Ұлы суретшімен ұғысу

ЭКСПО-2017 көрмесі аясында қоғам өмірінің саяси, экономикалық, ғылыми салаларындағы адамзат өркениетінің соңғы инновациялық жетістіктері мен адамдық парасат, ақыл-ой, ізгілік пен әдемілікті ұйыстырған мәдениет бір жерге тоғысты. Әлемнің айтулы театр труппалары өз қойылымдарын ұсынып, қазақстандық өнерсүйер қауымның көңілі қош болып жатқан жайы бар.
Егемен Қазақстан
11.07.2017 982
2

Қазақстанның мәдени өмі­рін­дегі елеулі жаңалықтың бірі болған оқиға – жуырда италия­лық әйгілі суретші, драматург Массимилиано Финазер Флори Астанаға келді. Жай келген жоқ, «Леонардо да Винчиге айналу» атты атақты спектаклін ала келіпті. Алғаш Миландағы ЭКСПО-2015 көрмесі кезінде тұсау­кесері өтіп, бүгін­де АҚШ, Ресей, Азия, Еуропа елдерінің маңдайалды театрларында сахналанып үлгерген.

Режиссер спектакльді үйрен­шікті сахнада емес, павильон­дағы шағын залда қойды. Көрер­мендер қойылымды кейіп­кер­лер­мен бірге тамашалап, өтіп жат­қан оқиғаның бір бөлшегіне ай­нал­ды. Театрландырылған сұх­бат Леонардо да Винчидің көзі тірісінде өмір, өнер, филосо­фия төңі­регінде айтып кеткен тол­ға­ныс­ты ойлары негізінде құрастырылған. Суреткерлігінен бөлек ғылым саласына айтулы үлес қосқан ғалымның күллі адам­­затқа ортақ өнер хақындағы эсте­­тикалық толағай танымын негіз­ге ала отырып алма-кезек диа­лог түрінде өрбіді. Арт­қы қабыр­ғада суретшінің әр жыл­дар­дағы картиналары қойылым маз­мұнына сай ауысып отырды. М.Горь­кий атындағы мемле­кет­тік ака­демия­лық орыс драма театры­ның жас актеры Максим Ященко суретшімен емін-еркін сұхбат құрды.

Еңкіш тартқан қарт Леонардо сахнаға шыға келгенде ғасыр­лар қойнауынан ұлы суретші өзі тіріліп келгендей уақыт кемесі әп-сәтте тұтастық әлеміне сүңгі­тіп жібергендей әсерде қалдық. Қолын қусыра қарсы алған сурет­­ші адамдық ар-намыс, адам ер­кін­­дігі, жанашырлық таныту секілді асыл қасиеттерді қалып­тас­ты­рудағы жаңа ізденіс­ке бет бұру туралы шабыттана сөй­леді. «Жақсы өткен күн тыныш ұйық­тауға, жақсы өмір сүру ты­ныш өлуге мұрсат береді» деген қарт дүниетанымдық көз­қарас тұрғысында шешіле сөйледі.

– Леонардо да Винчи – өнер­ге, ғылымға берілген жандар үшін ортақ тұлға. 67 жыл жаса­ған суретші өміріндегі маңы­зды кезеңдерді қамтитын 67 сұрақ қойы­лады. Спектакль ұлы сурет­шінің өмір тарихы жайында толымды мағлұмат береді. Лео­нардо – ұлы суретші, ғалым ғана емес, адам жанының шырақшысы, –деген режиссер Массимилиано Финазер Фло­ри адам мен қоғамның ілгері дамуын қамтамасыз ететін құн­ды­лық­тар алдыңғы орынға шығуы тиіс деп есептейді. – Үнемі жаңа құбылысты іздеп жүретін Леонардоның дүниетанымы әлемді біртұтас формада тануға арналған. Өткен мен бүгінді біріктіруде барлық құпия жатыр. Мен Леонардоға айналып шыға келгенде өзімді өте ғажап сезінемін. Өйткені, суреткер тұлғаның таным теориясы «адам деген кім?» деген сұрақтан басталады, – дейді ол.

«Ах» ұрған жалған мәнерден гөрі ішкі бай мазмұн мен сыртқы болмыс үйлесімділігіне үңілген шығарма соғұрлым еркін, жанды шықты. Режиссердің Леонардо да Винчидің әр сөзі мен қимыл-қозғалысын, психологиялық мінезін бейнелеуге үлкен жауап­кер­шілікпен келгенін байқадық. «Леонардоның бойында ешқа­шан өзіне деген сенімділік бол­маған. Үнемі ой үстінде жүре­тін тұлғаның образын жасап шығуым керек болды. Бұл – театр», деген режиссер пі­кі­рі бұл ойымызды қуаттай түседі.

Шығармада бейнелеу өнері­нің ғылыммен, музыкамен, поэ­зиямен үндестігі туралы сөз бола­ды. Данагөй қария біздің уақы­тымыздағы көкейде жүрген көптеген сұрақтарға өткеннің қырқасынан қарай отырып жауап табуға тырысады. Кез келген жанды шығармадан өзін­дік менді іздейтініміз рас. Осы тұр­ғыда ренессанс алыбының гума­нистік ойлары қара сөздің жүй­рігі – Абаймен сабақтасып, үндесіп жатқандай көрінді.

– Италиялық Леонардоны ең әуелі суретші деп таниды. Өйткені, Италияда өнер мен ғылымды бір арнаға тоғыстыр­майды. Италияны былай қойып, Еуропаның өзінде гуманитарлық және техникалық саланы бір­ыңғай сала деп есептемейді. Қазақ­станда өтіп жатқан ЭКСПО-2017 көрмесі осы екі сала­ның басын тоғыстырып отыр, – дейді режиссер.

Журналистермен сұхбат барысында режиссер өнертапқыш, адам мен табиғат интерпретаторы (жаршысы) болған Леонардо туралы көркем фильм түсіріліп жатқаны туралы әңгіменің шетін шығарды. Фильм 2019 жылы ұлы суретшінің қайтыс болғанына 500 жыл толуына орай әлемдік прокатқа ұсынылады.

Ая ӨМІРТАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2019

Шекара бұзған азамат қаза тапты

23.01.2019

Елбасының Жастар жылының салтанатты ашылуында сөйлеген сөзі

23.01.2019

Мәулен Әшімбаев: Жастар жылында науқаншылдыққа жол бермеуіміз қажет

23.01.2019

Түркістанда «Орта Азия жастарының форумын» өткізу жоспарлануда

23.01.2019

«Жастар жылы» жамбылдық жастарға мол мүмкіндік береді

23.01.2019

Қаржы және бюджет комитетінің Заң жобаларын талқылау бойынша отырысы өтті

23.01.2019

Мәжіліс сот жүйесі мен судьялар мәртебесі туралы конституциялық түзетулерді мақұлдады

23.01.2019

Алматы облысында 1332 әйел онкологиялық есепте тұр

23.01.2019

Сенаторлар Жастар жылын қолдауға бағытталған жұмыстарға кірісті

23.01.2019

Еурокомиссия MasterCard-қа айыппұл салды

23.01.2019

Жылқының қозғалыс аллюры: Аяң түрлері

23.01.2019

Юлия Тимошенко Украина президенті сайлауына қатысатынын мәлімдеді

23.01.2019

Конькимен жүгіру: Классикалық көпсайыстан ел біріншілігі мәресіне жетті

23.01.2019

Қостанайда «Эндохирургия мектебі» өтті

23.01.2019

Ақ Жайықтың жастары жастар жылынан көп үміт күтеді

23.01.2019

Жамбыл облысы жұмыспен қамту бойынша екінші орында тұр

23.01.2019

«Murager production» фото-кино студиясы ашылды

23.01.2019

Иван Дычко 1 наурызда рингке шығады

23.01.2019

Республика бойынша «Қайырымдылық керуені» байқауына үміткерлер іріктеліп жатыр

23.01.2019

«Барыс» қонақта «Металлургті» ұтты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу