Тұңғыш Түркология музейі ашылды

Бүгін Астанада халықаралық Түркі академиясы ұйымы (TWESCO) Түркі жазуы күніне орай Түркология музейінің ашылу салтанатын өткізді. Қазіргі күні музейге мыңнан астам жәдігер қойылған.
Егемен Қазақстан
25.05.2017 976
2

Түркітану саласында алғаш рет ұйымдастырылып отырған экспозицияда әйгілі түркітанушы ғалымдар Әбдуәли Қайдар, Әбжан Құрышжанов, Әмір Нәжіп, Рабиға Сыздықова мен Осман Фикри Серткаяның жеке тұтынған дүниелері, бұрын-соңды еш жерде жарияланбаған күнделіктері мен қолжазбалары ұсынылған.

Атап айтсақ, академик Ә.Қайдардың шапанын, жұмыс кабинетінде қосылып тұрған радио-қабылдағышын, қаламсаптарын, профессор Ә.Құрышжановтың күнделіктері мен әріптес достарымен жазысқан хаттарын, академик Р.Сыздықованың өзі тартқан қоңыр домбырасын сол жерден көруге көруге болады. Сондай-ақ, экспозицияда профессорлар Ә.Нәжіп пен О.Серткаяның жеке күнделіктері мен құнды қолжазбалары да сөреден орын тепкен.

Салтанатты шараға Әзербайжан, Ресей, Түркия, Өзбекстан мен Моңғолиядан келген ғалымдар, зиялы қауым және баспасөз өкілдері қатысты.

 

Музейдің ашылу салтанатында сөз алған халықаралық Түркі академиясы ұйымының (TWESCO) басшысы Дархан Қыдырәлі түркі халықтары дәстүрлі мәдениетін жаңғырту мақсатындағы шараның маңызы зор екеніне тоқталды.

– 2009 жылы Қазақстан Президенті Н.Назарбаев Түркі академиясын құру туралы бастама көтерген кезде, академия жанында кітапхана және музей болуын жүктеген еді. Біз музейді құруды 2010 жылы бастадық. Биыл Түркі академиясының құрылғанына 7 жыл толып отыр. Бүгінге дейін түркі әлемінің мұралары терең зерттелгенімен, зерттеушілер туралы мәліметтер жоқтың қасы. Сондықтан біз музей ашу туралы бастаманы жүзеге асырып, жалпы түркологтардың тұтынған заттары мен қолжазбаларын қойдық. Болашақта академияның музейі үлкен ғимаратқа көшетін болса, Түркология музейі де әлемдегі алғашқы салалық музей ретінде Қазақстанның тартымды орталығының біріне айналады, – деді Д.Қыдырәлі.

Академия басшысы түркология ғылымының дамуына жаңа серпін беру мақсатында ашылып отырған музей туыстас түркі халықтарының арасын жақындастыра түсетін болады деді. Әрине, түркология – күрделі сала. Зерттеу жұмыстары қиыншылықпен жүргізіледі. Көптеген түркологтардың тағдыры қиын болғанын білеміз. Мысалы, Бакуде өткен түркология конгресінен кейін олардың көпшілігі атылып, репрессияға ұшыраған. Біздің музейден репрессияға ұшыраған түркологтардың құжаттарын көруге болады, – деді ол.

Сонымен бірге, академия кітапханасында әйгілі түркітанушы-шығыстанушы ғалым, башқұрт халқының ұлы перзенті Ахмет-Зәки Уәлиди Тоғанның жеке кітап қорын қабылдап алу рәсімі өтті.

Академия басшысы Дархан Қыдырәлі башқұрт халқының көрнекті қайраткері Ахмет-Зәки Уәлиди Тоғанның қызметі мен шығармашылық мұрасының маңыздылығына тоқталды. Ғалымның кітап қорынан бөлек, құнды қолжазбаларын да Түркі кітапханасына табыстаған Ахмет-Зәки Уәлидидің қызы, бүгінде Түркияда тұратын танымал ғалым Есенбике Тоғанға алғысын білдірді.

Шара барасында түркі әлемі ғылымына сіңірген ерен еңбегі мен бауырлас халықтар арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға қосқан үлесі үшін танымал ғалым Тимур Кожаоглуну TWESCO күміс медалімен марапатталды. Академия басшысы Дархан Қыдырәлі TWESCO жүзеге асырған көптеген ғылыми жобаларға белсенді атсалысып жүрген көрнекті ғалымға алғыс білдіріп, шығармашылық табыс тіледі.

Т.Кожаоглу Бұқара Халық Республикасының басшысы Усман Қожаевтың ұлы. Көптеген түркі тілдерінде дәріс оқитын ұлағатты ұстаз бүгінде Мичиган университетінің Еуразия, Ресей және Еуропа ғылыми зерттеулер орталығы директорының орынбасары қызметін атқарады. Кеңес одағындағы мұсылман халықтар мен Орталық Азия елдерінің тілдері, әдебиеті мен мәдениеті жөнінде жазылған іргелі еңбектердің авторы.

Кездесу барысында Түркі академиясы Моңғолия ұлттық музейімен, Моңғолия Ұлттық Ғылым академиясымен, Әзербайжанның Мәдениеттану ғылыми-зерттеу орталығымен ынтымақтастық меморандумына қол қойды.

Тараптар ғылыми-танымдық құндылығы бар зерттеу жинақтарын, ғылыми-әдістемелік құралдар мен кітаптарды бірлесіп жариялауға, түркі мәдениетін таныстыратын ортақ жиындар мен шаралар өткізуге, түркі халықтары дәстүрлі мәдениетінің тәрбиелік әлеуетін ашуға, ортақ бағдарламалар әзірлеуге, сонымен бірге өзара ақпараттық қолдау көрсетуге келісті.

Мемлекет және қоғам қайраткерлері, Еуропа мен Азия елдерінен келген көрнекті ғалымдар мен зиялы қауым өкілдерінің қатысуымен шара соңы «Түркология және алтаистиканың бүгінгі мәселелері» атты дөңгелек үстелмен түйінделді.

Шара Астанада өтетін «Ұлы дала» ІІ гуманитарлық ғылымдар форумы аясында ұйымдастырылып отыр. Форумға Америка мен Азия елдерінен 300-ге жуық ғалымдар қатысады.

Ая ӨМІРТАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

15.10.2018

Жан тебіренісінен туған картиналар

15.10.2018

Ел анасы жайлы еңбек

15.10.2018

Боксшы Сабыржан Бекбергенов Минскіде топ жарды

15.10.2018

«Жебе тартқан сөз бен жыр қосынынан...»

15.10.2018

Мегаполис медицинасын алға жетелейтін орталық

15.10.2018

Өмір сыйлар Azurion

15.10.2018

Жамбылда жүрек ауруына шалдыққандар көп

15.10.2018

Заңсыз мұнай тасымалының зардабы көп

15.10.2018

Иракта ауыз судан уланғандар саны 110 мыңнан асты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу