Үндістандағы мұсылмандардың бүгінгі ахуалы

​Үндістанда 2011 жылы жүргізілген халық санағы елдегі мұсылмандар санының артып жатқанын көрсетті. Бүгінде ел аумағында 176 млн мұсылман өмір сүреді. Бұл Индонезиядан кейінгі әлемдегі екінші көрсеткіш. Мұсылмандар санының өсу қарқынына жергілікті үнділер алаңдаушылық білдіріп отыр. Олардың арасында жиі туатын жанжалдар көбіне қанды қақтығыстарға ұласып жатады.
Егемен Қазақстан
20.04.2017 1470

2017 жылғы 9 сәуірде Үндістанның 9 штатында парламент сайлауын өткізу жоспарланған еді. Алайда, бұл күні Джамму мен Кашмир штатында жаппай тәртіпсіздіктер болды. Дауыс беруден бас тартып, үкіметке бойкот жариялаған наразы топтар оннан астам сайлау учаскесін қиратып, екеуін өртеп жіберді. Тәртіпсіздік салдарынан сегіз адам қаза тапты. Ондаған адам түрлі жарақатпен ауруханаға түсті, жүздегені қамауға алынды. 

Осылайша, штатта сайлау өтпей қалды. Ашылған мың жарым учаскеге дауыс берушілердің 7 пайызы ғана келді.

Джамму мен Кашмир – Үндістандағы халықтың басым бөлігі мұсылмандарды құрайтын жалғыз штат. Мұндағы ахуал бірнеше ай бойы шиеленісіп тұр. Былтыр 8 шілдеде елдің қауіпсіздік күштері «Хизб уль-Муджахидин» сепаратистік тобы жетекшілерінің бірі Бурхан Музаффар Ваниді өлтірген болатын. Өңірдегі жаппай наразылық акциялары сол кезден басталды. Сондай-ақ бұл жерде құқық қорғаушылар мен сепаратистік топтар арасында қақтығыстар жиі болады.

Британияның бодандығында болған Үндістан 1947 жылы екі бөлікке бөлінді. Басым көпшілігі мұсылмандардан тұратын өңірлер бөлек ел – Пәкістан болып құрылды. Мұсылмандардың Пәкістанға, ал үнділер мен сикхтердің Үндістанға жаппай көшуі кезінде қақтығыстар жиіледі. Шекара бөлісу қиынға соқты. Жүздеген мың адам қаза болды, 12 миллионнан астамы баспанасыз қалды. Мұсылмандардың басым бөлігі Пәкістанға қоныс аударғанымен, бір бөлігі туған жерлерінде қалуды жөн көрді.

Соңғы жылдарға дейін Үндістан билігінің мұсылмандармен қарым-қатынасы жақсы болатын. Бұдан бұрын, көп уақыт билік басында болған Үндістан ұлттық конгресі партиясы мұсылман өңірімен ортақ келісім тауып келген. Олар зайырлылық идеологиясы мен дінге бөлінбейтін жалпыүндістандық бірегейлік қағидасына сүйенді. ҮҰК үкіметі мұсылмандардың да үнділер, христандар мен буддистер секілді республика азаматтары екендігін көрсету үшін барынша тырысты. Ислам діні өкілдері үш рет Үндістан президенті болып сайланды. Мұсылмандар министр лауазымдарына да жиі тағайындалып отырды.

Алайда, жергілікті үнділер мұсылмандарға қарсы жиі бүлік шығаратын. Олардың ең ірісі Үндістанның батысындағы Гуджарат штатында 2002 жылы болды. Үнді ұлтшылдары мұсылмандарға дін қызметшілері отырған пойызды өртеді деген айып тағып, оларды жаппай соққыға жықты. Қақтығыс салдарынан 2 мыңға жуық адам қаза тапты.

2011 жылғы халық санағынан кейін Үндістан үкіметі оның нәтижесін кешіктіріп жариялады. Сол кезде «билік мәліметтерді әдейі жасыруда, себебі мұсылмандар Үндістан халқының бестен бір бөлігін құрап отыр, таяу уақытта басып алады» деген қауесет тарады. Бұдан кейін мұсылмандарға қарсы пікір білдірушілер көптеген штаттарда бой көтере бастады.

2014 жылғы сайлауда Үндістан халықтық партиясы билік басына келді. Оған елде қалыптасқан мұсылмандарға қарсы ахуал өз әсерін тигізді. Партияның лидері Нарендра Моди сайлауалды науқанда ұлтшылдық сарындағы ұрандарды белсенді пайдаланды.

Бүгінде мұсылмандар үшін алаңдаушылық тудыратын мәселелер жеткілікті. Қазіргі билік кезінде өздерін емін-еркін сезінетін үнді радикалдары жоғары мінбелерден жиі мұсылмандарды қаралайды. Осылайша, үнділердің оңшыл радикалды «Шив Сена» ұлттық партиясының идеологы, парламент мүшесі Санджай Раут мұсылмандарды дауыс беру құқығынан айыруды ұсынды.

Мұндай сипаттағы ұсыныстар көп айтылғанымен, іс жүзінде Үндістандағы жағдай тұрақты деуге болады. Нарендра Модидің билікте отырған үш жылы ішінде бірде-бір ірі бүлік тіркелген жоқ. Соңғы сауалнамалар нәтижесі Үндістандағы мұсылман қауымының екіге бөлінгенін көрсетеді. Бір бөлігі Нарендра Моди мен оның үкіметіне қарсы болып, Үндістан ұлттық конгресінің билікке оралуын қаласа, екінші бөлігі оны белсенді түрде қолдап жатыр. Олар қазіргі премьер-министр Үндістанның барлық тұрғындарына бірдей жағдай жасап, елдің гүлденуіне ықпал етеді деп сенеді.

Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.01.2018

Астанада сөйлеу процессорларын баптау жұмыстары жүргізілді

17.01.2018

Қостанайда боксит өндіретін жаңа карьерлердің құрылысы аяқталды

17.01.2018

Үндістанмен арадағы Қосарланған салық салуды болдырмау туралы конвенцияға түзетулер қаралды

17.01.2018

Қ.Тоқаев: «Басты міндетіміз – Елбасы Жолдауын заңнамалық қамтамасыз ету»

17.01.2018

Құдық қазу жұмыстарына кеткен шығынның 80 пайызы қайтарылады

17.01.2018

Астанада заманауи балабақша ашылды

17.01.2018

Мәскеуде Қазақстанның жаңа консулы тағайындалды

17.01.2018

Тайландта босанған ана санавиациямен елге жеткізілді

17.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев пен Дональд Трамптың кездесуі әлемдік БАҚ назарында

17.01.2018

Асқар Жұмағалиев «Қорғас-Шығыс қақпасы» аймағының жұмысымен танысты

17.01.2018

Құлсарыда жылыжай  ашылды

17.01.2018

Қ.Тоқаев Елбасының АҚШ сапары туралы пікір білдірді

17.01.2018

Президенттің АҚШ-қа сапары. Стратегиялық серіктестіктің жаңа кезеңі

17.01.2018

АҚШ-та Қазақстан әдебиеті мен мәдениет орталығы ашылады

17.01.2018

Аяз мүйізді, мүйіз тұқылды қалай қысады?..

17.01.2018

Түлкиевтің туындысы

17.01.2018

Атырауда көкпар тартушылар көбейді

17.01.2018

Абайдың алғашқы кітабы

17.01.2018

Сыр өңірінде жаңа аурухана ашылды

17.01.2018

Алматыда ауған соғысының ардагері Борис Керімбаевтың мерейтойы атап өтілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Дамудың даңғыл жолы

Елімізде жүргізіліп жатқан ірі реформалар нәтижесі қазір өз жемісін бе­руде. Қолға алынған зор мін­дет­тер­дің негізгі мәні – Қазақ­стан­ның жан-жақты дамуы, көр­кеюі болатын. Сондықтан бұл реформалар аяқ астынан пайда бола қойған жоқ. За­ман­ның дидары ө+згеруіне орай, мем­лекеттік салалардың жүгі де, ісі де өзгеруі тиіс еді.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу