Тағдыр талқысында шыныққан...

Қағаз бетіне қиналыссыз түс­кен осы бір сөздің, санның ар жағында саналы пенденің әр­бі­рін ойға қалдыратын жолдар жатыр. Толғана отырып мен де сол жолдардың біразын жү­ріп өткендей болдым. Тағдыр бұ­йырт­қан осынау жолдардың сан қилы иірім-иректерін басып өткен жан­ның есімі – Асқар, әкесінің аты Құдайберген Жұбанов. Оны­мен біз қызметтеспіз. Ахмет Бай­тұр­сынұлы атындағы Тіл білімі институтының есігін күнде бірге ашысып, ғылыми мәсе­ле­лерді бірге талқыласып жүр­ге­німізге талай заман болды. Ол сан алуан қиналысты сәттер­ден аман-есен өтіп, сөзіне ел құлақ түретін ағалық дәрежеге көтері­лді. Міне, бұл күн­дері Асқар Құдайбергенұлы сек­сен­нің сеңгіріне өрлеп барады.
Егемен Қазақстан
25.07.2017 1197
2

Адам тағдыры өзі ойлағандай бола бермейтіні хақ. Ешкім алдын дәл болжап көрген емес, жос­парлап, жорамалдап көретіндер болады. Менің өмір жолымда Жұбановтар әулетімен аралас-құра­лас болудың сәті түсті. Ең әуелі мен Асқардың ағасы Есет Жұ­бановпен таныстым да, қарым-қаты­­нас жолдастыққа, сосын бір­тін­деп достық сыйластыққа ұлас­ты. Ол менен он шақты жас үлкен еді, соған қарамастан әңгімеміз жара­сып кетті. Тіпті, отбасымыз­бен араластық. Есет өте зерек те білімді жігіт еді. Әкесінің қал­дыр­ған еңбектерін көзінің қара­шы­ғындай сақтап, оның айтқан ойлары мен пікірлерін көкейіне құйып алған зерек лингвист болатын. Бір қызығы, әккі өмірдің сайқал мінезі шайқап тастады ма, ол адам баласының көбіне сенбейтін, сыр аша бермейтін, күдікшіл еді.

Есақаң арқылы мен әйгілі академик Ахмет Жұбановты таныдым. Асқардың ағасы Ақырапты, әпке­лері Мүслиманы, Қызғалдақ, Қыр­мызыны жақсы білдім. Өрен­дері «ақ мама» атап кеткен Раушан апайды анамыздай құрмет тұт­тым. Асқармен әуелгі кезде ағасы­мен жолдас болған соң ба, оған іні ретінде қарайтынбыз. Сөйтсем, өзіммен қатарлас болып шықты.

Өзара сеніскен қарым-қаты­нас нә­ти­жесінде бұл қазақ­тың мақ­та­нышпен айтатын әулет­і­нің бірі екеніне көзім жетті. Со­нау сұрапыл заманда Алаш ардақ­ты­ларының басынан өткен ауыр күндер бұл әулетті де аямай-ақ шар­­пыған екен. 1937 жылдың қара­­шасында дүниеге келген кен­жесі Асқарды қазақтың тұң­ғыш про­фессоры Құдайберген Жұ­банов алтыншы күні ғана көріп, пер­зентханадан үйге әкеліп үл­гер­­ген екен, сонда Асқар әке ала­­қаны­ның аясында бір ғана сәт бол­ған. Содан ардақты әке «ха­лық жауы» ата­нып, сол кеткеннен кете бара­ды. Ұлына ат қойып та үлгере ал­ма­ған. Болашақ тіл маманы, профессор Асқар Құ­дайбер­ген­ұлы­ның тағ­дыры, міне, осындай күрделі де қиын жол­дармен басталған. 

Дүниеге осылай келген нәрес­тенің ендігі күндері өзіне бей­мәлім аласапыран жағдайда өтіп жатты. Ол кезде «халық жауы» атан­ған адамның отбасы да НКВД-ның қатаң қадағалауында бола­ты­нын сезген Ахмет Қуанұлы (Құ­дайбергеннің туған інісі – әй­гілі академик, композитор) жең­гесі Раушан Оспанқызын да ағасының тағдыры күтіп тұрғанын сезіп, ол кісіні 6 баласымен (үлкені – 12 жаста, кенжесі Асқарға – 4 ай) елге Ақтөбе облысы, Жұрын ауданындағы Құдекеңнің туған ауылы Жаңатұрмыс қаласына көшіріп жібереді.

Ахаң Құдайберген балаларынан қол үзбейді, үнемі қадағалап, олардың болашағын қамдастырып отырған. Әуелі Асқардың апа-аға­ларын біртіндеп Алматыға алды­рып оқыта бастайды, ең соңында 1949 жылы Қырмызы әпкесімен бірге Асқарды да Алматыға алдырып, №18 қазақ орта мектеп-интернатының төртінші сыныбына отырғызады.

Тынымсыз өмір Асқардың бір жерде тұрақтап, білім алуы­на мүмкіндік бере бермейді. 1950 жылы үлкен ағасы Ақырап Ал­ма­тыдағы көркемсурет учи­ли­щесін бітіріп, Петропавл қала­сына жолдама алады. Онда ол пе­да­го­гикалық училищеге мұғалім болып орналасады. Ақырап бір жыл өтсімен Алматыдағы анасы Раушан мен қарындасы Қырмызы, Асқарды қасына көшіріп алады. Қырмызы мен Асқар сондағы М.И.Калинин атындағы қазақ орта мектебінде оқуын жалғастырады. Асқар бұл мектептің өздері үшін екі тілді бірдей игеруге мүмкіндік жасағанын айтады. Мәселен, мұн­да қазақ тілі мен әдебиеті, тарих, жағрапия, ботаника пәндері қазақ­ша жүргізіліп, басқа пәндер орысша оқытылған екен. Соның нәтижесінде, Асқар екі тілді бірдей игеріп шыққан. «Мұның пайдасын мен жоғары оқу орнына түскенде анық байқадым», деп отырады Асекең.

Асқар мектепте оқып жүр­ген кезінен-ақ аға-апаларының көмегі­мен өзі көрмей қалған әкесі­нің өмірде кім болғанын біліп, оның шығармашылығына көңіл аудара бастайды. Қ.Жұбанов­тың қазақтың белгілі ғалымы болғанын, рухани жан-дүниесі мейлінше бай парасатты адам болғанын біртіндеп өзі зерттеп біліп, өзі сол жолға түсуді мақсат етеді. Бұл мақсатқа жету үшін жақсы білім керектігін сезініп, намысқа тырысып, тіпті, ағасы Ахаңның балаларынан да қалмауға тырыса бастайды. Ол кезде Мүслима апайының кітапханасы бай сияқты еді, оның ұмтылысына сол кітаптар көмектескендей. Олардың бәрін біртіндеп оқи бас­тай­ды. Содан мағлұматы кеңе­йеді. Тіпті, тоғызыншы сыныпта жүргеннің өзінде институтқа түсу бағдарламаларымен танысып, іздене бастайды. Мұның үсті­не ол спорттың түр-түрімен шұғыл­дана­ды. Ең соңғы тоқтағаны – бокс. Сонымен бірге оны Мүс­­ли­ма апайы музыкаға баулы­ғы­сы келіп, скрипкаға береді. Со­ның нә­ти­жесінде маман скрипкашы бол­мағанмен, нота сауатын үйренеді. 
Асқардың жоғары оқу орындарына ұмтылысы да оны қилы-қилы жолдарға алып шықты. 1955 жылы мектеп бітірген ер балалар үшін керемет оқу орны саналатын Горный институтына құжат тапсырады. Барлық пәндерден жоғары баға алады. Содан оқуға түстім деп жүргенде Асқардың көңілі су сепкендей басылады. Қажетті балды жинап, үйге қуанышпен келген абитуриент Асқардың алдынан «сіздің өмірбаяныңызда «халық жауының» баласы деген кінәрат бар екен. Сондықтан, сізді әзір оқуға қабылдай алмаймыз» дейді қабылдау комиссиясы. Содан көңілі қалған соң құжатын алады да, Алматыдағы Байланыс техникумына апарып тапсырып, емтихансыз қабылданады. Бұл жағдайды естіген ағасы Есет, қатты ашуланып құжаттарын барып қайтарып алады да, «әкең қызмет еткен КазПиде сені ешкім «халық жауының» баласы деп айтпайды» дейді де, инс­титуттың сол кездегі ректоры Мәлік Ғабдуллинге алып барады. Адалдық пен әділеттің өлше­міндей абырой­ға ие М.Ғаб­дуллин баланың жоғары бағаларын көріп, сөзге келмей, Асқарға қарап: «Ертең Пахтарал сов­хозына мақта жинауға кетесің» деп бір-ақ шешеді. Мұнда физика-математика факультетіне түскенін Ол ауылшаруашылық жұмысынан қайтқанда бір-ақ біледі.

Сөйтіп, Асқар Жұбанов 1960 жылы институтты бітіріп орта мек­тептің физика, математика пәнінің мұғалімі деген мамандық алып шығады. Институтты үздік бітір­генін ескеріп оны Алматыдағы мемлекеттік ауыл­шаруа­шылық инс­титутының жоға­ры математика кафедрасына жолдама береді. Алайда Асқардың көкейінен әке­сі­нің жүрген жолы кет­пей қоя­ды, яғни, ол айналысқан қазақ тілі мәсе­лелері оның ойын алаң­да­та түседі. Сөйтіп жүргенде, 1961-1962 жылдары ол әскери борышын да өтеп шығады.

Ауылшаруашылық институты­ның жоғары математика кафедрасында ЭЕМ-ге бағдарлама жасау сабақтарын жүргізу Асқардың ғылымға деген ықыласын күшей­те түседі. Әсіресе, жас маман ретінде Одесса қаласының ауыл­шаруа­шылық институтында өткен Бүкілодақтық 3 айлық мұға­лімд­ер білімін жетілдіру курсына қатысқаны оның болашағын ай­қындағандай еді. Ал оның ғылымға деген ықыласы және ҚазКСР ҒА-ның Тіл білімі инс­титутына Мәскеу, Ленинградтың ірі ғалымдары келіп, тіл білімінің жаңа бір саласы «математикалық лингвистикадан» дәріс оқуына орай мүлде жаңа арнаға түскен­дей болды. Бұл хабарды ол Есет ағасы­­нан естиді. Ол «тыңдап көр­сең қайтеді, әкең бастаған тіл білімі саласы ғой» деп кеңес бере­ді. Есет оны үнемі осылай тура жолға салып отырады.

Тағдыр оны бүкілодақтық «ста­тис­­тика речи» тобын басқа­ратын ірі филолог-профессор Рай­монд Генрихович Пиатровский және қазақстандық математик-ғалым Қалдыбай Бектаевпен кез­дестіреді. Асқар бұлардың дәріс­терін ықыласпен тыңдап, олармен тілдеседі. Оның еңбек жолы­мен танысқан соң бұл профессор­лар Асқарға математикалық ста­тис­тика мен ықтималдылық теория­сы әдістерімен зерттеу жолын таңдауға кеңес береді. Олар Қ.Жұбановтың еңбектерімен де таныс екенін айтып, әке жолын жалғастырудың осылайша сәті түсіп тұрғанын, сондықтан, күндізгі аспирантураға түсудің қажет екенін ұқтырады. 

Бұл тұста Асқар Тіл білімі инсти­тутының сол кездегі директоры академик Ісмет Кеңесбаев­тың да қатты әсер еткенін есіне алады, «оның байсалды, білгір әңгімелері өз әкемді тірідей көргендей әсер етті», дейді Асқар. Секең Қ.Жұбанов жөнінде бар білгенін баяндап, Асқарға түбі тіл жағынан кеңесші болуға дайын екеніне дейін ықыласын біл­діреді. Шынында да, солай болды. Институтта Құдайберген Жұ­банов­тың шәкірттері айтулы тіл мамандары М.Балақаев, Ғ.Мұсабаев, сондай-ақ Құде­кең­нің шығармашылығымен айналысып жүрген Рабиға Сыздық тәрізді мамандардың қызмет істейтіні Асқарды арқаландырып жіберді. «Әкең өлсе де, әкеңді көргендер өлмесін» деген сөздің терең мағынасын біліңкірей түскендей болды. Әкеңді білетін адамдардың ортасында жүрудің өзі адамға рух береді екен.

Сонымен Асқар Құдайберген­ұлы тәуекелдің жел қайығына мініп, 1967 жылдың 7 наурызынан бастап Тіл білімі институтының аспиранты болып шыға келеді. Ол жылдары математикалық лингвистика саласы мамандарының шоғырлан­ған жері Минск қаласы болатын. Осыған байланысты ғылыми бас-қосулардың көбі Минскідегі шет тілдер институтында өтіп жататын. Бір жолы дирекция шешуі бойынша Асқарды осы институтқа жол­дамамен жібереді. Ол «тағдыр деген сөздің мағынасына мән берсем, менің жолым болып, тағдырым осылайша бастама алған екен» деп өміріне шүкірлік айтып отырады. Тағдыр демекші, Минскіде ол өзі сияқты Р.Г.Пиатровскийдің аспиранты өте сауатты Александр Васильевич Зубов деген жігіт­пен танысып, онымен дос болып кетеді. Ол 7 тіл білетін Мәскеу уни­вер­ситетінің түлегі екен. Ас­қар­дың диссертациялық жұмыс­тарының нәтижелі орындалуы­на осы Зубовтың септігі мол болғанға ұқсайды. Тіпті, ол Асқар­дың докторлық диссертациясына тақырып таңдап, ғылыми кеңесші де болады.

Математика мамандығын игерген адамға тілдің грамматикасын меңгеріп кету оңай болмайтынын Асқар бірден аңғарады. Алайда, арғы тектен жалғасқан алғырлық оны діттеген мақсатына жеткізді. Ол әуелі қазақ тілінің морфология саласын игеруге өзінше талаптанады. Әсіресе, мәтін ішіндегі морфологиялық бірліктерге айырым белгі болатын тиісті таңбаларды енгізу әрекетін ойластыра бастайды, яғни, қазақша мәтіндегі әр сөз табына қатысты сөз қолданыстарды ЭЕМ көмегімен ажыратып, оның статистикасын анықтау үшін ең алдымен, мәтіндегі сөз таптарын ажырататын шартты таңбаларды қойып шығу қажет болды. Мұндай жұмыс Асқар үшін қиындау болғанымен, морфология саласын игеріп алуға көп септігін тигізді.
Көптеген қиындықтар кезік­кені­мен Асқар 1970 жылдың 15 мау­сымын­да кандидаттық диссер­тациясын қорған шықты. Бұл жұмыс 1987 жылы «Ғылым» бас­па­сынан «Квантативная структура казахского текста» деген атпен басылып шықты. Кандидаттық диссертация өте жоғары бағаланды.
Қысқасы, кандидаттық дис­сер­тацияның зерттеу нәтиже­лері тілдік бірліктердің және дина­микалық сипаттарын анық­тауда аса маңызды деп атауға болады. Аталмыш жұмыстың бағасын чех ғалымы Г.Л.Гржевичек хат ар­қылы былай деп жазып жіберіпті: «Благодарю Вас за Вашу книгу «Квантативная структура казахского текста». Она для меня предс­­тавляет большой теоретический интерес и я хочу сообщить о ней в нашем журнале».

Кандидаттық жұмыстың негіз­гі зерттеу нысаны М.Әуезов­тің «Абай жолы» романы болатын. Романның ЭЕМ арқы­лы құрастырылған сөздіктері 1979 жылы «Ғылым» баспасынан жарық көрді. Сөздікті жасағандар: Қ.Бектаев, А.Жұбанов, С.Мырза­беков, А.Белботаев. 1978 жылы про­­фес­сор Ә.Құрышжановтың қа­ты­суымен ЭЕМ арқылы «Қуман­ша-қазақша жиілік сөздік» те құ­рас­тырылып «Ғылым» баспа­сы­нан шыққан болатын. Асқар Құдайбергенұлының ғылыми өмір­баянына байланысты мынандай мәліметтерге көңіл ауда­рамыз: Ол 1970 жылдан бері Тіл білімі инс­титутында статис­тика тобының кіші ғылыми қыз­мет­керінен бас­тады, 1976 жылы аға ғылыми қыз­меткер, 1986 жылы жетекші ғылы­ми қыз­меткер, 1990-1997 жылдары аралығында «Қолданбалы лингвистика» бөлімінің мең­герушісі. А.Жұбановтың жетек­шілігімен М.Әуезовтің 20 томдық толық мәтіні компьютер жадына енгізі­ліп, жазушы тілінің әртүрлі жиілік сөздіктері алынды. 1995 жылы «М.Әуезовтің 20 томдық шығармалар тексінің жиілік сөз­діктері» жарық көрді.

1997 жылы Беларусь Рес­пуб­ли­касы ҒА-ның Тіл білімі инс­титутында Асқар бір жыл ғылыми сапарда болады. Бұл ол үшін ғылыми ізденістің бағын ашқан жыл болды. Соның арқа­сында ол 2002 жылдың 29 қара­ша­сында «Основные принципы формализации содержания казахского текста» деген тақы­рып бойынша доктор­лық дис­сертациясын қорғады. Док­торлық диссертацияда қазақ линг­вистикасының қолданбалы бағы­тының негізі жаңаша түрде қаланды. Осы тұрғыдан қарағанда диссертациялық жұмыстың теория­лық деңгейі жоғары екенін сарапшылар атап жатты.
Ізденушінің негізгі маманды­ғы математика саласы бола тұрып қазақ тілінің келелі мәсе­лелерін математикалық әді­с­тер­мен зерттеуі де жұмыстың құн­дылығын арттыра түскен. 

Асқар Жұбановтың тағы бір ерекше қасиеті, оның тынбай еңбек­тенетіні. Оған дәлел, инс­титутта оның тағы бір күрделі де қызықты мәселемен айналыса бастауы. Ол «Қазақ тілінің компьютерлік қорын жасау». Бұл тілдік бірліктердің компьютерлік базасын құрастыру деген сөз. Жұмыс әуелі «қазақ тілі­нің картотекалық қорының ком­пьютерлік базасын» жасаудан басталады. Жинақталған қор қазір шамамен 5 миллиондай. Ең алдымен, бұларды сан мен сапа жағынан сұрыптап, «Тіл – қазына» деген атпен картотекалық қордың компьютерлік базасы жасалады.

Аталған компьютерлік база­лар­дың жүзеге асырылуы қазақ тілінің қолдану аясын кеңейте түсуге мүм­кіндік тудыра­ды. Асқар өзінің ғы­лы­ми жұмы­сы­ның нәтижелерін ке­йін­гі жыл­дары жоғары оқу орнымен бай­ланысты жүргізе бастады. Мәсе­лен, Әл Фараби атындағы Қазақ ұлт­тық университетіндегі профессор Э.Д.Сүлейменова оны қол­данбалы тіл білімінен дәріс беруге шақырды. Ол дәріс бере­тін пәндердің аты мынандай: «Қолданбалы лингвистика», «Тілді логикалық талдау», «Компьютерлік лингвистика», «Линг­­вистикадағы формальды модельдер». Университетте сабақ бере бастағанына 6 жыл болды. Мол тәжірибе жинақтады. Дүние­ге келген 6 күннің бірінде ғана әке алақанында болған сәби қазір өсіп жетіліп, толысып әке жолын қуған нағыз тіл маманына айналды. Ол қазір Ахмет Бай­тұр­сын­ұлы атындағы Тіл білімі инс­титуты­ның белді де бедел­ді қызметкері есебін­де қазақ тілінің өте күрделі мәсе­лелерімен шұғылданып отыр­ған сирек маман. Ол өмірдің неше алуан соқтық­палы-соқпақты ауыр жолдарынан қайсарлықпен шыңдала өтіп, кейінгі ұрпаққа үлгі өнеге тас­тап отырған мағыналы да мәнді өмірдің иесі. Бүгіндері сексеннің өрелі биігіне байыппен, баппен көтерілген досқа сапалы да ұзақ ғұмыр тілеймін!

Өмірзақ АЙТБАЙҰЛЫ,
Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының Бас ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҰҒА академигі

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу