Үндістандағы мұсылмандардың бүгінгі ахуалы

​Үндістанда 2011 жылы жүргізілген халық санағы елдегі мұсылмандар санының артып жатқанын көрсетті. Бүгінде ел аумағында 176 млн мұсылман өмір сүреді. Бұл Индонезиядан кейінгі әлемдегі екінші көрсеткіш. Мұсылмандар санының өсу қарқынына жергілікті үнділер алаңдаушылық білдіріп отыр. Олардың арасында жиі туатын жанжалдар көбіне қанды қақтығыстарға ұласып жатады.
Егемен Қазақстан
20.04.2017 1320

2017 жылғы 9 сәуірде Үндістанның 9 штатында парламент сайлауын өткізу жоспарланған еді. Алайда, бұл күні Джамму мен Кашмир штатында жаппай тәртіпсіздіктер болды. Дауыс беруден бас тартып, үкіметке бойкот жариялаған наразы топтар оннан астам сайлау учаскесін қиратып, екеуін өртеп жіберді. Тәртіпсіздік салдарынан сегіз адам қаза тапты. Ондаған адам түрлі жарақатпен ауруханаға түсті, жүздегені қамауға алынды. 

Осылайша, штатта сайлау өтпей қалды. Ашылған мың жарым учаскеге дауыс берушілердің 7 пайызы ғана келді.

Джамму мен Кашмир – Үндістандағы халықтың басым бөлігі мұсылмандарды құрайтын жалғыз штат. Мұндағы ахуал бірнеше ай бойы шиеленісіп тұр. Былтыр 8 шілдеде елдің қауіпсіздік күштері «Хизб уль-Муджахидин» сепаратистік тобы жетекшілерінің бірі Бурхан Музаффар Ваниді өлтірген болатын. Өңірдегі жаппай наразылық акциялары сол кезден басталды. Сондай-ақ бұл жерде құқық қорғаушылар мен сепаратистік топтар арасында қақтығыстар жиі болады.

Британияның бодандығында болған Үндістан 1947 жылы екі бөлікке бөлінді. Басым көпшілігі мұсылмандардан тұратын өңірлер бөлек ел – Пәкістан болып құрылды. Мұсылмандардың Пәкістанға, ал үнділер мен сикхтердің Үндістанға жаппай көшуі кезінде қақтығыстар жиіледі. Шекара бөлісу қиынға соқты. Жүздеген мың адам қаза болды, 12 миллионнан астамы баспанасыз қалды. Мұсылмандардың басым бөлігі Пәкістанға қоныс аударғанымен, бір бөлігі туған жерлерінде қалуды жөн көрді.

Соңғы жылдарға дейін Үндістан билігінің мұсылмандармен қарым-қатынасы жақсы болатын. Бұдан бұрын, көп уақыт билік басында болған Үндістан ұлттық конгресі партиясы мұсылман өңірімен ортақ келісім тауып келген. Олар зайырлылық идеологиясы мен дінге бөлінбейтін жалпыүндістандық бірегейлік қағидасына сүйенді. ҮҰК үкіметі мұсылмандардың да үнділер, христандар мен буддистер секілді республика азаматтары екендігін көрсету үшін барынша тырысты. Ислам діні өкілдері үш рет Үндістан президенті болып сайланды. Мұсылмандар министр лауазымдарына да жиі тағайындалып отырды.

Алайда, жергілікті үнділер мұсылмандарға қарсы жиі бүлік шығаратын. Олардың ең ірісі Үндістанның батысындағы Гуджарат штатында 2002 жылы болды. Үнді ұлтшылдары мұсылмандарға дін қызметшілері отырған пойызды өртеді деген айып тағып, оларды жаппай соққыға жықты. Қақтығыс салдарынан 2 мыңға жуық адам қаза тапты.

2011 жылғы халық санағынан кейін Үндістан үкіметі оның нәтижесін кешіктіріп жариялады. Сол кезде «билік мәліметтерді әдейі жасыруда, себебі мұсылмандар Үндістан халқының бестен бір бөлігін құрап отыр, таяу уақытта басып алады» деген қауесет тарады. Бұдан кейін мұсылмандарға қарсы пікір білдірушілер көптеген штаттарда бой көтере бастады.

2014 жылғы сайлауда Үндістан халықтық партиясы билік басына келді. Оған елде қалыптасқан мұсылмандарға қарсы ахуал өз әсерін тигізді. Партияның лидері Нарендра Моди сайлауалды науқанда ұлтшылдық сарындағы ұрандарды белсенді пайдаланды.

Бүгінде мұсылмандар үшін алаңдаушылық тудыратын мәселелер жеткілікті. Қазіргі билік кезінде өздерін емін-еркін сезінетін үнді радикалдары жоғары мінбелерден жиі мұсылмандарды қаралайды. Осылайша, үнділердің оңшыл радикалды «Шив Сена» ұлттық партиясының идеологы, парламент мүшесі Санджай Раут мұсылмандарды дауыс беру құқығынан айыруды ұсынды.

Мұндай сипаттағы ұсыныстар көп айтылғанымен, іс жүзінде Үндістандағы жағдай тұрақты деуге болады. Нарендра Модидің билікте отырған үш жылы ішінде бірде-бір ірі бүлік тіркелген жоқ. Соңғы сауалнамалар нәтижесі Үндістандағы мұсылман қауымының екіге бөлінгенін көрсетеді. Бір бөлігі Нарендра Моди мен оның үкіметіне қарсы болып, Үндістан ұлттық конгресінің билікке оралуын қаласа, екінші бөлігі оны белсенді түрде қолдап жатыр. Олар қазіргі премьер-министр Үндістанның барлық тұрғындарына бірдей жағдай жасап, елдің гүлденуіне ықпал етеді деп сенеді.

Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2017

Абаев Қазақстан мен АҚШ президенттерінің телефонмен сөйлесуіне пікір білдірді

21.09.2017

Дәурен Абаев: ИЫҰ саммитінің мәртебесі ЕҚЫҰ саммитінен кем түспейді

21.09.2017

«Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының маңызы зор - министр Абаев

21.09.2017

Ұлттық ұланның халықаралық турнирі басталды

21.09.2017

ОҚО-да ЭКСПО-2017 көрмесіне атсалысқан ерікті жастар марапатталды

21.09.2017

Астанада EXPO-2017 көрмесінің 16 «жасыл» жобасы іске асырылмақ

21.09.2017

«Kostanay Invest–2017» инвестициялық форумында 26  меморандумға қол қойылды

21.09.2017

Келер жылы мектеп бағдарламасына қоғам және дінтану сабағы енгізілуі мүмкін

21.09.2017

Қазақстанда қалайы өндіруге салық мөлшері азайтылмақ

21.09.2017

Біртанов МӘМС бойынша жиын өткізді

21.09.2017

Чемпиондар лигасының 2019 жылғы финалы Мадридте өтетін болды

21.09.2017

Жас журналистерге арналған жоба іске қосылды

21.09.2017

Студенттерге елордадағы хостелдерден жеңілдік ұсынылды

21.09.2017

«Zhangyru» корпоративтік оқыту» жобасына іріктеу басталды

21.09.2017

ЭКСПО-2017 Маңғыстау облысына қуатты серпін берді - Е.Тоғжанов

21.09.2017

Отбасылық еңбек өтілі 100 жылдан асқан ұстаздар марапатталды

21.09.2017

Құл-Мұхаммедтің төрағалығымен партиялық тыңдау өтті

21.09.2017

Мемхатшы әлеуметтік қамсыздандыру мәселесін талқылады

21.09.2017

Астана әуежайындағы автотұрақ бағасы арзандайды

21.09.2017

Сағынтаев экономика мәселелері жөніндегі Сараптама кеңесінің кезекті отырысын өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ, Сарапшы

Қазақстанның миссиясы айқын

Еліміздің сыртқы әлемдегі абы­рой-атағы мен халықаралық бе­делі жүзеге асырылып жатқан ірі­ бас­тамалар мен кең ауқымды іс-шаралардан көрініс тауып, өзі­нің тиісті бағасын алып отыр. 

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Рухани айналымға түспеген фильмдер

Кино туралы сөз қозғалса, жұрттың назары әсіресе тарихи-биографиялық, комедиялық фильмдерге көбірек ауатыны белгілі. Қоғамдық пікір негізінен осы екеуінің айналасында өрбіп жатады. Қазіргі біздің жағдайы­мыз да дәл осындай. Оның себебі түсі­нік­ті ғой.  

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу