Жолдама саны оннан кем болмайды

Мәдіғали ҚАРСЫБЕКОВ: Шорт-тректен Қазақстан құрамасының бас бапкері. Шорт-тректен Қазақстан құрамасы бұл маусымды сәтті аяқтады. Әлем кубогы кезеңдерінде топ жарып, жүлдегерлер қатарынан көрінген спортшыларымыз Алматыда өткен Универсиада ойындары мен Саппородағы Азиадада да үздік үштікке енді. Құрама тағы бірер күнде жаңа маусымның дайындығын бастайды. Жаттығу жұмыстары Нидерландыда жалғасады. М.Қарсыбековтің айтуынша, бұл Пхенчханда 2018 жылы жалауы желбірейтін Олимпия ойындарына мейлінше көп жолдама алу үшін қажет.

05.04.2017 474

– Қазақстан құрамасы үшін бұл маусым табысты аяқталды. Шәкірттеріңіз алдарына қойылған мақсатты қаншалықты орындай алды?

– Маусымды шынымен де сәтті өтті деп айтуға толық негіз бар. Әлемдік жарыстарда жеңімпаз, жүлдегер атандық. Әлемдік кубок кезеңдерінде топ жарған жастарымыз Универсиадада да барын салды. Кемшіліктер де болды. Оларды түртіп алып, жаңа маусымда соларды жою үшін жұмыс істейміз. Одан бөлек те проблемалар басшылыққа жеткізілді. Егер бәрі ретімен шешімін тауып жатса, көрсеткіш әлі де жақсара түсетіні анық.

– Жаңа маусымға дайындықты қашан бастамақсыздар?

– Сәуір айының ортасында жаттығу жиындарына кірісеміз. Шәкірттерім баптарына ену үшін Голландияға аттанамыз. Бұл құрамамен бірнеше жылдан бері әріптес ретінде жұмыс істеп келеміз, үйренгеніміз де, үйренеріміз де көп. Оның алдында Қытай және Оңтүстік Корея құрамаларының жүйелерін де тексеріп көрдік. Олардың да жақсы тұстарын алдық. Дегенмен функционалдық даярлық жағынан Нидерландтікі бізге тиімдірек болып тұр. Бұлай дейтінім, Шығыс Азия елдерімен өткізген біріккен жаттығулардан соң көрсеткіштеріміз сары құрлықтың талаптарына сай келгенімен, әлемдік деңгейде үздіктер қатарына ену үшін жеткіліксіз еді. Ал Голландиямен жұмыс істей бастаған 2015 жылдың алғашқы маусымында-ақ біздің жігіттердің техникалық, жылдамдыққа қатысты нәтижелері жоғарылай бастады. Сондықтан бұл серіктестік бізге өте қажет. Ал қыздарымыз Оңтүстік Кореяға аттанады. Оларға Аслан Дауымов көмектеседі. Өзім Нидерландта жүрсем де қыздарымыздың жаттығуларын бақылап отырамын.

– Әне-міне дегенше қысқы Олим­пия ойындары да келіп қалады. Төрт­жылдықтың басты додасына іріктеу қашан басталады?

– Негізі біз әрбір олимпиададан кейін аздап тынығып алған соң келесі ойындарға дайындыққа кірісеміз. Әлем кубогы кезеңдері немесе де өзге де  ірі жарыстарда жүлдегер атанып не үздік шығу маңызды. Бірақ бұлардың бәрі сол олимпиадаға дейінгі даярлық жолы. Қазір шамамен тоғыз ай уақыт қалды. Кімнің қаншама жолдама алғаны қыркүйек-қазан айларындағы Әлем кубогының кезеңдерінен соң, яғни қарашада белгілі болады. Бізге соған дейін әбден тер төгу керек. Себебі, ең алғашқы мақсат – мейлінше көп жолдама алу. Ал қалған үш айды төртжылдықтың бас аламанында жақсы өнер көрсету үшін жұмсаймыз.

– Құрамамыз қанша жолдама алуы мүмкін? Жоспарларыңыз бар шығар...

– Соңғы, Сочи Олимпиадасында сегіз жолдама алсақ, бұл жолы одан кем болмайды деп отырмыз. Шамамен оннан асады.

– Басымдық кімдерге беріледі?

– Үш ұзақ қашықтықтан бірнеше лицензия және командалық эстафета жарысынан сегіздікке кіруге тиіспіз. Қыздарымыз да төрт жолдамаға иелік ететін шығар деп ойлаймын.

– Бір сұхбатыңызда қыздар шорт-трегінде бәсекенің аздығын айтып едіңіз. Бұл мәселені шешудің жолдарын таптыңыздар ма?

– Әр облысқа қыздарды жаттықтыратын білікті жаттықтырушылар керек деп айтып келемін. Себебі, шамамен жүз баланың тоқсаны ұл болса, оны ғана қыз бала. Қыздардың саны осынша болуы керек деп ешкімнен талап ете алмайсың. Бірақ санаулы адамның арасында қайдағы бәсеке? Оның үстіне келген он қыздың бәрі шорт-трекпен түбегейлі шұғылданып кетпейді ғой. Бапкерлерге айтамын: «қыздарды тәрбиелеңдер, онда мамандар арасында да бәсеке аз, тез көтерілесіңдер» деп. Бірақ айтарлықтай өзгеріс көріп жүрген жоқпын.

– Спортшы жетістікке жету үшін оны алға қарай жетелейтін, үйрететін бапкері болуы керек. Ал мамандарды даярлау мәселесін қалай шешіп жатсыздар?

– Меніңше, қазіргі спортшылар спортты аяқтаған кезде білікті жаттықтырушы болып шығады. Айталық, Олимпиадаға қатысқан Аслан Дауымов білгенін шәкірттеріне үйретіп жүр. Азамат Сұлтанәлиев те бапкерлікке бет бұрды. Бірақ бұл аз. Ал облыстардағы бапкерлер үлкен сындарға шығуға психологиялық тұрғыда дайын емес. Шетелге апарып оқытуға да болар еді. Ол үшін де тіл білу керек. Ағылшын тілін құрамада өнер көрсеткендері ғана біледі. Әлгі мамандарға тіл үйретем деп жүргенде облыстардағы шорт-тректің ахуалы төмендеп кетеді. Батыс Қазақстан мен Қостанай облыс­тары және Астана қаласында білікті бапкерлер бар. Көрсеткіш те соған сәйкес. Өзге өңірлерде нәтижелер төмендеу. Себебі, бәрі бір адамға жүктелген. Іріктеуді, техникалық және психологиялық, функционалдық даярлықты жүргізетін адамдар бөлек-бөлек болуы керек. Балаларды қалай іріктейтінін көбісі білмейді. Оны ешкім үйретпейді. Біздің өзіміз оқыдық дегенімізбен, бұл жүйенің қалай жүзеге асырылатынын тек араға жиырма жыл өтіп түсіндік. Бұқаралық болуы қажет деген оймен жарысқа бәленбай баланы әкеледі – оның жартысы аурушаң, жартысы бұл спортқа мүлде дайын емес. Қайдағы табыс сонан соң?! «Міне, қырық бала әкелдім, соған айлық төле» дейді. Сайыс аяқталған соң сол балалардың бірде-бірін таппай қаласың. Спорт деген бәрін бірдей жинай беру емес, бұл іріктеу екендігін түсіндіре алмайсың. Келесі жолы жағдай қайталанады. Осылайша бұқаралық сипат деп жүріп шорт-трегімізді құртып жатырмыз. Кезінде мен де Оралға қайта барып, бәрін басынан бастадым. Әбден зерттедік, жоқтан бар жасадық. Бүгінде жас мамандар отыра береді ауыздарын ашып: «бізге ешкім айтпады немесе бізде анадай-мынадай жоқ» деп. Патриотизм дегенді ұмытып кеткен. Ұлт намысы үшін тек құрама мүшелері жауапты деп пайымдайды. Сондықтан ғой мектептердегі жаттықтырушылардың әлі күнге уақытша сан, қағаз үшін жұмыс істеп жүргені. Әлгі хаттамаларға қарасаң, шағын аудандардың өзінде мыңдаған бала шұғылданатын секілді көрінеді. Іс жүзінде ешкім жоқ. Соның кесірінен қаншама дарынды жасөспірім далада қалып жатыр. Біздегі спорттың бас­ты проб­лемасы осы. Әрбір бапкер, сол мек­тептердің директорлары жаны ашымаса, тағы да миллиондар төлеп легионерлерді алды­рамыз ба?! Егер іріктеу тиісті деңгейде өтсе, бес-алты жылдың өзінде сол балалар нәти­же көрсетеді.

– Мамандардың біліктілігін арттыратын жүйе жоқ қой сонда?

– Шорт-трек – өзінше бір бөлек спорт. Оған сырттан келіп кез келгені маманданып кете алмайды. Қазір елімізде мұзайдындар көптеп салынып жатыр. Қызылорда, Аягөз секілді қалалар бапкер сұрайды. Білікті жаттықтырушы тапшы. Футбол, күрес секілді спорттарда мамандар көп. Солар іріктеуді үйренсе ғой. Әйтпесе біздегі спортшылардың басым бөлігі намыс пен таза еңбекқорлықтың арқасында ғана жетістікке жетіп жүр. Олар үшін арнайы жүйе спорттың көп түрінде жасалмаған.

АҚШ не Голландиядағылар біздегі үйірмелердің тегін екендігін естігенде, спортқа қызығушылардың саны неге аз екенін түсіне алмай дал болады. АҚШ-та баласын коньки спортына беру үшін ата-анасы 5 мың доллар төлеуі керек. Оған кез келген адамның мүмкіндігі жете бермейді ғой. Голландияда да сол, талапты балалар көп, бірақ федерацияға төлейтін ақшасы жоқ. Ал бізде тегін. Соны бапкерлер де, ата-аналар да түсінбей жүр. Құрама мүшесі атану үшін ақша төлесін десінші, жастардың жартысынан көбі сол сәтте-ақ спорттан кетіп қалады.

– Бүгінгі құрамның өзі жас дегенімізбен тағы бірнеше жылда спорттан кетеді. Олардың орнын басатын резерв бар ма?

– Әлгі айтқан Астана қаласы мен БҚО және Қостанай облыстарында жасөспірімдер, балалар аз емес. Шымкентте бір дарынды балақай өсіп келеді. Қай өңірде кімнің деңгейі қалай екенін бақылап отыру керек, тек оған уақыт табу қиын. Соңғы жылдардағы жетістіктеріміз өзгелердің бойына да сенімділік ұялатқан тәрізді. Әсіресе, қазақтар көп. Соған қуанамын. Біздің жігіттер қарадомалақтардың да қысқы спортта жетістікке жете алатынын дәлелдеді. Министрліктің өзі тек соңғы бес-алты жылда қысқы спортқа ден қоя бастады. Әйтпесе бұрын басымдық жазғы спорт түрлеріне ғана берілетін. Мемлекеттік бапкерлер қазір санақ жүргізіп жатыр. Жуық арада шорт-трекпен шұғылданатындардың санын да білетін боламыз.

– Ал елімізде шорт-тректен Әлем кубогы кезеңін қалай өткізуге болады?

– Биылғы маусымның төрт кезеңі де қай қалаларда өтетіні алдын ала жазылған. Олимпиададан кейін Әлем кубогы өтпейді, тек әлем чемпионаты жалауын желбіретеді. Алматы, Астана қалаларындағы мұздың сапасы жақсы. Сондықтан осы екі қаланың бірін Әлем кубогын өткізу үшін ұсына аламыз. Бірақ оның өзі төртжылдықтың бас додасынан кейінгі маусымда ғана мүмкін болады.

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен
Мәдина АСЫЛБЕК,
журналист
АСТАНА



КОЛУМНИСТЕР

Гүлзейнеп Сәдірқызы,

Ең ауыр күнә

Ана құрсағындағы шара­на­ның 18 күнде жүрегі соғып, 8 апта­да айналасындағы тір­ші­л­ікті се­зе бастайды екен. Ал 12 апта­да саусағын сорып, ба­сын қимылдатады. Міне, сол кеу­де­сі­не жан бітіп, адам кейпіне келген шақалақ өзіне келе жатқан қау­іпті, жасалатын қиянатты сез­генде жиырылып қарсылық көр­сететін көрінеді. Демек, әйел ағ­­засында жүріп жатқан табиғи қа­лыпты күшпен бұзып, баланы жасанды жолмен алдыртып тас­тау әйел үшін құдай алдында күнә, адам алдында қылмыс де­се де болғандай. Өйткені, Ис­лам дінінде кісі өлтіру ең ауыр кү­нә болып есептеледі. Ал ана құр­са­ғындағы кеудесінде жаны бар шарананы кесіп, бөлшектеп алып тастау ауыр күнәға жатпай ма?..

Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан»

Ұлттарды ұйыстырудың ұтымды үлгісі

1995 жылғы 1 наурызда Мемле­кет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясын құру туралы Жарлыққа қол қойды. Сөйтіп, Президент жанынан басты міндеті мемлекет пен азаматтық қоғам институттары арасындағы әріптестік негізінде этностар мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету, тиімді этносаралық іс-қимыл жүргізу, біртұтас саяси, құқықтық, мәдени орта қалыптастыру болып белгіленген жаңа консультативті-кеңесші орган құрылды.

Айбын ШАҒАЛАҚ, "Егемен Қазақстан"

​Елбасы һәм елдік жобалар

Ғасырға бергісіз осы 25 жылдың ішінде біз санамыздағы «сарысулардан» арылып, еңсемізді тіктедік, елдігіміздің іргесін бекіттік. Отарлық саясат құрдымға жібергісі келген ұлттық құндылықтарымызбен қау­ыштық. Дініміз бен діліміз қайта жаң­ғырды. Тағдыр жазуымен түрлі кезеңдерде киелі Қазақ жеріне келіп тұрақтаған ұлыстардың ынтымақ-бір­лігі нығайып, біртұтас халық ретінде қалыптасуға бет алды. Оның бүгінгі айқын көрінісі – Елбасының Мәңгілік Ел идеясының Қазақстан қоғамы тарапынан дұрыс қабылдануы және осы мұрат жолында ұйыса бастауы.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

​Тарих кені – туған жер

«Қазағымның көп тарихы Көк­шеде, қаланып тұр Оқжетпестей текшеге»... Осыдан біраз жылдар бұ­рынғы бір өлеңімізде осылай деп­піз. Шын мәнінде де Көкшетау халқымыздың кенен тарихы қат­пар­ланған қасиетті жерлерінің қа­тарынан ойып тұрып орын алатынына сөз бар ма?

Алдан СМАЙЫЛ, жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты

​Ұлтты танып болдық па?

Өткен 25 жылдың ішінде дамыған елдердің үлгісінде технологиялық трансфертті жүзеге асырдық. Алыс-жақын мемлекеттермен экономикалық қарым-қатынастарды реттедік. Осы үдерістерді қорытындылаған ғылыми орталықтар Қазақстанда экономиканы нарыққа көшіру үрдісі аяқталды деп отыр. Яғни, ендігі кезекте әлеуметтік-рухани, адами-шығармашылық мұрат­тарды сол экономика арқылы баянды етуді шұғыл қолға алу керек.

Пікірлер(0)

Пікір қосу