Жарна төлеуші жұрт нені білгісі келеді?

Денсаулық сақтау министрлігінің қолдауымен жыл басында қазақстандық медицина қауымдастығы үшін өте өзекті 100 мәселені анықтау мақсатында «100 мәселе – 100 шешім – 100 күн» атты әлеуметтік науқан ұйымдастырылған болатын. Медициналық қызметті оңтайландыруға және сапасын арттыруға негізделген ұсыныстар мен сауалдар қатарында елімізде енгізілетін медициналық сақтандыру жүйесі туралы да бірқатар сұрақтар кездесті. Бұл қоғам үшін маңызды мәселелер болып отырғандықтан, өңірлер мен орталық қалалардың тұрғындарын мазалаған негізгі мәселелерді назарларыңызға ұсынып отырмыз.
Егемен Қазақстан
19.04.2017 443

Міндетті әлеуметтік ме­­­ди­циналық сақтандырудың тиім­ділігі неде?

Біріншіден, Сіз міндетті әлеу­меттік медициналық сақ­тан­ды­ру арқылы Қазақстан ау­ма­ғын­да өзіңіз таңдаған кез келген емханадағы медициналық кө­мек­ті ала аласыз. Бұл жағдайда ем­­­хананың шығыстарын Әлеу­ме­­т­тік медициналық сақтандыру қо­р­ы толығымен өтейді.

Екіншіден, тегін медициналық ке­пілдендірілген көмек және әлеу­меттік медициналық сақ­тан­дыру пакеттері шеңберінде қа­рас­тырылған медициналық кө­мекке жұмсалатын қосымша тө­л­емдердің барлық түрінен боса­тыласыз.

Үшіншіден, елдің кез келген дәріханасында (Қорда фар­мацевтикалық қызметтердің жет­кізушілері ретінде тіркелген) ұсынылатын дәрілік заттардың құрамы бойынша кеңейтілген және жақсартылған тізбесіне толық қолжетімділік болады.

Төртіншіден, қордың сіздің пайдаңызға аударылған жарналары туралы және медициналық ұй­ым­дарда көрсетілетін қыз­мет­тер туралы ай сайын ақпарат алу­ға мүмкіндігіңіз бар.

Бесіншіден, сапасыз қызмет көр­сетілсе немесе әлеуметтік ме­­дициналық сақтандыруға қа­ты­­сушы ретінде құқықтарыңыз бұ­зылған жағдайда Қор сіз­дің сақтандырылған азамат ре­тін­де құқықтарыңызды және мүд­делеріңізді қорғайды.

1996-1998 жылдарда құ­рыл­ған Міндетті сақтандыру қо­ры­ның тәжірибесі бізге мә­лім. Ос­ын­дай жағдай қазір де қай­та­ланбасына кім кепіл?

Қоғамда жүзеге асырылатын кез келген өзгерістердің дұрыс жақ­тары да, сонымен қатар теріс жақтары да бар. 1996-1998 жыл­дардағы сақтандыру ме­ди­цинасын құру тәжірибесін сын көзбен ғана қабылдауға бол­майды, оның оң тұстары да болды. Бұл реформаның бас­ты нәтижесі – экономикадан қосымша қа­ра­жат­ты тарту есебінен ден­сау­лық сақ­тау жү­йесі нысандары желісін жә­не медициналық көмектің ха­­лыққа қолжетімділігін сақ­тау еді.  Мысалы, осындай ма­ман­дандырылған бағ­да­р­ла­ма­ның болмауы мектеп­ке дей­ін­гі ме­кемелерді жеке­ше­лен­ді­ру­ге әкеліп соқты, оның салда­ры осы күнге дейін сезіледі. Одан басқа, 90-жылдардағы эко­но­микалық дағдарысты қа­зір­гі жағ­даймен салыстыруға бол­майды. 20 жыл бұрын көп­те­ген кәсіпорындар күрделі қар­жы­лық қиыншылықтарға тап бол­ғаны бәріміздің есімізде, сол ке­зеңдерде кәсіпорындардың ба­сым көпшілігі банкротқа ұшы­рады, еңбекақы бойынша үлкен қарыздары болды. Эко­номикалық дағдарыс жаппай төлем жүргізбеуге, оның ішін­де медициналық сақтандыру қорына төлем жасамауға негізгі се­беп болды. Қордың жағдайы эк­о­номикалық белсенді емес ха­лық үшін тұрақты аударым­дар­ды қамтамасыз етуге тар­тыл­ған жергілікті атқарушы ор­ган­дар­дың да қиын жағдайға тап бо­лу­ына байланысты қиындады.

Бүгінгі таңда біз эко­но­ми­ка­да­ғы жұмыспен қамтудың елеулі өсі­мін байқап отырмыз. Отандық кә­сіпорындарда 6,5 миллионнан астам жалданған жұмыскерлер ең­бек етуде, ай сайын жұмыс бе­ру­шілер Бірыңғай жинақтаушы зей­нетақы қорына 53 млрд теңге жә­не өз жұмыскерлерінің пайда-

с­ына Әлеуметтік сақтандыру қо­рына 23 млрд теңге аударады. Экономикалық тұрғыдан бел­сен­ді емес халық үшін ӘМС қорына жар­наларды төлеу бойынша мін­деттемелерді мемлекет өз мойны­на алатынын атап өткен жөн. Осы­ның барлығы медициналық сақ­тандыру жүйесінің тұрақты қыз­мет етуінің алғышарттарын қалыптастырады.

МӘМС енгізу медицина қыз­меткерлерін «ынталандыру» мәселесіне қалай септігін ти­гізеді?

Медицина қызметкерлерін «ын­таландыру» немесе қосымша бей­ресми төлемдердің себебі, бірінші кезекте, еңбекке ақы тө­леуді теңестіру болып табылады. Қазір біліктілігі, тәжірибесі, дағ­­дылары мен білімдеріне қа­рамастан, бір мамандық дә­рігерлерінің жалақысы да бір­келкі. Міндетті әлеуметтік ме­­ди­циналық сақтандыру жағ­дай­ын­да пациенттердің өздері таң­да­ған дә­рігер көрсетілетін қыз­мет­тер­дің көлемі мен сапасына сәй­кес жалақы алады.

Азаматтар жарналарды ауда­ра отырып, өздерінің емдеуге жа­туын немесе емханаға жү­гі­нуінің ақысын төлеп отыр. Осы­ған байланысты жүйенің қа­тысушылары МӘМС жүйесі бел­гілеген жарналардан басқа қо­сымша төлемдерді төлемеуі ке­рек. Осылайша, сақтандыру ме­дицинасының біртіндеп дамуы ме­дициналық көмекке бейресми тө­лемдердің проблемасының  өзек­т­ілігін жояды.

Ел аумағы бойынша кез кел­ген өңірде сақтандырылған аза­маттарға, мысалы, іссапарға кел­гендер, демалыстағы адам­дар­ға медициналық қыз­мет­тер көрсетіле ме? Әлде тек тіркелген тұрғылықты же­­рі бойынша ғана қызмет көр­сетіле ме?

Міндетті әлеуметтік ме­ди­ци­налық сақтандыру пакеті шең­­берінде көрсетілетін м­е­дициналық қызметтер, сақ­тан­дырылған азаматтың тұр­ғ­ылықты жері бойынша ғана емес, республиканың кез келген аумағында көрсетіледі.

МӘМС кезінде төлеуші қай­тыс болған жағдайда жиналған қа­ражатты туыстарына беру қарастырылған ба?

Жоқ, қарастырылмаған. Әлеу­меттік медициналық сақ­тан­­дыру жүйесі жинақтаушы жү­йе болып табылмайды. Әрбір тө­леуші жарналарының сомасы­на қарамастан, халықтың бар­лық санатына медициналық қыз­меттерге бірдей жұмсалады.

Балалар неше жасқа дейін ӘМС жүйесіне төленетін жар­на­лардан босатылады?

18 жасқа дейінгі балалар, жоғары оқу орнының студенттері және оқу аяқталғанға дейін техникалық және кәсіптік білімнің күндізгі оқудағы оқу­шы­лары Міндетті әлеуметтік сақ­тан­дыру қорының жарналарынан босатылған.

Сақтандырылған адам ӘМС жүйесінде республикадан тысқары жерде тегін емде­ле ала ма?

Жоқ. Медициналық сақ­тан­ды­ру қоры Қазақстан Ре­с­пуб­ли­касында көрсетілген ме­ди­ци­налық қызметтерге ғана  ақы тө­лейді.  

Адам сақтандырылғаны ту­ралы қалай білуге болады?

Егер сіз жұмыскер болсаңыз, онда заңнамаға сәйкес жұмыс бе­руші келесі есепті айдан кей­інгі айдың 15-ші күнінен кеш­ік­тірмей, ай сайын сізге  ұсталған жә­не аударылған жарналар туралы мәліметті ұсынуға міндетті. Сон­дай-ақ, бұл ақпаратты портал арқылы, Қорда немесе оның бөлімшелерінде және сіз бе­кі­тіл­ген емханаларда тексеруге бо­лады.

Қай уақыттан бастап адам МӘМС жүйесінде сақ­тан­ды­рыл­ған болып есептеледі – ең­бек шартын жасаған кезден бас­тап па, әлде жұмыс беруші бі­рінші салымды аударған кезден бастап па?

Медициналық сақтандыру қорына жарнаны аударған кезден бастап.

Ерікті медициналық сақ­тан­дыру сақтала ма? МӘМС не­месе ҚМС қызметтері қай­та­лана ма?

Ерікті медициналық сақ­тан­дыру жойылмайды. Міндетті сақ­тан­дыру пакетіне кірмейтін жеке медициналық қызмет түрлері ерікті сақтандыру қоры арқылы төленеді. Мысалы, ересектерге арналған стоматология, зиянды өндірістерде жұмыс істейтін жұмыскерлер үшін міндетті ке­зеңдік қарап-тексерілу, сана­торийлік-курорттық ем жә­не та­ғы басқа ем-шаралар. Бар­лы­ғы жеке адамның немесе кә­сіпорынның қалауы мен қар­жы­­лық мүмкіндіктеріне бай­ла­­нысты. Жеке адам немесе кәсіпорын (ұжымдық шарт негізінде) әлеу­мет­тік сақтандыру пакетінде ерік­ті медициналық сақтандыру  қыз­меттерінде қайталанбайтын пакетті таңдай алады.


СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2017

5,5 пайыздық мөлшерлемемен несие бере бастады

21.10.2017

Роналду жылдың ең үздік футболшысын атанды

21.10.2017

Мешітті тонаған азамат ұсталды

21.10.2017

Кәсіпкерлер палатасы есеп берді

21.10.2017

Қазақ романсиадасына 20 жыл

21.10.2017

Қырғыз саясаткері Нұрсұлтан Назарбаевқа өтініш білдірді

21.10.2017

Сарыағаштық шаруалар қайта өңдеу ісін жандандыра бастады

21.10.2017

Газ келді. Қосуда қиындық бар

21.10.2017

Рухани келісім – бейбітшілік негізі

21.10.2017

Ауғанстан мешіттеріндегі жарылыстан құрбандар саны артуда

21.10.2017

Түркияда Қазақстан мәдениеті мен киносының күндері

21.10.2017

Қостанайда құқық қорғау қызметтері орталығы ашылды

21.10.2017

Қарттар үйіне көтеру құрылғысын тарту етті

20.10.2017

Қазақстанның Қауіпсіздік Кеңесінде кадрлық өзгерістер болды

20.10.2017

Астанада жетімдер саны азайды

20.10.2017

Сарыағаш ауданында қарқынды бау көлемі артып келеді

20.10.2017

Тараз Мемлекеттік педагогикалық институтына 50 жыл толды

20.10.2017

Қазпоштада ашық есік күні өтті

20.10.2017

Сағынтаев DFJ венчурлік компаниясының тең құрылтайшысымен кездесті

20.10.2017

Оралда Алаш тарихына арналған халықаралық конференция өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Дауыл алдындағы тыныштық болып жүрмесін

Төрткүл дүниені тығырыққа тіреген 2008 жылғы жаһандық қаржы дағдарысы мен 2009 жылғы «ұлы рецессиядан» енді ғана оңала бастаған әлем экономикасы 2016 жылдан бастап баяу да болса тұрақты даму бағытына бет бұрды.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Шексіз білім

«Білім шексіз бе, әлде білімнің шегі бар ма?» деген сұраққа жа­­уап­ іздеп жүріп, Оксфорд уни­вер­ситетінің профессоры, матема­тик Мар­кус дю Сотойдың «Біз нені біле алмаймыз: білім шегіне сая­хат» («What we cannot know») ат­ты кітабын сатып алдым. Про­фес­сор бұл кітабында нөлден бас­­­тап жетіге дейінгі межені бел­гілейді. Нөлінші межені «Белгілі, бірақ белгісіз» әлде «Белгілі, бірақ бей­мәлім» деген дұрысырақ па?­ Біз біле­тін нәрседен бастап еш­қашан біле алмайтынға, ал одан шек­сіздікке дейінгіні тұспалдайды. Біз нені білмейміз және нені біле ал­маймыз? 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ұялы байланыс: ұтқан кім, ұтылған кім?

Бүгінде ұялы телефонды пайдалан­байтын адам кемде-кем. Олай болса осынау ертелі-кеш қолымыздан тастамай «рахатын» көріп жүрген игілік үшін кімдерге қанша ақша санап береді екенбіз?  

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қарсылық па, таршылық па?

«Біреу Алматыға бір «КамАЗ» сәбіз әкеліп төгіп, елге тегін таратты» деген хабардың шығуы мұң екен, веб-сайттар ақырғы жаңа­лықтың айналасына шыбындай үймеледі. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу