Үйлесімін тапқан ұтылмайды

Қазіргі жаһандық өркениет өзінің құндылықтарын қайта қарау үстінде. Бұл үдеріс біршама күрделі сипатта өтуде. Заманауи тарихи кезеңде кез келген тұрақты дамуды өзіне саяси бағдар еткен ел үшін мәселенің барлық қырларын ескеру маңызды. Жалпы, құндылықтар дағдарысы дәуірінде сыртқы және ішкі саясатты үйлесімді жағдайда ұстауға ұмтылған ұтылмайды.

Қазақстан да өзінің тәуелсіздігіне қол жеткізген тарихи кезеңнен бері өзінің сыртқы және ішкі саясатына қатысты мәселелердің түбегейлі тұстарын нақты зерделеулерден өткізіп, жүйелі түрде өрбітуде. БҰҰ-ның барлық жиындарында айтылып жүрген заманауи үрдістерге қатысты мемлекетіміздің нақты көзқарасы қалыптасқан. Еліміз демократия мен гуманизм қағидаларын, жалпыадамзаттық құндылықтар мен тарихи сананы насихаттау бойынша танымал бола түсуде.

Қазіргі кезеңде Қазақстан әлем жұртшылығы мен халықаралық беделді ұйымдар мойындайтын мемлекетке айналды. Тіптен, кейбір саяси қақтығыстардың шешімдерін іздеуде еларалық мәмілеге келтіруші, бітімге шақырушы қызметті де атқара бастады. Мәселен, Қазақстан Сирия мен Украинадағы оқиғаларға бей-жай қараған жоқ. Қазақстандық дипломатия мәселені күшпен емес, саяси тәсілдермен, өзара келісімдермен шешуге шақырып келеді.

Мемлекетіміздің ядролық қарудан бас тарта отырып, күрделі саяси және әскери қайшылықтарды шешу барысында үнемі бейбітшіл, эмпатиялық (субъектілердің өзара түсіністігі) сая­сатты ұстануға тырысуы да Қазақ­стан халқының әрбір азаматының тұлға­лық мүддесіне толық сәйкес келеді және оның болашағына игілікті әсер етеді, нәтижесінде әлемдік кеңістіктегі еліміздің беделі биіктей түсетіні анық.

Стратегиялық жағынан алғанда мемлекетаралық қатынастарда агрес­сияны ауыздықтау қадамына басымдық беру бүкіл адамзат үшін маңызды. Өкінішке қарай, Солтүстік Корея сияқты елдер өздерінің әскери қаруларын сынақтан өткізуін тоқтатпай отыр. Қазақстанның көпвекторлы сыртқы саясатын БҰҰ-ның құрамындағы бар­лық елдер 1991 жылдан бері толық мойын­дағандығын ескерсек, онда еліміз қазіргі заманда толыққанды «Тәуелсіз Қазақстан Республикасы» деген атына сай кейіпте танылуы заңды дүние.

Қазіргі кезеңде ішкі саясатымызда экономиканы технологиялық жаңғырту мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. Осы бағыттағы қарышты қадамдарды жасау үшін шет ел инвесторларының келуі де маңызды. АҚШ және Еуроодақ елдерімен қатар, ислам діні тараған мемлекеттерге, қазіргі тарихи кезеңде пәрменді дамып келе жатқан Қытай, Оңтүстік Корея және Жапония сияқты Шығыстағы елдердің әлеуетіне назар аударуға тиістіміз, көршілес елдермен барынша көпсалалы ынтымақтастық орнатып, жаңғыртудың жаңа кезеңін пәрменді жүзеге асыра аламыз.

Ешқандай халық өзінің ұлттық тілі мен ділін, мәдениеті мен құндылықтарын құрбандыққа шалып немесе ұмытып, мәдени-әлеуметтік дамуда жетістіктерге жетпейтіні анық. Сондықтан қоғамдағы адам факторына, руханияттың дамуына маңыз беру арқылы ғана нақты әлеуметтік прогреске қол жеткізе аламыз. Осындай құндылықтық парадигма жаңа тарихи кезең ұсынған және адамзат алдына қойылатын заманауи өркениеттік талап­тардың бірі және бірегейі.

Экономика саласында бәсекелестікке қабілетті әрі рухани қуатты бола түсуіміз үшін өзіміздің төл мәдениетіміздің құндылықтарымен қатар, өркендеген мәдениеттердің әлеуетінен үнемі сусын­дап отыруымыз керек. Ол туралы кезін­де данышпан Абай да өзінің «Қара сөз­дерінде» жақсы айтып өткен болатын. Ал енді қазіргі заманда техникалық және технологиялық дамудың екпіні әрі қарай өрби беретіні анық, оны тоқтату мүмкін емес. Қоғамдық дамудың заманауи қисыны да соған келіп тұр.

Кез келген даму жолындағы қоғамның ішкі әлеміндегі қайшылықтар қайдан пайда болуы мүмкін? Қоғамға да, адамға да ең негізгі қауіп рухани құлдыраудан туындап, рухани-адамгершілік тәрбиенің төмендеуімен астасып жатады.

Өзінің руханиятын үнемі түгендеп отырмаған, игеріп, дамытпаған қоғамдастық әдетте басқа мәдениеттердің солғын көшірмесін, суррогатты түрін өзіне үлгі етеді. Осы орайда, халқымыз нағыз төлтумалық, отансүйгіштік негіздерден ажырап қалмау үшін «Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясының гуманистік ұстанымдарын айқындап, ғылыми пайымдап, жұртшылық арасында барынша насихаттай түсуіміз керек. Рухани күштердің жасампаздығын үнемі жадымызда ұстап, ұмытпағанымыз абзал. Ақпараттар ағыны заманында материалдық және рухани қуатымыз бірте-бірте артқан сайын, мемлекетіміздің сыртқы және ішкі саясатының үйлесімділігі де тереңдей түсетіні күмәнсіз.

Зарема ШӘУКЕНОВА,
Президент жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының
директоры, ҰҒА корреспондент-мүшесі

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

27.05.2017

Қанат Ислам: Бапкерім 12 раунд жекпе-жекке тапсырма берді 

27.05.2017

СҚО-да «Мерейлі отбасы» конкурсының жеңімпаздары анықталды

27.05.2017

Солтүстік Қазақстанда 60,5 мың бала жазғы лагерьде демалады

27.05.2017

Қостанайға жаңа вагондар келді

27.05.2017

БҚО-да экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің көшпелі отырысы өтті

27.05.2017

Павлодарда шіркейлерге қарсы жұмыс қолға алынды

27.05.2017

Еліміздің барлық аймағында ауа райы тұрақсыз болады

27.05.2017

Қанат Ислам қарсыласын ұпай санымен жеңді

27.05.2017

Жанқош Тұраров мексикалық боксшыны нокаутқа түсірді

26.05.2017

Астанада «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» атты форум өтті

26.05.2017

Премьер ТМД елдері үкімет басшылары кеңесінің отырысына қатысты

26.05.2017

Мадрид конференциясы Астана процесі нәтижелерін жоғары бағалады - СІМ

26.05.2017

«Ұлы дала» II форумы аясында шетелдік ғалымдар құнды ойларымен бөлісті

26.05.2017

Солтүстік Қазақстанда әкім әкесіне заңсыз субсидия алып берген

26.05.2017

Алтай Көлгінов: Біз биыл «Алаш» музейін ашамыз

26.05.2017

Түркі тілінің халықаралық мәртебесі туралы мәселе қозғалды

26.05.2017

Ұлытауды ұлықтау жұмыстары басталды – Ерлан Қошанов

26.05.2017

Жандос Асанов: Түркі тілдерін зерттеу – ТүркПА-ның назарындағы мәселе

26.05.2017

Жансейіт Түймебаев: Елдік мүддедегі есебіміз түгенделе түсуде

26.05.2017

Манзур Хусейн Сумро: «Біз өз құндылықтарымыздан ажырамауымыз керек»

КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Ер мен Жер

Қазақтың әзелден ардақ тұтып қастерлейтін қасиетті ата құн­ды­лық­тарының арасында Ер мен Жердің ала­тын орны ерекше. Ер қашанда туып-өскен жеріне тартып туады. Осы бір жайды «Тау баласы тауға қа­рап өседі» деп жырлаған тұма жырлы Тұманбай Молдағалиевтай ақын аға­мыз да кезінде жақсы аңдатқан еді. Се­бебі, ер жерге кіндігімен байланады, ту­ған жерінің барша қадір-қасиетін тұ­ла бойына сіңіріп, көкірегіне құй­ып, соған бүкіл жан-жүрегімен із­гі­лік қайнарына бас қойғандай сусын­дап өседі. Осылайша туған жер ал­дын­да­ғы перзенттік парыз жүгі сал­мақ­та­на бермек, туған жерге деген пер­зент­тік ыстық ілтипат пен махаббат тұр­паттанып толағайлана түспек.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Басты құндылық – рухани тазалық

«Өмір сүру үшін өзгере білу керек», деді Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында. Заман талабына сай лайықты өмір сүру үшін қазіргі уақыттағы жаңғырудың да негізгі мақсаты – осы.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ киносы неге дәстүрді ұлықтай алмайды?

Бір жылдары Қазақстанның мә­дениет күндері аясында Үндістанға сапарлап бардық. Көнеден көнермей жеткен мәдениеті, өнердің қай түрінен де әлемдік өркениетке қосар қомақты үлесі бар, бай тарихты, жер жүзіндегі жәдігерлер бесігінің бірі Үндістанға табан тірегенде таңданарлық қай­шылыққа тап болғанбыз. Сенің санаңда қалып­тасқан бай мәдениет, өр­кениет, ежелгі дәстүріне сызат түс­пеген ғажайып әлемге кереғар тір­шілік – қағаз жәшіктерден үй жасап, көшеде туып, көшеде тұрып жатқан халық менмұндалап алдымыз­дан шыққан. Тілім өкше ересек, кір қожалақ бала, қол жайған қайыр­шыдан аяқ алып жүре алмайсыз.

Әйіп ЫСҚАҚОВ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Біліктілік – ауыл дамуының алғышарты

Мал шаруашылығы ата кәсібі­міз ғана емес, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете­тін маңызды салалардың бірі сана­ла­ды. Мал басының басым бөлігі, яғни 80 пайыздан астамы қосал­қы шаруашылықтарда шоғыр­ланған­дықтан, Елбасы тапсыр­масымен оларды кооперативтерге бірікті­ріп, оңтайландыру шаралары­ның қолға алына бастауы өте құптарлық.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?

Пікірлер(0)

Пікір қосу