Жол-көлік оқиғасы: тараптар құқы жайлы не білеміз?

Құқықтық сауаттылық қоғамды алға жетелейді. Кейде күйбең тіршілікте кез­десетін күнделікті тосын әрі қолайсыз жағдайларда өз құқымызды біл­ме­гендіктен, күрмеуі көп күрделі мәселелерге тап болып жатамыз. Өзгеге қа­­рапайым болып көрінетін осындай жайттар өз басымызда орын алған жа­ғ- ­­дайда не істерімізді білмей абдырап қалатынымыз рас. Үлкен мегаполис тұр­ғындары үшін бұл – жиі кездесетін жағдай. Мә­селен, көлігіңізді соғып алдыңыз. Не істейсіз? Алдымен кімге хабарласасыз? Сондай-ақ, жаяу жүргіншілерге қатысты заң талаптары қандай? Осы рет­те қандай шарттар мен заңдылықтарды білгеніңіз жөн. Осы мәселеге қа­тысты кәсіби заңгер Орымбек ТОЙКИН мырзаның құқықтық кеңесіне жү­гінген едік.
Егемен Қазақстан
19.05.2017 3210

 – Жол-көлік оқиғасына тап бол­ған азамат алдымен не істеуі керек?
 – Егер екі тарап келісіп, шығын со­ма­сы айлық көрсеткіштің 50 есесінен ас­пайтын болса, онда тараптар өзара оқиға орнына байланысты жоба (схемалар) сызып қолдарын қойып, ең жақын жер­дегі полиция мекемесіне апарып бе­реді. Бұл жобаның (схеманың) сызы­лу тәртібі Қазақстан Республикасы Іш­кі істер министрлігінің қалыптасқан нұс­қасы бойынша нормативтік-құ­қық­тық актіге сай өкілетті органның кел­і­сілуімен жүзеге асады. заңның 22-1-ба­бы бойынша бұл жағдай тараптардың жол апаты болып, егер зардап шеккендер мен денсаулығына зақым келгендер болмаса жүзеге асатын әрекеті). Ал жол апатында шығын сомасы артық болса және адамдар жарақат алса немесе тараптар келіспеген жағдайда дереу жол полициясына хабар беріп, олардан келуін тосып, осы жол апаты туралы хаттаманың толтырылуын қадағалап, жол апаты туралы сызылған схеманың ені тараппен де бекітілгенін бақылап, оған қол қойылған соң ғана жол полициясы қызметкерінің рұқсатымен оқиға ор­нынан кете алады. Жол оқиғасының ор­ны туралы хаттаманың көшірмелері рес­ми тіркелгеннен кейін бұл құжаттың бар­лық көшірмелері тараптар (олардың өкіл­деріне) талабы бойынша оларға бе­ріледі. Бұл да тиісті заңның 9-бабында көрсетілген.
– Жол сақшылары және сақ­тан­дырушы компанияның өкілдері оқи­ға орнына қанша уақытта келуге тиіс?
– Жол сақшылары жол оқиғасы ту­ралы хабар алынғаннан бастап ІІМ-нің 2013 жылғы 24 мамырдағы №350 бұйрығына негізделген ереже бойынша 30 минут ішінде оқиға орнына келуге тиісті. Ал сақтандырушы компаниялар өкілдерінің жол апаты оқиғасы орнына келуі заңмен қарастырылмаған. Өйткені, жол апаты оқиғасы бойынша бар мәліметтер тіркелген соң, жол апаты тараптарын қауіпсіздендірген компания жол оқиғасы хаттамасы мен схемасы тараптар және жол полициясы жағынан бекітілгеннен кейін, ол жол апатынан болған шығынды өндіруге жеткілікті негіз бола алады. Мұның сыртында, апат туралы қауіпсіздендіру компаниясының қауіпсіздендіру по­лис­ін­де көрсетілген өкіліне хабар берілген бол­са, ол дер уақытта келуге міндетті. 
– Көлікті сақтандырушы компания қанша мерзімнің ішінде көлік шығынын өтеуге міндетті. Тағы да қандай заңдық талаптар бар? 
– Ал оқиға орын алысымен хабар берілмесе де тараптар көлік сақ­тан­дырушы компанияға (көліктерін сақ­тан­дырған болса) жол апаты болған оқи­ғаға байланысты керекті қағаздарды алған соң оны көлік қауіпсіздендірілген полис, тараптардың жеке куәліктері, жол апаты жерінің сызылған схемасымен қоса, 3 күннен асырмай тап­сы­ру­ға тиісті. Сақтандырушы компания құ­жаттар тапсырылғаннан бас­тап сақ­тан­­дыру төлемін 7-15 күн ара­лы­ғында өтеп беруге тиіс. 
– Қарапайым халықтың негізгі көлігі қалада да, ауылда да автобус. Ав­тобус жүргізушілері жолаушыны кез келген жол бойында тоқтап, жүр­гіншіні түсіріп немесе баратын ба­ғытына алып кетіп жатады. Бұл заңға томпақ келмей ме?
– Бұл жағдайларда автобус жүр­гі­зушілері толығымен жауапты, себебі, ав­тобусқа мінгеннен бастап толық тоқ­та­ғанға дейін, яғни қауіпсіздік ере­же­ле­рін толығымен сақтау жүргізушіге жүк­телген. Және де ол жолаушыларға арналған аялдамаларда ғана тоқтауға міндетті. 
– Көлік жүргізуші мен велосипедші не­месе мопед жүргізуші арасында жол-көлiк оқиғасы салдарынан кө­лік жүргізушінің көлiгі нем­есе жү­гі бү­лiнген жағдайларда залалды ве­ло­­сипедшіден немесе мопед жүр­гі­зу­ші­сінен өтеттiруге құқығы бар ма? Мұн­дай жағдайда сотқа жүгіну дұ­рыс па, әлде келісім арқылы шешуге бола ма?
– Әрине, егер залал адам денсау­лы­ғына зардабын тигізетін болса жә­не велосипед, мопед жүргізушісінің кі­нә­сінен жол апатынан көлікке ма­те­риал­дық шығын келсе, мейлі велосипед, мей­лі мопед жүргізушісі болса да, бұл шы­ғындардың мөлшері алдын ала са­рап­шы қорытындысымен анықталып, та­раптардың өзара келісімімен немесе сот арқылы өндіріледі.
– Жүргінші жол апатына ұшыра­ған жағ­дайда алғашқы медициналық кө­мек­пен қатар, операция, яғни ота жа­сау, құтқару жұмыстары және т.б. қа­жеттi медициналық көмектi тегiн алу­ға құқы бар ма?
– «Халық ден­саулығы және денсаулық сақтау жүйе­сі туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің 34-бабында те­гін медициналық көмектің кепілдік бе­ріл­ген көлемі қарастырылған. Ай­та­лық, осы баптың 2-бөлімінде те­гін медициналық көмектер түрі көр­се­тіл­ген. Оған қоса, Денсаулық сақтау ми­нистрінің 2015 жылғы №269 бұй­ры­ғын­да да хирургиялық көмектерге дейін қа­ра­стырылып көрсетілген.
– Жол ережесін бұзып, көлік апа­ты­ның туындауына тікелей әсер ет­кен жаяу жүргінші салдарынан бір­неше көлік апатқа ұрынса, жа­яу жүр­гінші зақым келген кө­ліктердің шы­ғынын төлеуге тиіс пе? Мұн­дай жағдайда қандай шара қол­да­нылады? 
– «Жол әрекеті туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 55-бабын­да жаяу жүргіншінің құқы мен мін­деттері туралы жазылған. Егер жа­яу жүр­гіншінің салдарынан жол апаты орын алса, қылмыстық, әкімшілік, аза­маттық жауапкершіліктермен жаза­ланып қана қоймай, оның кінәсінен бол­ғандығы дәлелденсе, материалдық шы­ғынды да төлеуге тиіс. Бұған қоса, Әкім­шілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 606, 615-баптарында осы тек­тес әрекеттерге сәйкес әкімшілік жау­апқа тартылатынымен қатар, 5 ай­лық көрсеткіш мөлшерінде ақшалай да айып­пұл салынады.

Әңгімелескен
Арман ОКТЯБРЬ,
«Егемен Қазақстан»
АЛМАТЫ

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.01.2018

Астанада сөйлеу процессорларын баптау жұмыстары жүргізілді

17.01.2018

Қостанайда боксит өндіретін жаңа карьерлердің құрылысы аяқталды

17.01.2018

Үндістанмен арадағы Қосарланған салық салуды болдырмау туралы конвенцияға түзетулер қаралды

17.01.2018

Қ.Тоқаев: «Басты міндетіміз – Елбасы Жолдауын заңнамалық қамтамасыз ету»

17.01.2018

Құдық қазу жұмыстарына кеткен шығынның 80 пайызы қайтарылады

17.01.2018

Астанада заманауи балабақша ашылды

17.01.2018

Мәскеуде Қазақстанның жаңа консулы тағайындалды

17.01.2018

Тайландта босанған ана санавиациямен елге жеткізілді

17.01.2018

Нұрсұлтан Назарбаев пен Дональд Трамптың кездесуі әлемдік БАҚ назарында

17.01.2018

Асқар Жұмағалиев «Қорғас-Шығыс қақпасы» аймағының жұмысымен танысты

17.01.2018

Құлсарыда жылыжай  ашылды

17.01.2018

Қ.Тоқаев Елбасының АҚШ сапары туралы пікір білдірді

17.01.2018

Президенттің АҚШ-қа сапары. Стратегиялық серіктестіктің жаңа кезеңі

17.01.2018

АҚШ-та Қазақстан әдебиеті мен мәдениет орталығы ашылады

17.01.2018

Аяз мүйізді, мүйіз тұқылды қалай қысады?..

17.01.2018

Түлкиевтің туындысы

17.01.2018

Атырауда көкпар тартушылар көбейді

17.01.2018

Абайдың алғашқы кітабы

17.01.2018

Сыр өңірінде жаңа аурухана ашылды

17.01.2018

Алматыда ауған соғысының ардагері Борис Керімбаевтың мерейтойы атап өтілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Тілді кез келген жаста үйренуге болады

Әлемде қанша тіл болса, адам сол тілдерді үйренуге ұмтыла береді жә­не бұл қызығушылық ешқашан тоқ­тамайды. Әрине кейде бір тіл басқаларына қарағанда маңызды, танымал, оңай, әдемі болып көрі­нуі мүмкін. Дегенмен адамның қы­зығушылығы мен сүйіспеншілігі ой­ға келмеген тілдерді де үйренуге жетелейді.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Дамудың даңғыл жолы

Елімізде жүргізіліп жатқан ірі реформалар нәтижесі қазір өз жемісін бе­руде. Қолға алынған зор мін­дет­тер­дің негізгі мәні – Қазақ­стан­ның жан-жақты дамуы, көр­кеюі болатын. Сондықтан бұл реформалар аяқ астынан пайда бола қойған жоқ. За­ман­ның дидары ө+згеруіне орай, мем­лекеттік салалардың жүгі де, ісі де өзгеруі тиіс еді.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу