Жарна төлеуші жұрт нені білгісі келеді?

Денсаулық сақтау министрлігінің қолдауымен жыл басында қазақстандық медицина қауымдастығы үшін өте өзекті 100 мәселені анықтау мақсатында «100 мәселе – 100 шешім – 100 күн» атты әлеуметтік науқан ұйымдастырылған болатын. Медициналық қызметті оңтайландыруға және сапасын арттыруға негізделген ұсыныстар мен сауалдар қатарында елімізде енгізілетін медициналық сақтандыру жүйесі туралы да бірқатар сұрақтар кездесті. Бұл қоғам үшін маңызды мәселелер болып отырғандықтан, өңірлер мен орталық қалалардың тұрғындарын мазалаған негізгі мәселелерді назарларыңызға ұсынып отырмыз.
Егемен Қазақстан
19.04.2017 351

Міндетті әлеуметтік ме­­­ди­циналық сақтандырудың тиім­ділігі неде?

Біріншіден, Сіз міндетті әлеу­меттік медициналық сақ­тан­ды­ру арқылы Қазақстан ау­ма­ғын­да өзіңіз таңдаған кез келген емханадағы медициналық кө­мек­ті ала аласыз. Бұл жағдайда ем­­­хананың шығыстарын Әлеу­ме­­т­тік медициналық сақтандыру қо­р­ы толығымен өтейді.

Екіншіден, тегін медициналық ке­пілдендірілген көмек және әлеу­меттік медициналық сақ­тан­дыру пакеттері шеңберінде қа­рас­тырылған медициналық кө­мекке жұмсалатын қосымша тө­л­емдердің барлық түрінен боса­тыласыз.

Үшіншіден, елдің кез келген дәріханасында (Қорда фар­мацевтикалық қызметтердің жет­кізушілері ретінде тіркелген) ұсынылатын дәрілік заттардың құрамы бойынша кеңейтілген және жақсартылған тізбесіне толық қолжетімділік болады.

Төртіншіден, қордың сіздің пайдаңызға аударылған жарналары туралы және медициналық ұй­ым­дарда көрсетілетін қыз­мет­тер туралы ай сайын ақпарат алу­ға мүмкіндігіңіз бар.

Бесіншіден, сапасыз қызмет көр­сетілсе немесе әлеуметтік ме­­дициналық сақтандыруға қа­ты­­сушы ретінде құқықтарыңыз бұ­зылған жағдайда Қор сіз­дің сақтандырылған азамат ре­тін­де құқықтарыңызды және мүд­делеріңізді қорғайды.

1996-1998 жылдарда құ­рыл­ған Міндетті сақтандыру қо­ры­ның тәжірибесі бізге мә­лім. Ос­ын­дай жағдай қазір де қай­та­ланбасына кім кепіл?

Қоғамда жүзеге асырылатын кез келген өзгерістердің дұрыс жақ­тары да, сонымен қатар теріс жақтары да бар. 1996-1998 жыл­дардағы сақтандыру ме­ди­цинасын құру тәжірибесін сын көзбен ғана қабылдауға бол­майды, оның оң тұстары да болды. Бұл реформаның бас­ты нәтижесі – экономикадан қосымша қа­ра­жат­ты тарту есебінен ден­сау­лық сақ­тау жү­йесі нысандары желісін жә­не медициналық көмектің ха­­лыққа қолжетімділігін сақ­тау еді.  Мысалы, осындай ма­ман­дандырылған бағ­да­р­ла­ма­ның болмауы мектеп­ке дей­ін­гі ме­кемелерді жеке­ше­лен­ді­ру­ге әкеліп соқты, оның салда­ры осы күнге дейін сезіледі. Одан басқа, 90-жылдардағы эко­но­микалық дағдарысты қа­зір­гі жағ­даймен салыстыруға бол­майды. 20 жыл бұрын көп­те­ген кәсіпорындар күрделі қар­жы­лық қиыншылықтарға тап бол­ғаны бәріміздің есімізде, сол ке­зеңдерде кәсіпорындардың ба­сым көпшілігі банкротқа ұшы­рады, еңбекақы бойынша үлкен қарыздары болды. Эко­номикалық дағдарыс жаппай төлем жүргізбеуге, оның ішін­де медициналық сақтандыру қорына төлем жасамауға негізгі се­беп болды. Қордың жағдайы эк­о­номикалық белсенді емес ха­лық үшін тұрақты аударым­дар­ды қамтамасыз етуге тар­тыл­ған жергілікті атқарушы ор­ган­дар­дың да қиын жағдайға тап бо­лу­ына байланысты қиындады.

Бүгінгі таңда біз эко­но­ми­ка­да­ғы жұмыспен қамтудың елеулі өсі­мін байқап отырмыз. Отандық кә­сіпорындарда 6,5 миллионнан астам жалданған жұмыскерлер ең­бек етуде, ай сайын жұмыс бе­ру­шілер Бірыңғай жинақтаушы зей­нетақы қорына 53 млрд теңге жә­не өз жұмыскерлерінің пайда-

с­ына Әлеуметтік сақтандыру қо­рына 23 млрд теңге аударады. Экономикалық тұрғыдан бел­сен­ді емес халық үшін ӘМС қорына жар­наларды төлеу бойынша мін­деттемелерді мемлекет өз мойны­на алатынын атап өткен жөн. Осы­ның барлығы медициналық сақ­тандыру жүйесінің тұрақты қыз­мет етуінің алғышарттарын қалыптастырады.

МӘМС енгізу медицина қыз­меткерлерін «ынталандыру» мәселесіне қалай септігін ти­гізеді?

Медицина қызметкерлерін «ын­таландыру» немесе қосымша бей­ресми төлемдердің себебі, бірінші кезекте, еңбекке ақы тө­леуді теңестіру болып табылады. Қазір біліктілігі, тәжірибесі, дағ­­дылары мен білімдеріне қа­рамастан, бір мамандық дә­рігерлерінің жалақысы да бір­келкі. Міндетті әлеуметтік ме­­ди­циналық сақтандыру жағ­дай­ын­да пациенттердің өздері таң­да­ған дә­рігер көрсетілетін қыз­мет­тер­дің көлемі мен сапасына сәй­кес жалақы алады.

Азаматтар жарналарды ауда­ра отырып, өздерінің емдеуге жа­туын немесе емханаға жү­гі­нуінің ақысын төлеп отыр. Осы­ған байланысты жүйенің қа­тысушылары МӘМС жүйесі бел­гілеген жарналардан басқа қо­сымша төлемдерді төлемеуі ке­рек. Осылайша, сақтандыру ме­дицинасының біртіндеп дамуы ме­дициналық көмекке бейресми тө­лемдердің проблемасының  өзек­т­ілігін жояды.

Ел аумағы бойынша кез кел­ген өңірде сақтандырылған аза­маттарға, мысалы, іссапарға кел­гендер, демалыстағы адам­дар­ға медициналық қыз­мет­тер көрсетіле ме? Әлде тек тіркелген тұрғылықты же­­рі бойынша ғана қызмет көр­сетіле ме?

Міндетті әлеуметтік ме­ди­ци­налық сақтандыру пакеті шең­­берінде көрсетілетін м­е­дициналық қызметтер, сақ­тан­дырылған азаматтың тұр­ғ­ылықты жері бойынша ғана емес, республиканың кез келген аумағында көрсетіледі.

МӘМС кезінде төлеуші қай­тыс болған жағдайда жиналған қа­ражатты туыстарына беру қарастырылған ба?

Жоқ, қарастырылмаған. Әлеу­меттік медициналық сақ­тан­­дыру жүйесі жинақтаушы жү­йе болып табылмайды. Әрбір тө­леуші жарналарының сомасы­на қарамастан, халықтың бар­лық санатына медициналық қыз­меттерге бірдей жұмсалады.

Балалар неше жасқа дейін ӘМС жүйесіне төленетін жар­на­лардан босатылады?

18 жасқа дейінгі балалар, жоғары оқу орнының студенттері және оқу аяқталғанға дейін техникалық және кәсіптік білімнің күндізгі оқудағы оқу­шы­лары Міндетті әлеуметтік сақ­тан­дыру қорының жарналарынан босатылған.

Сақтандырылған адам ӘМС жүйесінде республикадан тысқары жерде тегін емде­ле ала ма?

Жоқ. Медициналық сақ­тан­ды­ру қоры Қазақстан Ре­с­пуб­ли­касында көрсетілген ме­ди­ци­налық қызметтерге ғана  ақы тө­лейді.  

Адам сақтандырылғаны ту­ралы қалай білуге болады?

Егер сіз жұмыскер болсаңыз, онда заңнамаға сәйкес жұмыс бе­руші келесі есепті айдан кей­інгі айдың 15-ші күнінен кеш­ік­тірмей, ай сайын сізге  ұсталған жә­не аударылған жарналар туралы мәліметті ұсынуға міндетті. Сон­дай-ақ, бұл ақпаратты портал арқылы, Қорда немесе оның бөлімшелерінде және сіз бе­кі­тіл­ген емханаларда тексеруге бо­лады.

Қай уақыттан бастап адам МӘМС жүйесінде сақ­тан­ды­рыл­ған болып есептеледі – ең­бек шартын жасаған кезден бас­тап па, әлде жұмыс беруші бі­рінші салымды аударған кезден бастап па?

Медициналық сақтандыру қорына жарнаны аударған кезден бастап.

Ерікті медициналық сақ­тан­дыру сақтала ма? МӘМС не­месе ҚМС қызметтері қай­та­лана ма?

Ерікті медициналық сақ­тан­дыру жойылмайды. Міндетті сақ­тан­дыру пакетіне кірмейтін жеке медициналық қызмет түрлері ерікті сақтандыру қоры арқылы төленеді. Мысалы, ересектерге арналған стоматология, зиянды өндірістерде жұмыс істейтін жұмыскерлер үшін міндетті ке­зеңдік қарап-тексерілу, сана­торийлік-курорттық ем жә­не та­ғы басқа ем-шаралар. Бар­лы­ғы жеке адамның немесе кә­сіпорынның қалауы мен қар­жы­­лық мүмкіндіктеріне бай­ла­­нысты. Жеке адам немесе кәсіпорын (ұжымдық шарт негізінде) әлеу­мет­тік сақтандыру пакетінде ерік­ті медициналық сақтандыру  қыз­меттерінде қайталанбайтын пакетті таңдай алады.


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

28.06.2017

Үркер-2017. Қазақстан туралы үздік танымдық мақала авторы анықталды

28.06.2017

Жанболат Аупбаев "Үздік журналистік зерттеу" номинациясы бойынша "Үркер" сыйлығын алды

28.06.2017

«Егеменнің» фототілшісі «Үркер-2017» сыйлығын алды

28.06.2017

Елбасы Әсет Исекешевті қабылдады

28.06.2017

Орал қаласының әкімі Нариман Төреғалиев сенатор атанды

28.06.2017

Премьер-Министр Қызылордада «Нұрлы жер» бағдарламасының іске асырылу барысымен танысты

28.06.2017

«Мерейлі отбасы» лауреаты атағын беру жөніндегі комиссия отырысы өтті

28.06.2017

Премьер-Министр Қызылордада Елбасы Жолдауын іске асыру барысын талқылады

28.06.2017

Биылғы «Қазақстан барысы» турнирінде қандай өзгеріс бар?

28.06.2017

Қызылорда облысында балық экспорты үш есеге артты

28.06.2017

Дәурен Абаев журналистерді мерекемен құттықтады

28.06.2017

Елбасы Астана маңындағы көлдердің туристік әлеуетін арттыру қажеттігін айтты

28.06.2017

Қазақстанда дін саласындағы мемлекеттік саясат тұжырымдамасы бекітілді

28.06.2017

Үкімет басшысы Сыр өңірінің білім беру саласындағы жобаларымен танысты

28.06.2017

Премьер Қызылордадағы Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталығын аралады

28.06.2017

ОҚО-да бюджет қаржысын тиімсіз жарату деректері әшкереленді

28.06.2017

Премьер Қызылордада МӘМС жүйесін енгізуге дайындық барысымен танысты

28.06.2017

Премьер-Министр Сырдария өзеніндегі гидротехникалық құрылыспен танысты

28.06.2017

ҚР Омбудсмені Қазақстандағы Нидерланды Корольдігінің Төтенше және Өкілетті елшісімен кездесті

28.06.2017

Қостанайда жаңа басқармаға жаңа басшы тағайындалды

КОЛУМНИСТЕР

Атамұрат  ШӘМЕНОВ,

Кәсіпке баулудың кейбір мәселелері

Елімізде еңбекке қабілетті адамдар саны 9 миллион екен, оның ішінде жұмыспен қамтылғандар 8,5 миллион, 6,3 миллион – жалдамалы жұмыскерлер, 2,2 миллион – өз бетінше жұмыспен қамтылғандар. Ал жұмыссыздар 445 мың адам. Ал жұмыспен қамтылған­дар саны жұмысқа жарамды адам­дар санының 67 пайызын құрайды, ал бұл көрсеткіш біз ұмтылып жүрген өркениетті 30 елде орташа алғанда 82 пайызды құрайды. Яғни, Қазақстан үшін халықты шынайы жұмыспен қамту жайы өзекті болып отыр.

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Болашақтың мамандықтары

Білім – шамшырақ. Алдағы жол андыздап көрінеді. Сүрінбейсіз, жортақтауыңыз, желе жортуыңыз, бауырыңызды кең жазған шабысыңыз жиған білімге байла­ныс­ты. Білім – ырыстың тіз­гіні. Ырысты тал бесіктен жер бе­сік­ке дейін іздейтін уақыт туды. Өй­т­кені, білгірге ділгірлік бар. Тес­тілеу қортындысы бойынша жо­­ға­ры оқу орындарына құжат тап­сы­ратын талапкердің өмірлік мақ­­сат-мұратын айқындауы – ел болашағына қосар үлесін ай­қын­да­уы. Сондықтан мамандық таң­дау­ға бейжай қарауға болмайды.

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Қазақ киносы және киноархив

Бүгінгі күн ертең тарих болып қалары сөзсіз. Ертең кешегі күннің ізін іздейміз. Өнерде де дәл солай. Өт­кен күннің іздерін сол күйінде «қал­пына келтіру» арқылы жеке шы­ғар­ма­лардың ғана емес, тұтас бір ке­зең­нің тарихын мейлінше объек­тив­ті түр­де шынайы суреттеуде, зерт­теу­де ар­хивтің, ондағы сақталған ма­те­ри­ал­дардың маңызы орасан зор.

Нұрлан СЕЙДІН, саясаттанушы

Төрағалық табыстары

Қазақстан өзінің Шанхай ынтымақ­тастық ұйымындағы (ШЫҰ) 2016-2017 жылдардағы кезекті төрағалығын үстіміздегі жылдың 9 маусымында Астанада өткен Мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысында қоры­тын­дылады. Әдеттегідей, еліміз бұл төраға­лыққа үлкен дайындық­пен келіп, ұйымның жаңа сатыға көтерілуіне, аймақ мемлекеттері ара­сын­­дағы саяси-экономикалық, қауіп­сіз­дік және мәдени-гуманитарлық сала­лар­дағы ынтымақтастықты нығай­туға барынша күш салғаны белгілі.

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Төрінен қонақ үзілмейтін үлкен үй

Кез келген қаладағы келімді-кетімді жолаушыларға лайықты қызмет көрсетіп, адамдардың демалуы мен жүріп-тұруына жағдай жасау – жауапты міндет. Әлемнің дамыған елдері бұл бағыттағы жұ­мыстарды логистикалық карта аясында жүргізіп, қонақ қабылдау мен қызмет көрсетудің де озық үлгі­лерін қалыптастырып отыр. Яғни, туризмнің дамуына күш, қай­рат, қаржы жұмсау арқылы оны есе­леп қайтарып алу қамында көптеген жұ­мыстар жасалуда. Қуанарлығы, еліміздегі логистика бағытындағы дамыту жұмыстары өз деңгейінде жүріп жатыр. 

Пікірлер(0)

Пікір қосу