Туберкулездің дендеуіне теріс діни ағымдардың да әсері бар

Өмір жақсы жағына қарай өз­ге­ріп, тұрмыстың талай тауқыметі же­ңіл­десе де, адам баласын өкшелеп ке­ле жат­­қан сырқаттар бар. Әлеу­мет­тік жағ­дай­ды айтпағанда, емі бая­­ғыда табыл­­ған «көксау» си­яқ­ты дерттердің ден­де­уіне көп жағ­дай­да науқастардың өзі кінәлі.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 819

Мә­­селен, мамандар 2016 жыл­дың қо­­рытындысы бойынша елі­міз­де ту­­­беркулездің тұрақты эпидемио­ло­гия­­лық жағдайы қалыптасып отыр­ға­­­нын алға тартуда. 

Медицина жүз жерден дамыса да, ту­беркулез жер бетіндегі ең көп та­рал­­­­­ған жұқпалы аурулар қа­та­рында қа­­­лып тұр. Дүниежүзілік ден­саулық сақ­­тау ұйымының (ДДҰ) 2016 жыл­ғы есе­біне қарағанда, жыл сай­ын жа­һан­да 8,5 мил­лионнан ас­там адам өкпе құрты ау­руына шал­дығып, жылына 1,3 мил­лионы осы аурудан көз жұ­ма­ды. Нақты деректерге сүйенсек, қа­зір Қа­зақ­стан­да туберкулезге шал­дық­қан 17 456 адам диспансерлік есепте тұр. Бұл 2015 жылға қарағанда 2283 адамға аз. Сонда денсаулық сақ­тау саласын алаңдатқан жағдай не­­ден туындап отыр? Ал 2015-2016 жыл­дарға арналған жаһандық бә­се­­ке­­­лестік туралы Дүниежүзілік эко­но­­­микалық форумның есебіне қа­ра­­­ғанда, «Туберкулездің таралуы» (Tuberculosis incidence) факторы бой­­ынша Қазақстан 2016 жылы 92-орынды иеленген,  бұл 2015 жыл­­­мен салыстырғанда 9 орынға жо­­­ға­ры. Неге?

Өзіміздегі мәліметтер былай дей­ді: 2016 жылы өкпе құрты бойынша көр­сет­кіш 9,9 пайызға төмендеп, 52,7 пайызды құрады, 2015 жылғы көр­сеткіш 58,5 пайыз болатын. Сол сияқты, таралу көрсет­кіші 13 па­­-

й­ызға дейін азайып, 100 мың адам­ға шаққанда 80,6 пайызға кемі­ген. Ал 2015 жылғы статистика 92,6 пай­ыз болатын. Сонымен қа­­тар, ту­беркулездің таралуы 18 жас­қа дейін­гі  балалар арасында 21,6 па­й­ызға тө­мен­дегендігі бай­қал­ды. Сә­й­кесінше өт­кен жылы  ту­бер­ку-­

­л­ез­­ге алғаш рет шалдыққан 9381 адам анықталды. Яғни, бұл дерт  874 нау­­­қасқа азайған.  Ал 2015 жылы бұл ди­а­гноз 10255 адамға бірінші рет қой­­ылған болатын.

Онда неге 2015-2016 жылдарға ар­­­­нал­­ған жаһандық бәсекелестік туралы Дүние­жүзілік экономикалық форумның есебі бойынша Қазақстан 9 орынға жоға­рылады?

Дәрігерлер бүгінгі таңда жаппай бол­маса да, отандастарымыздың қар­­­сы екпе алудан бас тартып отыр­­ған­дарына алаңдаулы. Бір жа­ғы­­нан қазір халық арасында егуге бай­­ланысты екіұдай көзқарастар бар. Бұл ахуалды мамандар діни се­нім­дермен де байланыстырып отыр. Бұ­лай кете берсек, түбінде ба­лалар арасында туберкулездің жыл­дам өршіп кететін ауыр түрлері бе­лең алуы әбден мүмкін. Осы арада та­ғы бір мәселені ескермей кетуге бол­май­ды. Қазір әлемде жыл сайын  түрлі дә­рі­лерге көнбейтін, яғни көптеген пре­параттарға бейімделіп алған ту­бер­кулез формаларының жарты ми­л­лионнан астам жағдайы тіркеліп отыр. Қазақстан көптеген дәрілерге үй­­ре­ніп алған туберкулез түрлері бой­ын­ша Дүниежүзілік денсаулық сақ­тау ұйымының басты назарында тұр­ған 18 елдің бірі.

ДДҰ өзінің «EndTB» стратегия­сын­­да 2035 жылға қарай ту­бер­ку­лез­ден көз жұматындар санын 95% жә­не тубер­кулезге шалдығуды  90%­ тө­менде­туді көздеп отырғаны аян.

Аталған ұйымның  2016-2035 жыл­­дарға арналған «EndTB» стр­а­те­гиясына сәйкес елімізде тубер­ку­­лезді интегра­ция­ланған бақылау мо­де­лі жасал­ған. Жағ­дайды бақылауда ұс­тау бағдар­ла­масы негізінде ха­лыққа туберкулезге қар­сы көмек көр­сету үшін бастапқы ме­ди­­ци­на­лық-санитарлық көмек пен ту­бер­ку­лезге қарсы қызметті біріктіру көз­делген.

Бүгінде туберкулезге қарсы қыз­­меттер мен бастапқы ме­ди­ци­­на­лық-санитарлық көмек ара­сын­­дағы горизонтальды ин­тег­­ра­ция (ту­б­кабинеттерді бастапқы ме­ди­ци­на­лық-санитарлық көмек қа­рауына бе­ру) аудан деңгейлерінде  88 пайызға ат­қарылса, қала деңгейінде 26 пайыз жүзеге асырылған.

Туберкулездің алдын алудың пә­р­­­мен­ді шараларының бірі ретінде ам­булаториялық емдеуді күшейту қа­­рас­­тырылып отыр. Мәселен, 2015 жыл­мен салыстырғанда, елде 2016 жы­лы жұқпалы бактерия бөлмейтін нау­­қас­тарды амбулаториялық жол­мен ем­деу 2,1 есеге артқан.

Еліміздегі Фтизиопульмонология ұлт­тық ғылыми орталығының ди­рек­торы, профессор Жұмағали  Ыс­ма­и­ловтың мәлімдеуінше, ту­бер­кулезге  қар­сы ұйымдарды ірі­лендіру арқылы олар­ды орталықтандыру еліміздегі мұн­дай медициналық мекемелер санын 89-дан 33-ке дейін азайтқан. Ал төсек орындар саны 10 032-ден 8 264-ке дейін кеміген.  Осыдан 905 922,5 мың теңге үнемделіп, бұл қаржы туберкулез диаг­но­сти­ка­­­сына, инфекциялық бақылау мен ам­­булаториялық емдеуге қайта бө­лін­ген.

Елімізде 24 ақпаннан бері тубер­ку­­лездің алдын алу айлығы жүріп жа­тыр. Бұл шара «Туберкулезді жою үшін бірігейік!» деген ұранмен Ха­лықаралық туберкулезге қарсы кү­рес күні, яғни 24 наурызға дейін жал­ғ­асады.

Қалай десек те, қатерлі ісіктерге, дау­­асы әлі табылмаған СПИД сия­қ­ты дерттерге қарағанда, емі бо­лып тұ­рып та тез жұғатын, оңай та­ра­ла­тын  тубер­кулезді ауыздықтау адам­дар­д­ың өзіне байланысты. Қазір елі­міз­де дәрігерлер өкпе ауруларына қа­тысты тегін кеңестер береді, ақы­сыз қарайды. Жылына бір рет тұр­ғылықты мекенжайыңызға қарай флю­орографиялық тексерістен өтіп т­ұ­руға болады.  


Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан» 

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.10.2017

Су қоймасының беріктігіне екі ел де мүдделі

24.10.2017

«Нұрлы жол» бағдарламасына 2017 жылы 484,2 млрд тг бөлінген

24.10.2017

«Нұрлы жер» – баспаналы болудың елеулі мүмкіндігі

24.10.2017

Фариза феномені

24.10.2017

Қымызды тұңғыш зерттеген қазақ

24.10.2017

Адвокаттық көмек қайткенде қауқарлы болмақ?

24.10.2017

Рухани келісім – орнықты дамудың негізі

24.10.2017

Нәсіптің көзі атакәсіпте

24.10.2017

Ресми бөлім (24.10.2017)

23.10.2017

Бақытжан Сағынтаев жұмыс сапарымен Алматыға барды

23.10.2017

7 күнде «Сергектің» көмегімен 1300-ден астам бұзушылық анықталды

23.10.2017

Көкшетаулық каратэшілер ел чемпионатында 12 медаль жеңіп алды

23.10.2017

Моңғолия тауларында 10 альпинист қаза тапты, жетеуі іздестірілуде

23.10.2017

Атырауда заңнамалық актілерге енгізілетін өзгерістер талқыланды

23.10.2017

Қасым-Жомарт Тоқаев ЭЫДҰ бас хатшысымен кездесті

23.10.2017

Мың мезет (ой-отау)

23.10.2017

«Шынайы шымылдық» сахна сәнін келтірді

23.10.2017

Шыңғырлауда ұстазға ескерткіш орнатылды

23.10.2017

«Ата, мен қай тілде сөйлеп тұрмын?..»

23.10.2017

Лондон төріндегі қаламгер тойы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Рухани келісім – орнықты дамудың негізі

Тәуелсіздігіміздің елең-алаңында, яғни осыдан ширек ғасырдан астам уақыт бұрын мемлекеттік дең­гей­де қабылданған шешімдер мен қол­ға алынған бастамалар өзі­нің өмір­шеңдігін көрсете отырып, қо­ға­мы­мыздың игілігіне айнала білді. Әсіресе қоғамды рухани келісімге үнде­ген, татулық пен береке-бірлігі­мізді арт­тыруға бағытталған сауатты да сали­қалы бастамалардың жөні бөлек.

Әйіп ЫСҚАҚ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Нәсіптің көзі атакәсіпте

Халқымыз төрт түлік өсіруді атакәсіптің біріне, тіпті бірегейіне балаған. Тіршіліктің нәрі, көзі деп ұққан. Содан болар, ауыл адамдары амандасқанда «мал-жан аман ба?» деп хал-жағдай сұрасып жатады. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қаржы жүйесіндегі тарихи шешім

Алпауыт ел Америка Құрама Штат­тары­ның экономикасы қазіргі кезде өз жарасын өзі жалап жазатын көк­жал қасқырға ұқсайды. Ол өзінің осы қасиетінің арқасында жазылмастай сыр­қатқа шалдыққан қазіргі қаржы ка­питализмнің ғұмырын барынша ұзартып келеді. Бүгінгі күні бүкіл әлемге билігін жүргізіп отырған ка­пи­тализмнің басты тірегі бастапқы кезде осы формациялық құрылыс­тың отаны әрі таратушысы болға­нымен соңғы жылдары барынша әлеу­меттене бастаған Еуропа емес, нарық­тық жолға түсіп, жедел байып келе жатқанымен Конфуций қағидасы бойынша мемлекетті әке деп қабыл­дап, бүкіл халық үшін одан әкелік қам­қорлық талап ететін дана Қытай емес, корпоративтік рухты ту етіп көтерген еңбекшіл Жапония мен Оңтүстік-Шығыс Азияның елдері емес, нақ осы АҚШ-тың өзі болып отырғандығын біраз жұрт жақсы біледі.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Онлайндағы жұңғо жұрты

Қытай. Жан-жақтан ағылған адамдар мен көлік ағысы толас­тар емес. Бағдаршамның қызыл шамына тоқтаған көлікте отырып, жан-жағыңды бағдарлайсың. Сіз отырған көлікке жапсарласа, бірінен соң бірі жапырлап велосипед мінген жолаушылар сы­наласып тоқтап жатыр. Ал жол жүруге рұқсат берілгенде бей­не құмырс­қалар тəрізді өре жөнелген қос дөңгелекті көлік­ке отыр­ған­дардың шеруін көр­гендейсіз. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу