Солтүстік Каспий қайраңындағы мұнай кеніштері

Әлемдегі ең ірі көмірсутек экспорттаушы елдердің бірі саналатын Ресей өндірісі біртіндеп төмендеп жатқан Батыс Сібірдегі мұнай кеніштеріне балама өндіріс көздерін іздестіру үстінде. Сондықтан, Ресей үкіметі мұнай-газ өндірісінің аясын кеңейту үшін Каспий қайраңын қоса алғанда, елдің басқа да аймақтарында қосымша геологиялық барлау жүргізу үшін кең ауқымды бағдарламаларды бастады.

24.03.2017 351

Сонымен қатар, энергетикалық компанияларды кең ауқымды геологиялық барлаумен айналысуға бағыттау мақсатында ынталандырушы қаржылық режімді қамтамасыз етті. Мысалы, Каспий жобалары үшін салық саясатындағы жеңілдіктер экспорттық баждардың нөлге теңестірілуі мен мұнай өндірісінің алғашқы жеті жылы үшін пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салықтың төмендетілуін қамтыды. Нәтижесінде Ресейдің «Газпром», «Рос­нефть» сияқты жетекші мұнай-газ компаниялары да Каспий теңізінің ресурстары үшін жалғасып жатқан жарысқа қосылды. 

Алайда, климаттық жағдайларға, теңіз жағалауынан тысқары қондырғыларды салу және жұмыс істету үшін білікті мамандардың, арнайы жабдықтардың тапшылығы тәрізді мәселелер кеніштерді игеру ісінде көптеген қиындық тудырды. Соған қарамастан, «Лукойл» Каспий қайраңындағы көмірсутектерді игеру жобаларын жүзеге асыруда көшбасшылық орнын сақтап отыр.


Каспий теңізінің ресейлік секторында жүргізілген мұнай барлау жұмыс­тарын­дағы алғашқы нәтижеге «Лукойл» компаниясы 2000 жылы қол жеткізді. Жаңадан ашылған Ю.Корчагин атындағы мұнай кенішінің  қатары 2001 жылы Ракушечное және 170-ші шақырым, 2002 жылы Хвалынское және Сарматское (2012 жылы Кувыкин болып өзгертілді), 2005 жылы В.Филановский, 2008 жылы Морское және Центральное кеніштерімен толықты. Осы кеніштер мен тағы 16 перспективалы ресурстардың жиынтығы 4,7 млрд баррель мұнайдан асады деп болжануда.

«Лукойл» компаниясы бұрғылау және мұнай өндірісі үшін LSP-1 мұзға төзімді стационарлық платформа, LSP-2 тұрғын үй платформасы және мұнай өндірудің, сақтау мен тиеудің жүзбелі жүйесі мен танкерлерді арқандаудың мұнара жүйесінен тұратын теңіз-көлік кешенінен мұнай жөнелту үшін 58 шақырымдық су асты құбырын жасап, 2009 жылы 1,4 млрд долларлық Юрий Корчагин атындағы кеніш жобасын аяқтады. Ю.Корчагин кенішіндегі барлау жұмыстарының бірінші кезеңінде 6-12 мың тонналық танкерлерді пайдаланып, мұнайды Махачкала портының құрлықтағы нысандарына жөнелту және «Транснефть» құбыр жүйесі арқылы айдау шешімі қабылданды. Астраханьнан 180 шақырым қашықтықта және 11-13 метр тереңдікте орналасқан Корчагин мұнай кенішінің мұнай қоры 120 млн баррельге тең деп бағаланады. 2016 жылдың желтоқсанындағы жағдай бойынша, кен орнында 26 мұнай өндіру ұңғымасының 23-і пайдалануға берілді.

Кеніштегі алғашқы өнеркәсіптік мұнай 2010 жылдың сәуір айында өндірілді және мұнай тиелген бірінші танкер 2016 жылдың қазан айында Махачкала портына жетті. Ұзындығы 5 шақырымнан асатын көлденең ұңғымаларды бұрғылау үшін бірегей (Ресей үшін) инженерлік және технологиялық шешім іске асырылғаннан кейін кеніште мұнай өндірісі 2012 жылғы 0,793 млн тоннадан 2013 жылы 1,372 млн тоннаға дейін, ал 2014 және 2015 жылдары сәйкесінше 1,460 млн және 1,662 млн тоннаға дейін арттырылды. 2016 жылдың желтоқсан айының соңында «Лукойл» 2010 жылы Корчагин кеніші пайдалануға берілгеннен бері өндірілген мұнайдың көлемі 7 млн тоннаға жетті деп хабарлады. Бұл кеніштегі мұнай және газ конденсаты өндірісінің көлемі жылына 2,5 млн тонна мұнай, 1,2 млрд текше метр газға жетеді деп күтілуде.

Қазіргі уақытта компания кеніш­ті игерудің 2-ші кезеңін бастау жұмыс­та­ры­мен айналысуда. Бұл кезең өндірілген мұ­най­ды жаңа платформадан LSP-1-ге жөнелту, ал өндірілген газды LSP-1-ден жаңа платформаға тасымалдау үшін жеті өндіру ұңғымасы мен 9 ша­қы­рым­д­ық екі құбырдан тұратын өткізгіш плат­фор­маның құрылысын қамтиды. 2-ші ке­зеңнің жалпы құны 118 млн долларды құ­рап, өткізгіш платформа 2018 жылы пай­далануға беріледі деп жоспарланған.

2016 жылы қазанда В.Филановский атын­дағы мұнай кен орнында коммер­ция­лық мұнай өндірісінің іске қосылуы «Лукойлға» Каспий мұнайын Каспий құ­быр консорци­умы (КҚК) арқылы та­сы­­мал­дауға жол ашты. Шын мәнінде «Лук­ойл» В.Филановский және Ю.Кор­ча­гин кеніштерін байланыс­тыратын 40 шақырымдық су асты мұнай және газ құбырымен қатар, Филановский кенішін Қалмақияда орналасқан құрлықтағы сақтау терминалымен байланыстыратын 330 шақырымдық су асты құбырлары мен 350 шақырым құрлықтық құбырлар желісін қалыптастырды. Нәтижесінде, Фи­ла­новский және Корчагин теңіз кен орын­дарынан Каспий құбыр консорциу­мына мұнай жеткізілімі 2016 жылы 1 қа­занда басталды. 2017 жылы ақпандағы жағдай бойынша, КҚК Солтүстік Каспий­де өндірілген 1 млн тонна мұнайды Қал­ма­қия­дағы Комсомольск сорғы стансасын­да қабылдады. 2017 жылы осы кен орын­дарынан мұнай жеткізілімінің жалпы көлемі 5,5 млн тоннаға дейін ұлғаяды деп жос­парланып отыр.

Түптеп келгенде, 2,37 млрд долларға бағаланған  В.Филановский мұнай кеніші  Ресейде соңғы 20-25 жылда табылған ең ірі мұнай кені саналады. Оның мұнай қоры 290 млн баррель шамасында ба­ғаланып отыр.  Кен орнын игерудің бі­рін­ші сатысында «Лукойл» ISP-1 мұзға тө­зімді стационарлық платформаны, LQP-1 тұрғын үй алаңын, орталық өңдеу плат­формасын (CTP) және көтеруші блокты салды. Кен орнын игерудің екінші кезеңінде ISP-2 және LQP-2 салынады деп жоспарлануда. 2017 жылы наурыз айын­да «Лукойл» Филановский кеніштегі төртінші ұңғыманы бұрғылауды аяқтады. Қазіргі таңда кен орнындағы жалпы мұнай өндірісі тәулігіне шамамен 9 000 тоннаны құрайды. Сондай-ақ, өткен қаң­тар айындағы жағдай бойынша бұл ке­ніш­те алғашқы 1 млн тонна мұнай өн­ді­рілді. «Лукойл»  мұнда жыл аяғына дейін 4,4 млн тонна мұнай өндіреді, ал 2019 жылға қарай оның көлемін жылына 6 млн тоннаға жеткізеді деп күтілуде.

Осы көрсеткіштерді бағамдай келе, Ресейдің Солтүстік Каспий теңізінің жа­ға­лауынан тысқары кеніштерді игеру ісінде ілгері басып бара жатқанын анық кө­руге болады. Бұл ретте, тағы да сол «Лукойл»  2015 жылы 2016-2018 жыл­дарға арналған Солтүстік Каспий ке­ніштері үшін интеграцияланған кен орны инфрақұрылымын дамыту жоспарын бекітті. Бұл жоспарға сәйкес, қосымша 25 платформа, 1000 шақырымдық су асты құбырлар желісі және 550 шақырымнан асатын құрлықтағы құбырлар желісін салу жоспарланып отыр. Осы орайда жасалған инвестициялардың жалпы көлемі 5,5 млрд доллардан асатын болады. Сонымен қатар, компания 2022 және 2026 жылдары Каспий теңізінде тағы екі мұнай және газ кеніші, атап айт­қанда, Ракушечное және Сарматское/Ку­выкин кен орындары пайдалануға бері­летінін жариялады. Компанияның Солтүстік Каспий суларына арналған ұзақ мерзімді бағдарламасы аймақта көмірсутек өндірісі деңгейін жылына 20 млн тоннаға дейін арттыруды көздеуде. Осы ретте, Корчагин кенішінің айналасында 1,9 млрд баррель мұнай бар екені болжанып отырғанын айту ләзім. Демек, Ресей болашақта  Солтүстік Кас­пий­дегі мұнай-газ өндірісін елеулі дә­ре­жеде арттыруы мүмкін.


Лидия Пархомчик,

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Еуразия ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері

Алматы






СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.05.2017

Премьер ТМД елдері үкімет басшылары кеңесінің отырысына қатысты

26.05.2017

Мадрид конференциясы Астана процесі нәтижелерін жоғары бағалады - СІМ

26.05.2017

«Ұлы дала» II форумы аясында шетелдік ғалымдар құнды ойларымен бөлісті

26.05.2017

Солтүстік Қазақстанда әкім әкесіне заңсыз субсидия алып берген

26.05.2017

Алтай Көлгінов: Біз биыл «Алаш» музейін ашамыз

26.05.2017

Түркі тілінің халықаралық мәртебесі туралы мәселе қозғалды

26.05.2017

Ұлытауды ұлықтау жұмыстары басталды – Ерлан Қошанов

26.05.2017

Жандос Асанов: Түркі тілдерін зерттеу – ТүркПА-ның назарындағы мәселе

26.05.2017

Жансейіт Түймебаев: Елдік мүддедегі есебіміз түгенделе түсуде

26.05.2017

Манзур Хусейн Сумро: «Біз өз құндылықтарымыздан ажырамауымыз керек»

26.05.2017

Дархан Қыдырәлі Моңғолия ғылым академиясының құрметті докторы атанды

26.05.2017

Оңтүстік Қазақстанда қамыс плитасын шығаратын зауыт ашылады

26.05.2017

Қордайда Сағадат Нұрмағамбетовке арналған ескерткіш ашылды

26.05.2017

Елбасы бастамасын ел қолдады - Нұрлан Ноғаев

26.05.2017

Рухани жаңғыру – тарихты қайта тануға жетелейді

26.05.2017

Астанада «Мұңмен алысқан адам» атты пьеса сахналанды

26.05.2017

Сергей Саламацкий: «Успен ауданының түлектеріне ҰБТ-ға қатысу маңызды емес»

26.05.2017

«ONTUSTIK өнімдері-2017» көрме-жәрмеңкесі өтуде

26.05.2017

Солтүстік Қазақстан имамы Рамазан айындағы сауапты іс-шараларды айтты

26.05.2017

Жансай Смағұлов – Азия чемпионатының қола жүлдегері

КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Ер мен Жер

Қазақтың әзелден ардақ тұтып қастерлейтін қасиетті ата құн­ды­лық­тарының арасында Ер мен Жердің ала­тын орны ерекше. Ер қашанда туып-өскен жеріне тартып туады. Осы бір жайды «Тау баласы тауға қа­рап өседі» деп жырлаған тұма жырлы Тұманбай Молдағалиевтай ақын аға­мыз да кезінде жақсы аңдатқан еді. Се­бебі, ер жерге кіндігімен байланады, ту­ған жерінің барша қадір-қасиетін тұ­ла бойына сіңіріп, көкірегіне құй­ып, соған бүкіл жан-жүрегімен із­гі­лік қайнарына бас қойғандай сусын­дап өседі. Осылайша туған жер ал­дын­да­ғы перзенттік парыз жүгі сал­мақ­та­на бермек, туған жерге деген пер­зент­тік ыстық ілтипат пен махаббат тұр­паттанып толағайлана түспек.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Басты құндылық – рухани тазалық

«Өмір сүру үшін өзгере білу керек», деді Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында. Заман талабына сай лайықты өмір сүру үшін қазіргі уақыттағы жаңғырудың да негізгі мақсаты – осы.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ киносы неге дәстүрді ұлықтай алмайды?

Бір жылдары Қазақстанның мә­дениет күндері аясында Үндістанға сапарлап бардық. Көнеден көнермей жеткен мәдениеті, өнердің қай түрінен де әлемдік өркениетке қосар қомақты үлесі бар, бай тарихты, жер жүзіндегі жәдігерлер бесігінің бірі Үндістанға табан тірегенде таңданарлық қай­шылыққа тап болғанбыз. Сенің санаңда қалып­тасқан бай мәдениет, өр­кениет, ежелгі дәстүріне сызат түс­пеген ғажайып әлемге кереғар тір­шілік – қағаз жәшіктерден үй жасап, көшеде туып, көшеде тұрып жатқан халық менмұндалап алдымыз­дан шыққан. Тілім өкше ересек, кір қожалақ бала, қол жайған қайыр­шыдан аяқ алып жүре алмайсыз.

Әйіп ЫСҚАҚОВ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Біліктілік – ауыл дамуының алғышарты

Мал шаруашылығы ата кәсібі­міз ғана емес, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете­тін маңызды салалардың бірі сана­ла­ды. Мал басының басым бөлігі, яғни 80 пайыздан астамы қосал­қы шаруашылықтарда шоғыр­ланған­дықтан, Елбасы тапсыр­масымен оларды кооперативтерге бірікті­ріп, оңтайландыру шаралары­ның қолға алына бастауы өте құптарлық.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?

Пікірлер(0)

Пікір қосу