Туберкулездің дендеуіне теріс діни ағымдардың да әсері бар

Өмір жақсы жағына қарай өз­ге­ріп, тұрмыстың талай тауқыметі же­ңіл­десе де, адам баласын өкшелеп ке­ле жат­­қан сырқаттар бар. Әлеу­мет­тік жағ­дай­ды айтпағанда, емі бая­­ғыда табыл­­ған «көксау» си­яқ­ты дерттердің ден­де­уіне көп жағ­дай­да науқастардың өзі кінәлі.
Егемен Қазақстан
28.03.2017 622

Мә­­селен, мамандар 2016 жыл­дың қо­­рытындысы бойынша елі­міз­де ту­­­беркулездің тұрақты эпидемио­ло­гия­­лық жағдайы қалыптасып отыр­ға­­­нын алға тартуда. 

Медицина жүз жерден дамыса да, ту­беркулез жер бетіндегі ең көп та­рал­­­­­ған жұқпалы аурулар қа­та­рында қа­­­лып тұр. Дүниежүзілік ден­саулық сақ­­тау ұйымының (ДДҰ) 2016 жыл­ғы есе­біне қарағанда, жыл сай­ын жа­һан­да 8,5 мил­лионнан ас­там адам өкпе құрты ау­руына шал­дығып, жылына 1,3 мил­лионы осы аурудан көз жұ­ма­ды. Нақты деректерге сүйенсек, қа­зір Қа­зақ­стан­да туберкулезге шал­дық­қан 17 456 адам диспансерлік есепте тұр. Бұл 2015 жылға қарағанда 2283 адамға аз. Сонда денсаулық сақ­тау саласын алаңдатқан жағдай не­­ден туындап отыр? Ал 2015-2016 жыл­дарға арналған жаһандық бә­се­­ке­­­лестік туралы Дүниежүзілік эко­но­­­микалық форумның есебіне қа­ра­­­ғанда, «Туберкулездің таралуы» (Tuberculosis incidence) факторы бой­­ынша Қазақстан 2016 жылы 92-орынды иеленген,  бұл 2015 жыл­­­мен салыстырғанда 9 орынға жо­­­ға­ры. Неге?

Өзіміздегі мәліметтер былай дей­ді: 2016 жылы өкпе құрты бойынша көр­сет­кіш 9,9 пайызға төмендеп, 52,7 пайызды құрады, 2015 жылғы көр­сеткіш 58,5 пайыз болатын. Сол сияқты, таралу көрсет­кіші 13 па­­-

й­ызға дейін азайып, 100 мың адам­ға шаққанда 80,6 пайызға кемі­ген. Ал 2015 жылғы статистика 92,6 пай­ыз болатын. Сонымен қа­­тар, ту­беркулездің таралуы 18 жас­қа дейін­гі  балалар арасында 21,6 па­й­ызға тө­мен­дегендігі бай­қал­ды. Сә­й­кесінше өт­кен жылы  ту­бер­ку-­

­л­ез­­ге алғаш рет шалдыққан 9381 адам анықталды. Яғни, бұл дерт  874 нау­­­қасқа азайған.  Ал 2015 жылы бұл ди­а­гноз 10255 адамға бірінші рет қой­­ылған болатын.

Онда неге 2015-2016 жылдарға ар­­­­нал­­ған жаһандық бәсекелестік туралы Дүние­жүзілік экономикалық форумның есебі бойынша Қазақстан 9 орынға жоға­рылады?

Дәрігерлер бүгінгі таңда жаппай бол­маса да, отандастарымыздың қар­­­сы екпе алудан бас тартып отыр­­ған­дарына алаңдаулы. Бір жа­ғы­­нан қазір халық арасында егуге бай­­ланысты екіұдай көзқарастар бар. Бұл ахуалды мамандар діни се­нім­дермен де байланыстырып отыр. Бұ­лай кете берсек, түбінде ба­лалар арасында туберкулездің жыл­дам өршіп кететін ауыр түрлері бе­лең алуы әбден мүмкін. Осы арада та­ғы бір мәселені ескермей кетуге бол­май­ды. Қазір әлемде жыл сайын  түрлі дә­рі­лерге көнбейтін, яғни көптеген пре­параттарға бейімделіп алған ту­бер­кулез формаларының жарты ми­л­лионнан астам жағдайы тіркеліп отыр. Қазақстан көптеген дәрілерге үй­­ре­ніп алған туберкулез түрлері бой­ын­ша Дүниежүзілік денсаулық сақ­тау ұйымының басты назарында тұр­ған 18 елдің бірі.

ДДҰ өзінің «EndTB» стратегия­сын­­да 2035 жылға қарай ту­бер­ку­лез­ден көз жұматындар санын 95% жә­не тубер­кулезге шалдығуды  90%­ тө­менде­туді көздеп отырғаны аян.

Аталған ұйымның  2016-2035 жыл­­дарға арналған «EndTB» стр­а­те­гиясына сәйкес елімізде тубер­ку­­лезді интегра­ция­ланған бақылау мо­де­лі жасал­ған. Жағ­дайды бақылауда ұс­тау бағдар­ла­масы негізінде ха­лыққа туберкулезге қар­сы көмек көр­сету үшін бастапқы ме­ди­­ци­на­лық-санитарлық көмек пен ту­бер­ку­лезге қарсы қызметті біріктіру көз­делген.

Бүгінде туберкулезге қарсы қыз­­меттер мен бастапқы ме­ди­ци­­на­лық-санитарлық көмек ара­сын­­дағы горизонтальды ин­тег­­ра­ция (ту­б­кабинеттерді бастапқы ме­ди­ци­на­лық-санитарлық көмек қа­рауына бе­ру) аудан деңгейлерінде  88 пайызға ат­қарылса, қала деңгейінде 26 пайыз жүзеге асырылған.

Туберкулездің алдын алудың пә­р­­­мен­ді шараларының бірі ретінде ам­булаториялық емдеуді күшейту қа­­рас­­тырылып отыр. Мәселен, 2015 жыл­мен салыстырғанда, елде 2016 жы­лы жұқпалы бактерия бөлмейтін нау­­қас­тарды амбулаториялық жол­мен ем­деу 2,1 есеге артқан.

Еліміздегі Фтизиопульмонология ұлт­тық ғылыми орталығының ди­рек­торы, профессор Жұмағали  Ыс­ма­и­ловтың мәлімдеуінше, ту­бер­кулезге  қар­сы ұйымдарды ірі­лендіру арқылы олар­ды орталықтандыру еліміздегі мұн­дай медициналық мекемелер санын 89-дан 33-ке дейін азайтқан. Ал төсек орындар саны 10 032-ден 8 264-ке дейін кеміген.  Осыдан 905 922,5 мың теңге үнемделіп, бұл қаржы туберкулез диаг­но­сти­ка­­­сына, инфекциялық бақылау мен ам­­булаториялық емдеуге қайта бө­лін­ген.

Елімізде 24 ақпаннан бері тубер­ку­­лездің алдын алу айлығы жүріп жа­тыр. Бұл шара «Туберкулезді жою үшін бірігейік!» деген ұранмен Ха­лықаралық туберкулезге қарсы кү­рес күні, яғни 24 наурызға дейін жал­ғ­асады.

Қалай десек те, қатерлі ісіктерге, дау­­асы әлі табылмаған СПИД сия­қ­ты дерттерге қарағанда, емі бо­лып тұ­рып та тез жұғатын, оңай та­ра­ла­тын  тубер­кулезді ауыздықтау адам­дар­д­ың өзіне байланысты. Қазір елі­міз­де дәрігерлер өкпе ауруларына қа­тысты тегін кеңестер береді, ақы­сыз қарайды. Жылына бір рет тұр­ғылықты мекенжайыңызға қарай флю­орографиялық тексерістен өтіп т­ұ­руға болады.  


Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан» 

АЛМАТЫ



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.08.2017

Футболдан жасөспірімдер құрамасының аға жаттықтырушысы тағайындалды

18.08.2017

Павлодардан Астанаға 10 тонна қарбыз жеткізіледі

18.08.2017

Ақтөбе мектептері жаңа оқу жылына 95 пайыз дайын

18.08.2017

Бурабайда Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен кеңейтілген отырыс өтті

18.08.2017

Павлодарда 98 ауыл әкімі сайланды

18.08.2017

Парламент депутаты Мақтарал ғалымдарының жұмысын жоғары бағалады

18.08.2017

Астанада бір жарым ай ішінде 2,5 мың адам жұмыспен қамтылды

18.08.2017

«Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ басқарма төрағасы тағайындалды

18.08.2017

Барселонадағы теракт: анықталған жайттар

18.08.2017

Алматыда «Al Hilal» Ислам Банкінің» тұңғыш бөлімшесі ашылды

18.08.2017

Қазақстанның киелі орындар тізіміне Жайық (Теке) қаласы енді (фото)

18.08.2017

Владимир Никитенко: Черногориямен өтер ойында футболшылардан жанкештілік талап етеміз

18.08.2017

Оңтүстік Қазақстанда үздік әлеуметтік жоба анықталды

18.08.2017

Синоптиктер демалыс күндерінің ауа райына болжам жасады

18.08.2017

Сайлауалды үгіт жұмыстарын интернет арқылы жүргізу реттелмек

18.08.2017

ҚР СІМ: Барселонадағы лаңкестік әрекеттен зардап шеккендер арасында Қазақстан азаматтары жоқ

18.08.2017

Сыр өңіріндегі Сортөбе бекінісінен қобыз пішіндес тас табылды

18.08.2017

Қарлығаш балапанын ұшырған күн

18.08.2017

Нұрсұлтан Назарбаев Барселонада болған террорлық актіге байланысты көңіл айтты

18.08.2017

Boyce Thompson институты: Алманың отаны − Алатау

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Кикілжің келіссөз арқылы шешіледі

Бүгінгі таңда әлемді алаңдатқан мә­селенің бірі Корей Халық-Де­мо­­кратиялық Республикасының яд­ролық қаруға қол жеткізу сая­саты болып отыр.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

ЭКСПО екі айналып келмес саған...

Алаштың алтын алқасындай Ас­та­на­ның ажар-көркіне аспанда­ғы ай қызығып, көктегі күн сүй­сін­гендей. Сарыарқадағы шамшы­рақтай сама­ла шаһар қазір тіпті құл­­пырып тұр. Сұлулығы көз суырғандай. Жер-жа­һан­ның жетіс­тік­тері жайнап төрінде тұр­са, бес құрлықты бетіне қаратар бе­дел жинамай қайтеді енді.

Пікірлер(0)

Пікір қосу