Түркияда бүкілхалықтық референдум өтті

Жексенбі күні Түркияда елдегі басқару жүйесін өзгертуге байланысты бүкілхалықтық референдум өтті. Дауыс беруде парламенттік жүйеден президенттік жүйеге өтуді жақтаушылар аз ғана басымдыққа ие болды.
Егемен Қазақстан
17.04.2017 2089
2

Түркияның басым бөлігі, соның ішінде ішкі аймақтардың халқы конституциялық өзгерістерді жақтаса, Ыстанбұл, Анкара, Измир сияқты мегаполистер негізінен қарсы дауыс қолданды. Референдумның ресми нәтижесі 28 сәуірде жарияланады.

Алғашқы нәтижелер жария болғаннан кейін мемлекет басшысы Тайып Ердоған көпшілік алдына шығып, референдум нәтижесімен құттықтады. «Түркия мемлекеті республика болып құрылғалы бері бір ғасырға жуық уақытта демократиялы жолмен елдегі ең ірі саяси шешім қабылдап отырмыз» деді мемлекет басшысы. 

Анадолы ақпарат агенттігінің мәліметінше, референдумға дауыс беру құқына ие тұрғындардың 85,1%-ы, яғни 49 799 163 азамат қатысқан. Оның 51,41%-ы президенттік басқару жүйесіне өтуді жақтап дауыс берсе, 48,59%-ы қарсы дауыс қолданды.  

Президенттік жүйеге өтуді қолдау арқылы түрік жұртының кезекті рет демократиялық таңдау жасағанын айтқан Бинали Йылдырым 2019 жылғы президенттік сайлауға дейін жаңа жүйенің экономикалық даму, елдің бірлігі мен қуатын арттыру секілді мақсат-міндеттерге жетуде оң өзгеріс әкелетініне сенім білдірді.   

Өзгерістер қандай болмақ? 


Референдум нәтижесі негізінде ел конституциясына 18 өзгеріс енгізілуі тиіс.

• Президент 5 жылға сайланады және екі реттен артық сайлана алмайды.

• Президентке бюджетті құру, төтенше жағдай жариялау өкілеті беріледі.

• Жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерді, соның ішінде министрлерді тікелей өзі тағайындау және қызметтен босату құқығына ие болады.

• Президент заңдық құқығы бар жарлықтар шығара алады.

• Бір немесе бірнеше вице-президент лауазымы пайда болады.

• Премьер-министр лауазымы таратылып, үкімет тікелей президентке бағынады.

Алайда, бұл өзгерістердің көпшілігі 2019 жылғы президенттік сайлаудан кейін ғана күшіне енбек.

Оппозиция референдум нәтижесімен келіспейтінін мәлімдеуде. Республикалық халық партиясы басшысы Кемал Кылычдароглы референдумның заңдылығына күмәнмен қарайтынын айтты.


Еуропаның реакциясы

Еуропалық қауымдастық та референдум нәтижесін салқын қабылдады. Мәселеге қатысты ресми мәлімдеме жасаған Еурокомиссия конституциялық өзгерістерді жақтаушылар саны қарсы шығушыларға қарағанда айтарлықтай артық болуы керек, ал қазіргі көрсеткіште айырмашылық болмашы ғана деген пайымды алға тартты. Германия мен Нидерланды бастаған Еуроодақ елдері Түркия министрлерінің жергілікті түріктер алдында сөз сөйлеуіне рұқсат етпегенінен кейін ЕО мен Түркияның қарым-қатынасы салқындап кеткен болатын. Мұны Тайып Ердоған «ұлтшылдық әрекет» деп бағалап, Түркия мен КО қатынасының жаңаша сипат алуы мүмкін екенін айтты.  Алайда, референдумның нәтижесін Еуропаның бірқатар мемлекетіндегі түрік диаспорасы қуана қарсы алды. 

Бауыржан Мұқанов

"Егемен Қазақстан"


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.09.2018

FIFA-2018 марапаттау рәсімінде Роналду болмайды

24.09.2018

Ұлы Дала Еліне саяхат — «Жаңа Жібек жолы» бағыты бойынша экспедиция Таразға келді

24.09.2018

«Егемен академиясының» жаңа маусымына тіркелу басталды

24.09.2018

Мақтаарал құрылыс саласымен де танымал болмақ

24.09.2018

Атырауда «Тау тұлғалы Таумыш» республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өтті

24.09.2018

Ақмола облысында мемлекеттік қызмет мектебін ашылды

24.09.2018

Алматыда III Baikonyr Short Film Festivalдің жабылу салтанаты өтті

24.09.2018

Ақтөбелік полицейлер Агенттіктің «Пара алма!» үндеуіне құлақ асуда

24.09.2018

Қыздар Университетінің студенттері республикалық турнирдің жеңімпазы атанды

24.09.2018

Талдықорған қаласы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

24.09.2018

25 қыркүйекте Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді

24.09.2018

Ақтауға үлкен футбол оралды

24.09.2018

Үш дзюдошымыз да алғашқы айналымда ұтылды

24.09.2018

Оралда бокстан халықаралық турнирдің жеңімпаздары анықталды

24.09.2018

Қазақстанда ұшақ билеттері арзандауы мүмкін

24.09.2018

Қазақстанда 14 миллион тоннаға жуық астық жиналды

24.09.2018

«Түн құдайы» фильмі Парижде өткен ретроспектива барысында көрсетілді

24.09.2018

Универсиада алауы Алматы арқылы өтті

24.09.2018

Бүгін Бакуде үш дзюдошымыз белдесуде

24.09.2018

Бизнес салымдар үшін қай қаржы ұйымы тиімді?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Асан Мирас,

Ulaǵat pen muraǵat

Qaıǵyly ólimi qalyń jurttyń qabyrǵasyn qaıystyryp, qyrshyn ǵumyry qıylǵan óner, mádenıet, sport sańlaqtary qaı ultta bolsyn az emes. Ondaı has talanttardy halyq eshqashan umytpaıdy. Talanttardyń fánıdegi taǵdyry kelte bolǵanymen, halyqtyń júregi men jadyndaǵy ǵumyryn myńjyldyqtarmen ólsheýge bolady. Aıtalyq, áıgili grek ańyzyndaǵy aıbyndy batyrlar Ahılles pen Gektordyń esimderi dáýirlerden dáýirlerge kóshe júrip, ult sanasynda jarqyrap ǵumyr keshýde. Ańyzdyń epıloginde aıtylǵandaı, keıingi urpaq tıtandardy máńgi eske tutatyn bolady. Tipti, grektiń búkil tarıhy áli kúnge deıin ataqty Gektor men Ahıll shaıqasyna baılanysty óriledi. Biz muny nege aıtyp otyrmyz? Qaı ult bolmasyn, esimi elge eleýli tulǵalaryn este qaldyrýdyń esti joldaryn ustanady. Qazaq tarıhyn aqtarsaq ta, ádebıet betterin paraqtasaq ta túrli klassıkalyq joqtaý úlgilerine jolyǵatynymyz sózsiz. Joǵarydaǵy dańqty grek batyry Ahıllestiń de atyn aqıqatqa bergisiz asqaqtatqan áıgili Gomer abyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу