинаны түсіру үшін 7 жылымызды сарп еттік

21.05.2018

Жезқазған қаласының әкімі өз еркімен қызметінен кетті

21.05.2018

Айдос Қыдырма ҚР Премьер-Министрінің баспасөз хатшысы қызметінен кетті

21.05.2018

Астанада ҚР Кәсіподақтар федерациясы дөңгелек үстел өткізді.

21.05.2018

Қарақиялық оқушылар арасында «Жас құтқарушы» сайысы өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда өрт сөндіру  көпсайысынан аймақаралық чемпионат өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстан шенділері тегін үйлерді туыстарына үлестірген

21.05.2018

Академик Түймебай Әшімбаевтың туғанына 100 жыл толуына орай халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

21.05.2018

Петропавл әкімдігінің әрекеті тұрғындарды таң қалдырды

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен біріншілік өтті

21.05.2018

Алматыда «Музей түні» өтті

21.05.2018

Әлем чемпионатында қазақстандық муайтай шеберлері 7 медаль иеленді

21.05.2018

Қостанайда орманда от жаққандарға айыппұл салынады

21.05.2018

Семейде журналист, жазушы Дәулет Сейсенұлының «Жәнібек ән салады...» пъесасы сахналанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу