Ұсталмайтын ұры, шарасыз шаруа

2016 жылы ақпанның 22-сінен 23-іне қараған түні Батыс Қазақстан облысының Ақжайық ауданындағы Ата­мекен ауылының тұрғыны Жәнібек Әбілпейісовтің қора­сына белгісіз біреулер түсіп, желіндеп тұрған сиырын ұрлап кеткен. Ұрылар малды ауыл сыртындағы сайға апарып со­йып­ты.

03.04.2017 231

Полиция неге пәрменсіз?!

2016 жылы ақпанның 22-сінен 23-іне қараған түні Батыс Қазақстан облысының Ақжайық ауданындағы Ата­мекен ауылының тұрғыны Жәнібек Әбілпейісовтің қора­сына белгісіз біреулер түсіп, желіндеп тұрған сиырын ұрлап кеткен. Ұрылар малды ауыл сыртындағы сайға апарып со­йып­ты. Орнына басы мен ішек-қарнын, бірер күнде өмірге кел­гелі тұрған бұзауын ғана қал­дырып кеткен. «Осыдан 5-6 жыл бұрын біздің 100 үйлі шағын ауылдан 36 бас ірі қара бойдақ мал жоғалды. Ол кезде ең көп шығынданған мен едім. Үш буаз сиырым мен 4 жасар нән өгізім жоқ болып кетті. Таппадық», дейді мал иесі...

2016 жылы қарашаның 4-іне қараған түні Сырым ауданының Бұлдырты ауылдық округін­де асыл тұқымды ірі қара өсіру­мен айналысатын «Жазықбай» шаруа қожалығынан 17 бас мал жоқ болып шыққан. Бәрі де республикалық палатаға тіркелген, ақ бас асыл тұқымды ірі қара. Ішінде элиталы, текті бұқа бар. Қожалық иесі Ермек Бекайдаров 2-3 күн бойы малын өзі іздеп, таба алмайды. Бір қызығы, мал жоғалтқандар аудандық ішкі істер бөліміне хабарласса, онда кезекшілікте отырған Нұрым Байырғалиев деген қызметкер: «Далада жүрген малдың жоғалғандығына бай­ланысты арызыңызды қабыл­дамаймыз, қабылдасақ, малды бақпаған өзіңізге айып саламыз», депті...

Арада 9 күн өткенде, 13 қара­шаға қараған түні дәл осы ауыл­дан «Көкөріс» шаруа қо­жалығының жетекшісі Нұр­­бек Жалмұханбетовтің 14 бас ірі қарасы тағы да жоқ болып шыққан. Кеше кеште ғана тү­гендеп, ауыл іргесіне әкеліп иір­ген мал. «Бұған дейін жыл сайын бір-екі бас міндетті түрде ұр­ланып келді. Олар табылған жоқ. Бұл жолы ұры аранын кең ашып­ты», дейді шаршаған шаруа...

Департаменттегі жиын

Жақында Батыс Қазақ­стан об­лыстық Ішкі іс­тер де­партаментінде консуль­тативтік-кеңесші ор­­ганның кезектен тыс отыры­сы болып, бір ғана мәселе – облыс­тағы мал ұрлығы тақырыбы талқыланды.

− 2016 жылы облыста 568 мал ұрлығы тіркелді. 2242 бас мал ұр­ланып, олардың 1861-і (83%) табылып, иелеріне қай­тарылды. Мал ұрлаған 220 қыл­мыскер құрықталды. Биылғы жылдың екі айында 66 мал ұр­лығы тіркеліп, олардың ашылуы 67,2%-ды құрап отыр. Бұл қылмыстарды ашу бағы­тында атқарылып жатқан іс-шаралар баршылық, бірақ жет­кіліксіз деп есептеймін. Бұ­ған дәлел, бұқаралық ақпарат құрал­дарындағы мақалалар, менің қабылдауымда болған азаматтардың арыз-өтініштері, − дейді БҚО ІІД-нің басшысы, полиция генерал-майоры Мақсұтхан Әбіләзімов.

Дегенмен, тәртіп сақшылары мал ұрлығына ең алдымен мал иелерінің өздерін кінәлау­ға бейім. Жергілікті полиция қызметінің басшысы полковник Манарбек Ғабдуллин мал ұрлығына жол беретін фактілердің қатарына ауылдық жерде малдың бағылмай, қарау­сыз жайылымға жіберілуін, мал иелерінің малы жоғалғаннан кейін алдымен өз күшімен іздес­тіруге әрекет етіп, еш нәтиже болмағаннан кейін, араға 1-2 ай салып ішкі істер органдарына арыз жазуын, жекеменшік және ұжымдық малдың мем­лекеттік тіркеуден өтпей, ен-таңбасыз, сырғасыз жүруін қосады. Сондай-ақ, ұрылардың лайықты жазаланбауы – Қыл­мыстық кодекске енгізілген жеңілдіктер, яғни Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 175-бабының 1 және 2-бөлімдері негізінде қозғалған қылмыстық істер бойынша айып­талушыларды «қамауға» алмай, «қол хатпен» босатып, нәтижесінде шартты түрде сотталуы немесе жәбір­ленушімен татуласуына бай­ланысты қылмыстық істің қыс­қартылуы да жиі кездесетін жайт.

− Мысалы, кейбір ауданда мал ұрлап, бірнеше мәрте ұсталған «күдіктілер» қамауға алынбай отыр. Республика аумағындағы ауыл тұрғындарының негіз­гі күнкөріс көзі – мал шаруа­шылығы екендігін ескере отырып, ұрлықтың осы түрін ауыр санаттағы қылмыстар қатарына жатқызып, жазасын қатаңдатса деген ұсынысымыз бар, − дейді М.Ғабдуллин.

Мал ұрлығы – ұйымдасқа

н қылмысАқ-адал малын жоғалтып, сарсаңға түскен ауыл тұрғын­дары дәл осылай ойлайды. Өйткені, бұған әбден көздері жеткен.

Жоғарыда 17 бас малын жоғалтқан «Жазықбай» шаруа қожалығының жетекшісі Ермек Бекайдаров ұры алыстан келмегенін сезген. Өйткені, өз ауылының, Бұлдыртының баласы, 1986 жылы туған Армат Әлиев бұрын да қой, сиыр, жылқы ұрлағаны үшін талай рет ұсталып, тергелген, бірақ ешқашан сотталмай, құтылып кетіп отырған. «Сотталмайтын себебі, бұл жігітті қорғап отыратын дөкейлер бар сияқты. Әйтпесе, бір емес, екі емес, ылғи қалай құтылып кете береді?» − дейді Ермек Бекайдаров.

Шынында да, 17 бас ірі қараны жым-жылас жоқ қылып жіберу оңай емес қой. Бұлдырты – республикалық маңызы бар Орал − Ақтөбе автожолының бойында тұрған ауыл. Күре жол­дың бойында күндіз-түні жол-күзет қызметінің шолғыншы полицейлері жүреді. Мал тиеге­н көлікті міндетті түрде тоқ­татып, құжатын тексеру – олардың бұлжымас борышы. Сырым аудандық ішкі істер бөлімінде осындай төрт экипаж бар екен.

Бұлдыртыдағы алғашқы ұрлықтан арада тоғыз күн өткенде Нұрбек Жалмұханбетовтің де 14 сиыры бір түнде жоқ болды дедік қой. Кейін анықталғандай, ұрылар малды Орал қаласының іргесіндегі Чувашка деген ауыл­ға жеткізген. Одан әрі Трекин ауылындағы ет комбинатының қасапханасына тапсырған. Бір қызығы, сол жерде бақылау камерасына түсіп қалыпты. Қасапханаға мал тапсырған «мал иесінің» талап етілетін құжаттары түгел болыпты.

Ал Бұлдыртыдан ұрлан­ған«Жазықбай» шаруа қожа­лығының 13 бас сиыры арада бірнеше күн өткенде Бөкей ордасы ауданының Ұялы ауылынан бір-ақ шыққан. Ара қашықтық 500 шақырымға жуық. Ұрлық малды ұялылық «Нұрай» шаруа қожалығының жетекшісі Марат Еркінғалиев Орал қаласынан, Махамбет Заев дегеннен сатып алған. Оның да құжаттары түгел болыпты...

Мал ашуы – жан ашуы

Батыс Қазақстан облыстық Ішкі істер департаментінің мәліметі бойынша, өңірде 2015 жылмен салыстырғанда 2016 жылы мал ұрлығы17,4%-ға (688-ден 568-ге) азайған.

Дегенмен, жергілікті басы­лымдарға, «Егемен Қазақстан» газетінің өңірлік өкіліне малын ұрлатқан ауыл тұрғындары соңғы кездері жиі хабарласады. Батыс Қазақстан облыстық «Орал өңірі» газеті бас редак­торының орынбасары Есенжол Қыстаубаев ағамыздың алдында облыстағы мал ұрлығы оқиғаларына байланысты арыз-шағымдар мен құжаттар бір­неше папка болып жиналып қалған. Осы тақырыпта газетте жарияланған сериялы мақа­лалар мал ұрлығы елдің ең бір өзекті мәселесі екенін көрсетті.

Бүгінде біз қаратөбелік Жал­ғас Тінәлиевтің, тағы басқа да бірнеше оқырманымыздың ша­ғымы бойынша журналистік зерттеу жүргізудеміз. Әділін айту керек, БҚО ІІД-нің басшысы Мақсұтхан Әбіләзімов бұл мәселеге бірден сергек қа­рап, тексеру жүргізіпті. Сы­рым ауданының Бұлдырты ауылдық округінің орталығында аудандық ішкі істер бөлімінің бастығы, полиция подполковнигі Арман Әлмұханов шаруалармен арнайы кездескен. Көптеген мәселе талқыланған.

Бір қуанарлығы, Ермек Бекайдаров пен Нұрбек Жалмұ­ханбетовтің малын ұрлады деген күдіктілер анықталған. Нақ­ты айтқанда, 8 азамат жауап­кер­­шілікке тартылып жа­тыр екен. Қылмыскерлердің әре­кет ету аймағы негізінен Ақ­жайық, Сырым, Теректі және Тас­қала аудандары көрінеді. Қазір бұл азаматтардың үстінен қылмыстың 11 фактісі бойынша тергеу жүргізілуде екен. Мал ұрлығына қатысты тергеу-тексеру жұмыстарымен М.Әбіл­әзі­мовтің бұйрығымен арнайы құ­рылған 14 адамнан тұратын тер­­геу тобы айналысуда көрі­неді.

– Біз соңғы бір жыл ішінде мал ұрлығын жасаған 34 топқа қатысы бар 220 қылмыскерді құрықтадық, – дейді жергілікті полиция бастығы Манарбек Ғабдуллин.

Қазбек Құттымұратұлы,

«Егемен Қазақстан»

Батыс Қазақстан облысы



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

30.04.2017

​Бүркіт балапаны және оның сыны

30.04.2017

Алты Алаштан – Ассамблеяға

30.04.2017

СҚО-да төрт елді мекеннің тұрғындары эвакуацияланды

30.04.2017

Мектептерде сабақтардың басталу уақыты бұрынғыша қалады - Исекешев

30.04.2017

Жексенбіде ел аймақтарында күн райы құбылмалы

29.04.2017

Сағынтаев Сауд Арабиясының министрі Халид Әл-Фалихпен кездесті

29.04.2017

Назарбаев қырғыз президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

29.04.2017

Жоғарғы Сот ұжымы жалпықалалық сенбілікке қатысты

29.04.2017

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы түрік тіліне аударылды

29.04.2017

Қызылорда облысының әкімі Қазақстан этносаясаты бойынша дәріс оқыды

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

29.04.2017

Елбасы Өзбекстан президентімен кездесті

29.04.2017

Сенаторлар сенбілікке қатысты

29.04.2017

Назарбаев табиғат апатына байланысты Қырғызстан Президентіне көңіл айтты

29.04.2017

Қазақстан және Өзбекстан Президенттері «Caspian Food» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жол салсаң, мол сал

Санаулы күндерден кейін әлемдік деңгейдегі айтулы шаралардың бірі – ЭКСПО-2017 Халықаралық көр­ме­сінің де жалауы желбіремек. Яғ­ни, бас қала ел айнасы болса, жол-кө­лік инфрақұрылымы оның беделін арт­тыратын бренді болып табылады. Мемлекет басшысының елорданы одан әрі өркендету мәселесінде қа­ла­ның базалық инфрақұрылымын, оның ішінде қала жолдары мен жол ай­рықтарын барынша дамытуға үнемі ба­сымдық беріп келе жатқандығы да сон­дықтан.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Дәріге байланған ғұмыр

«Қазір еліміздегі донор жетіс­пеу­шілігі өте өткір мәселе. Бүгінде ал­мас­тырылған органның 90 пайызы ті­рі донорлардан алынады. Егер бұ­лай кете берсе, енді бір 20 жылда бір бүй­ректі ұлт атану қаупі барлығын жа­сыруға болмайды. Одан шығудың жо­лы қандай?

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Көрменің көрігін спорт қыздырады

Ағымдағы жылдың 10 маусы­мында Астанада ЭКСПО-2017 ха­лық­аралық мамандандырылған көр­месі келушілерге айқара есік ашады. Күллі әлем көз тіккен көрменің өтетін мерзімі жақындаған сайын бойды толқыныс сезімінің билейтіні түсінікті жайт. Иә, «Қонақ аз отырып, көп сынайды». Әлемнің әр қиырынан ағылған меймандардың алдында жайылып жастық, иіліп төсек болу өз алдына, қолдағы барды көрсете білудің өзі өнер һәм зор міндет.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Этностар мүддесі барынша қорғалған ел

Қазақстан заманауи өмірге, ха­лықаралық қоғамдастыққа се­німді түрде кірігіп отыр. Біз елі­міз­дің имиджін көтере отырып, ин­вестициялық және экспорттық әлеуетімізді, экономикамызды қа­р­қынды дамытуға баса назар ау­дарып келеміз. Осы саясаттың ар­қасында Қазақстан әлем мой­ын­даған елге айналды.

Гүлзейнеп Сәдірқызы, «Егемен Қазақстан»

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Пікірлер(0)

Пікір қосу