Туған тілдің тұғыры

Егемен Қазақстан
29.11.2016 75
omirzak-aytbayulyЕлбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Ұлы дала ұлағаттары» атты еңбегінде тілге байланысты тебіренісін осылай «Туған тілдің тұғыры» деген тақырыппен бастапты. Ол тәуелсіз еліміздің сан түрлі өзекті мәселелерімен шұғылдана жүріп, ана тіліміздің тағдырын да ешқашан есінен шығарған емес. Халықтың ұлы перзенті «ең әуелі қазақ елі барда қазақ тілі өмір сүреді, өседі, өркендейді, ұлтымыздың ұлы тілі мәңгілік» дегенді нысана етіп, арғы-бергі тарихты оймен шарлап өтеді. Шынында, ана тілін ардақ тұта­тын біздің қазақтай ел көп емес. Мұны Елбасы бүкіл болмыс-біті­мімен, жан-тәнімен түйсіне оты­рып, өзінің замандастарына, жас жеткіншектеріне жеріне жет­кізе айтыпты. Кешегі кеңестік дәу­ір­дегі отарлық құрсаудың те­мір қақ­паны ана тіліміздің ады­мына шідер салып, дамуы то­қыр­ай жаз­дағаны мәлім. Мұны бү­гінгі ұр­пақ ұмытпауы тиіс. «Ұлт­тың ұл­ы қазынасы ана тілін жаңа ғасыр биігіне абыроймен алып шығу – бүгінгі ұрпақтың па­расат­ты парызы» дейді Елбасы. Өзім тіл маманы, Халықаралық «Қа­зақ тілі» қоғамының басшысы бол­ған­дықтан да, «Ұлы дала ұла­ғат­та­рын­дағы» тілге байланысты тол­­ғаныстарға баса назар аудардым. «Тәуелсіздік бізге не берді?» де­ген­де, алдымен айтарымыз, ту­­ған тіліміздің бұрын болмаған мем­­­лекеттік мәртебе иеленіп, Кон­ституциямыздың 7-бабында «Қазақстан Республикасында мем­лекеттік тіл – қазақ тілі» деп бе­кітілуі болатын. Ия, тілімізге теңдік тиді, төр­ге шықты, заңдық негізге ие болды. Елбасы айтқандай, мем­лекетіміздің беделін көтеріп тұр­ған бұл бапты дұрыс пайда­ла­на алмасақ, кімге өкпе артамыз? Өз тілін өгейсініп, өзге тіл­дің ығына жығылғандардың қара­сы азайғанымен, мемлекеттік қыз­метте әлі де көптеп кездесетінін Ел­басы біліп отыр. Содан да болар, Нұрсұлтан Әбішұлының бір кезде намыс пен жігерді қайрап, «он бес жылда аю да мемлекеттік тілді үйреніп алатын уақыт болды» деп айтқаны әлі есімізде. Осы ойлардың біразын тағы да қайталап еске салудан жалықпай отырған Елбасының ұлттық мәселені есінен шығармайтынын білдіреді. «Әр азамат әуелі туған тілге деген құрмет пен жауап­кер­шілікті өзінен бастауы керек, отбасынан бастауы керек», дей­ді Елбасы. Халықаралық «Қа­зақ тілі» қоғамының да әу бас­тан ұстанған бағыты – осы. Ел­басы мемлекеттік тілді үнемі на­зарында ұстап келеді. Бағыт-бағ­дар сілтеудің ең төте түрі оның «Қазақстанның болашағы – қа­зақ тілінде» деген сөзі болатын. Сондай-ақ, «Қазақ қазақпен қазақша сөйлессін» деген сөзді айтқан да Елбасы. Қадап, қазып айтылған бұл ұсыныстардың қадіріне жете алмасақ, тағы да намыссыздықтың салдары. Үш тұғырлы тіл мәселесін Ел­басы мемлекет дамуындағы ма­ңызды мәселелердің бірі санай­ды. Бұл дұрыс. Алайда, мұны жү­йе­лі, саналы түрде сауатты іске асы­рудың орнына ана тілден асырып, жа­лаулатып жүретін жандар бар. Әри­не, көп тіл білгеннің зияны жоқ. Алайда, қандай жағдайда да туған тіліміз, қазақ тілі өз мәр­те­бесін жоғары ұстауы тиіс деген ұс­та­нымынан танбайды Елбасы. Президенттің мемле­кет­тік іс­тер­ге бай­ла­ныс­ты тол­ғау­ла­рының өзі­­нен ақын­жан­­дылығы бай­қа­лып тұрады. Ол кісі­нің «қа­зақ тілі­­нің қанық бояула­ры – қа­зақ ән­­дерінде» деуі тегін емес. Со­лар­­ды бойға сіңіре жүріп, өлең жол­­­дарын туындататыны мәлім. Қа­з­ағының әніне, күйіне, өнеріне, та­рихы мен кең байтақ жеріне сүй­­сіне көз тастай жүріп: Арайлап таңым, Асқақтап тауым, Ән ойнап көгім, Күй төгіп көлім, Қол жетті, міне, Аңсаған күнге Жасай бер, жаса, Қазағым менің!–деп төгіл­дір­ген Елбасы­ның ана тілін аялай бі­л­етін осы қасиеті халық үшін ту­ған, ел бастайтын көсемдік мі­не­зін танытады. Өмірзақ АЙТБАЙҰЛЫ, академик, Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының төрағасы
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.07.2018

Баянауылда Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 125 жылдығы аталып өтті

19.07.2018

Ауғанстан компаниялары қазақстандық ұн, макарон өнімдеріне қызығушылық танытып отыр

19.07.2018

Қазақстандық грек-рим шеберлері Нью-Делиде жеті жүлде алды

19.07.2018

Волейболдан Азияның клубтық чемпионаты аяқталды

19.07.2018

Биыл Сыр өңірінде он инвестициялық жоба іске асады

19.07.2018

Маңғыстауда экологтарға жемқорлықты болдырмау жайлы айтылды

19.07.2018

Мұнай саласының ардагері Есет Әзербаевқа мүсін қойылды

19.07.2018

ҚР Президенті Іс басқарушысының орынбасары тағайындалды 

19.07.2018

Зейнолла Самашев: Кезінде Алтын адам болған

19.07.2018

Қаскелеңде «ақылды» комбайн адамның қатысуынсыз егін орды

19.07.2018

Қызылордада ұрланған қақпақтардың шығыны 30 млн теңгеге жеткен

19.07.2018

Жәңгір ханның жазғы ордасы Ресей жерінде жатыр

19.07.2018

Президент Премьер-Министр Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

19.07.2018

«Егемен Қазақстан» газетінде кадрлық өзгерістер болды

19.07.2018

Олжас Сүлейменов: «Мен өлеңді сұраныс болған шақта жаздым»

19.07.2018

З.Самашев: Табылған жәдігерлер б.з.д 8-7 ғасырға тиесілі заттар болуы мүмкін

19.07.2018

Кәріпбек Күйіков «Ядросыз болашақ үшін» сыйлығын алды

19.07.2018

Арқайым – аңыздар андыздаған алқап

19.07.2018

Қаршыға мен қара бала

19.07.2018

Баян-Өлгей аймағы су тасқынынан зардап шекті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу