Жүйе жаңалығы – жайлылықта

Қоғам дамуында әр салада жүргізіліп жатқан жаңғыртулар жұртшылықтың назарын аударуы заңды дегенімізбен, көбі дәл білім беру мен медицина саласындағы өзгерістердей халықтың ойын сан-саққа жүгірткізбейді. Осы орайда, міндетті әлеуметтік-медициналық сақтандыру жүйесінің енуіне байланысты Денсаулық сақтау министрлігі Жобаларды басқару департаментінің директоры Тимур СҰЛТАНҒАЗИЕВКЕ жолығып, оған бірқатар сұрақ қойған болатынбыз.
Егемен Қазақстан
10.04.2017 428

– Тимур Санжанұлы, МӘМС жүйесі енгізіледі дегелі ел құлағы елеңдеулі. Отандық медицина саласында бұрын да бір қадам жасалынған еді, соңының немен аяқталғаны баршаға мәлім. Осы жолғы жүйенің ерекшелігі неде? Жар­на жинақталатын қордың қорғалу механизмі қандай?

– Әрине, елдің құлағын елеңдеп отырғаны түсінікті. МӘМС жүйесінің ерекшелігі неде деген сауалға жауап берсек, бұл – ол жарнаны әркімнің өз мүмкіндігіне қарай төлеуінде және медициналық көмекті өзі­нің қажеттілігіне қарай алу­мен қатар, медициналық ұйымды өзі таңдай алуында. Ал қорға түскен қаржының қорғалуы «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтан­дыру туралы» Қазақстан Респуб­ликасы Заңының 8-бабына сәйкес қор активтерінің сақталуына мемлекет кепілдік берумен жүзеге асырылады, яғни қор активтерінің есебін, инвестициялық басқару бойынша барлық операцияларды Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі жүргізеді. Оның инвестициялық қызметі, қордың активтерін шоғырландыру және орналастыру, инвестициялық кіріс алу жөніндегі барлық опе­рациялардың есебі Ұлттық банк­тің құзырында және жасалған сенімгерлік басқару шартына сәйкес шоттардың және инвес­тициялық қызметтің жай-күйі туралы есепті қорға тоқсан сайы­н ұсынып отырады. Сондықтан, түскен жарналардың қорғалуы сенімді.

– Медициналық көмектің қандай түрлері МӘМС пакетіне енгізіледі? Жалпы, неше пакет қарас­тырылған? Ол қамтыл­май­тын жағдайлар бар ма? Сосын, жедел көмек қажет бол­ған жағ­дайда МӘМС жүйе­сіне тіркел­ген адам мен тіркел­меген аза­маттың арасында айырма бола ма?

–  Елімізде халыққа медици­налық қызмет көрсету үшін екі пакет жасалады, олар: ТМККК және МӘМС пакеттері. ТМККК пакетіне тегін медици­налық көмек­тің кепілдік беріл­ген көле­мі шеңберіндегі меди­ци­налық қызметтер кіреді және республикалық бюджет есебінен қаржыландырылады. ТМККК пакеті еліміздің барлық азаматтарына қолжетімді болады. Оған жедел медициналық көмек пен санитарлық авиация, әлеуметтік мәні бар ауруларға шалдыққанда берілетін және шұғыл жағдай­лардағы медициналық көмек, профилактикалық екпелермен қатар, диспансерлік есепте тұрған пациенттерді амбулаторлық дең­гейде дәрі-дәрмекпен қамта­масыз ету, амбулаторлық-емха­налық кө­мек беру жатады.

МӘМС пакеті – Әлеуметтік меди­циналық сақтандыру қоры­на мемлекет, жұмыс беру­ші­лер, жұмыскерлер аударған сақ­тан­дыру жарналары есебі­нен қар­жыландырылатын медици­налық көмек жатады. Бұл пакетті МӘМС жүйесіне қатысатын тұлға­лар алады. МӘМС пакеті шеңберінде сақтандырылған азаматтар мынадай көмек түрлерін ала алады. Мұнда да диспансерлік есепте тұрғандар үшін амбулаторлық деңгей­де дәрі-дәрмекпен қамта­масыз ету, амбулаторлық-емхана­лық көмек, зертхана қызметі, диагностика және манипуляциялар, стационарлық көмек – жоспарлы тәртіпте ауруханаға емдеуге жатқызу, стационарды алмастыратын көмек – күн­дізгі стационарларда емделу қызметтері көрсетіліп, дәрі-дәр­мекпен қамтамасыз ету – амбу­латорлық-емханалық көмек көрсетілген жағдайда медбике күтімі мен паллиативтік көмек түрі – жазылмайтын, ауыр нау­қас­тардың өмір сүру сапа­сын жақсарту, ауырсынуын же­ңіл­­дету бағытындағы шаралар қа­рас­тырылған. Сонымен қатар, ден­саулықты қалпына келтіруге бағыт­талған ем және медициналық оңалту жұмысын атқару да осы пакеттің аясында жүзеге асады.

Жедел медициналық көмекті алу кезінде азаматтардың МӘМС жүйесіне тіркелуі міндетті емес, өйткені бұл қызметтің түрі ТМККК пакетіне кіреді және елдің барлық азаматтары үшін қолжетімді.

– Тұрақты түрде жарна төлеу­ші – әрине, жұмыс істей­тін адам­дар, ал балалар мен зейнеткерлерден қорға түсетін қаражат жоқ. Оларға меди­циналық көмек қалай көрсе­тіледі?

– «Міндетті әлеуметтік меди­­ци­налық сақтандыру туралы» Заңға сәйкес, балалар, зейнеткелер және жұмыссыз ретінде тіркелген тұлғалар үшін ӘМС қорына қаражатты мемлекет аударады. Олар – балалар, жұмыссыз ретінде тіркелгендер, жұмыс істемейтін жүкті әйел­дер, үш жасқа толмаған бала тәр­биелеп отырған, жұмыс істе­мейтін тұлғалар, бала (балалар) туу, жаңа туған нәрестелерді (балаларды) асырап алушылар, үш жасқа дейін бала күтімі бойынша демалыста отырғандар, 18 жасқа дейінгі мүгедек бала күтімімен айналысатын жұмыс істемейтіндер, зейнеткерлер, сот үкімі бойынша қылмыстық-түзеу (пенитенциарлық) жүйесінде (қауіпсіздігі ең төмен мекемелерді қоспағанда) жазасын өтеп жат­қандар, тергеу изоляторында отырғандар, жұмыссыз оралмандар, «Алтын алқа», «Күміс алқа» төсбелгілерімен марапатталған немесе бұрын «Батыр ана» ата­ғын алған, сондай-ақ І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» орден­дерімен марапатталған көп балалы аналар, мүгедектер, орта, кәсіптік және техникалық, ортадан кейінгі, жоғары білім, сондай-ақ ЖОО-дан кейінгі білім беру мекемелеріндегі білім алу­шылар, орта, кәсіптік және тех­никалық, орта білімнен кейінгі, жоғары білім, сондай-ақ, ЖОО-дан кейінгі білім беру мекемелерін бітірген азаматтар үшін оқу аяқтал­ғаннан кейінгі үш ай бойына мемлекет қорға қаражат аударатыны заңмен қарастырлып отыр. Ал жұмыссыз ретінде тіркелмеген және өзін өзі жұмыспен қамтыған тұлғалар ӘМС қорына өз атынан жарна аудара отырып, МӘМС жүйесінің қатысушысы болуға құқықтары бар.

Жұмыссыз ретінде тіркелмеген немесе тұрақты табысы жоқ тұлға­лар үшін республикалық бюджеттен қаржыладырылатын ТМККК пакетінің медициналық қызметтері қарастырылған.

– Айталық, азамат МӘМС жүйе­сінен мүлде тыс қалды делік. Сондай жағдайларда ауыр­ған адамдар қалай қарала­ды?

– Әрине, мұндай жағдай болуы мүмкін. Егер азамат жүйеден мүлдем тыс қалып жатса, мемлекет жедел жәрдем және санитарлық авиация, вакцинация қызметтерін, кейбір әлеуметтік мәні бар аурулар (туберкулез, АИТВ, наркология және психиатрия) кезінде медициналық көмекті өз есебінен жүргізеді және сонымен қатар шұғыл көрсетілімдер бойынша стационарлық көмекті және 2020 жылға дейін «Міндетті әлеумет­тік медициналық сақтан­ды­ру туралы» Қазақстан Респуб­ликасының Заңына сәйкес міндет­ті әлеуметтік медици­налық сақтандыру жүйесінде медициналық көмек алуға құқығы жоқ тұлғалар үшін амбулаторлық-емханалық көмекті қамтитын медициналық қызметтердің негізгі пакетін қаржыландыру жөніндегі міндеттемелерді өзіне қалдырады.

– Жүйенің енуінен емделу­шілер ұтты делік, ал меди­циналық мекемелердің, ондағы қызмет­керлердің ұта­тын тұстары қандай? Жала­қылары өсе ме?

– 2016-2019 жылдарға арнал­ған «Денсаулық» мемлекеттік бағдар­ламасына сәйкес МӘМС енгізуде бірқатар бағыттар бойынша шығыстарды қаржыландыру көзделген. Соған сәйкес қоғам­дық денсаулық сақтау қызметін дамыту, медициналық-сани­тарлық алғашқы көмек ұйым­дары деңгейін­де жалпы практика дәрігер­лерінің санын ұлғайту және амбулаторлық дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді кеңейту, медицина қызмет­керлерінің жалақысын бағдар­ламалық ұлғайтумен бірге оңалту, паллиативтік көмек пен мейіргерлік күтім жөніндегі қызмет­терді кеңейту, үздіксіз меди­ци­налық білім беруге жұм­сала­тын шығыстарды ұлғай­ту медици­налық көмек көр­сетудің сапасын арттырады және заң­да қарастырылғанындай науқас­тың медициналық ұйымды өзі таңдауға мүмкіндік алатынын есепке ал­сақ, медициналық ұйым­дар арасын­дағы бәсекелестік деңгейі де жоғарылайды.

Осыған байланысты, кез-келген медициналық ұйымның қызмет сапасын және қызметкер­лердің науқасқа деген қарым-қатынасын арттыру арқылы МӘМС жүйесінен өз пайдасын алуға мүмкіндігі бар. Өйткені, қор қаражаты «сапалы емге – қомақты қаржы» принципі бойын­ша жүргізіледі. Медициналық ұйымға емделушілер көп келген сайын кәсіпорынның табысы да көбейеді.

– Осы жүйе енгенде халық­тың бір күтетіні өздеріне көр­сетілген медици­налық қыз­мет сапасы­ның артуымен бірге дәрігерлерге деген сенім­дерінің молаюы. Бұл ретте емделуші-пациенттер ден­саулық сақтау мекемесінің жұ­мы­сын, ондағы көрсетілген көмекті бағалап, соған қатыс­ты мекеменің рей­тингі анық­талып, қаражат та соған қатыс­ты бөлініп отырса қайтеді?

– Медициналық ұйымды баға­лау халықпен кері байланыс жолы арқылы өтеді. Бұл үшін өтініштерді қарау қызметі, call-орталық және қордың веб-сайты құрылатын болады. Азаматтардың пікірлері мен өтініштерінің қорытындысы бойынша қордың веб-сайтында медициналық ұйымдардың рейтин­гі қалыптастырылады. Әрбір азамат жеке кабинет арқы­лы өз атынан МӘМС-ға келіп түскен аударымдар мен жарналар, ӘМС пен ТМККК шеңберіндегі медици­налық қызметтердің тізімін, меди­ци­налық ұйымдардың рейтингі туралы ақпараттарға қол жеткізе алады.

Әңгімелескен

Анар Төлеуханқызы,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.06.2017

Инвестициялық ахуалды жақсарту жөніндегі кеңес отырысы өтті

23.06.2017

Оңтүстікте 600-ден астам кооператив құрылады

23.06.2017

Медиа форум аясында сингапурлық ғалым кітабының тұсаукесері өтті

23.06.2017

Алматыда отандық суретшілердің көрмесі өтті

23.06.2017

«KAZ Minerals» Ана мен бала орталығына жаңа жабдықтар сыйлады

23.06.2017

Қазақ диаспорасы шоғырланған елдерде арнайы орталықтар ашу керек –Д.Қыдырәлі

23.06.2017

Бектас Бекназаров Франция Сенатының вице-президентімен кездесті

23.06.2017

"Самұрық-Қазына" қызметі Сантьяго принципіне сай

23.06.2017

Таэквондодан әлем чемпионатына қатысатын Қазақстан Ұлттық құрамасының тізімі

23.06.2017

Шығыс Қазақстан полицейлеріне 101 автобус пен 140 автокөлік беріледі

23.06.2017

Кәсіпқой боксшы Айдар Шәрібаев чемпиондық белдікке таласады

23.06.2017

Қарағандыда Қазақстан полициясының 25 жылдығына арналған шеру өтті

23.06.2017

Павлодарда 300-ге жуық полицей марапатталды

23.06.2017

ОҚО-ның 500 мыңға жуық тұрғыны сапалы электр жарығына қол жеткізеді

23.06.2017

Елбасы Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төралқасының Төрағасы болып қайта сайланды

23.06.2017

Елбасы: Елге келем деген азаматтарға қауымдастық арқылы бар жағдай жасалуы керек

23.06.2017

Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайы (фото)

23.06.2017

Елбасы шетелдегі қазақтарды қолдау үшін "Отандастар" қорын құруды тапсырды

23.06.2017

Үкімет танымал қазақтардың электронды базасын жасайды

23.06.2017

Асыл қасиет сеңгірі

КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Клай-фай жанры немесе әдебиеттегі табиғат апаттары

Бірер апта бұрын АҚШ президенті Дональд Трамптың қоршаған ортаны қорғауға қатысты Париж келісімінен шығамын деген еді. 2015 жылдың желтоқсан айында 194 мемлекет қол қойған Париж келісімі – ғаламдық жылыну процесін тежеуге арналған әрекеттер жоспары. Тараптар өздеріне климаттың өзгеруіне икемделу, техникамен қайта жасақтану, ауаға залалды заттардың шығарылуын азайту бойынша шаралар қабылдауға міндеттемелер алған болатын. АҚШ аталған келісімнен бас тартып отыр. Бір қуаныштысы, шығамын деген сәтте шыға салуға болмайды, бұл рәсім төрт жылға созылады екен. Осы жағдай есіме клай-фай жанрындағы әдебиетті түсірді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Үкілі үміт үдесі

«Тойдың болғанынан, боладысы қызық» демекші, Арқа төсіндегі ару Астанада жаһандық шара – ЭКСПО-2017 көрмесінің жалауы желбірегеніне, міне, он күннің өрмегі ауды. Осы уақыт ішінде «Ұлттық жобаға» деген егемен елдің үкілеген үміті ақтала ма, Бүкіләлемдік жетіс­тіктер көрмесінің қос ғасырға тақау шежіресінде өткен көрмелер керуенінде «Астана ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесінің алар орны қандай дәрежеде болар екен деген сұрақтарға жауап іздеуіміз де заңды.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Жік пен жіп

Автобуста өзіңнен жасы үлкен адамға ұшып түрегеліп орын беру үшін кісіге соншалық көп ақылдың керегі жоқ-ау. Отбасында адам қан­дай тәрбие алса, көшеде, қоғамдық орындарда мұнысы тайға таңба басқан­дай көрініп тұрады емес пе? Бірақ қай ата-ана «автобуста көзіңді тас жұмып, құлаққабыңды киіп отыра бер» деп үйдегі баласының сана­сын бөтен оймен лайлайды дейсің. Соған қарағанда, адамның мәде­ниетті болмағы үйдегі алған тәрбиесіне қоса, «Тірлікте көп жаса­ғандықтан көрген бір тамашамыз» деп Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы айт­пақшы, әр адамның өмірден дұрыс сабақ түйіндей білуіне байланысты болса керек-ті. 

Қуат БОРАШ, журналист-публицист

Оралыңның барында оқы да біл

Халқымыздың бітім-болмысын бейнелейтін қазыналы қара өлеңдер топтамасын парақтап көріңізші. Даңғайыр даланың жусан исімен әтірленген жұпар  ауасы дауылпаз көңіліңізді аспандатып, еріксіз шабытыңыздың шоғын үрлейді.  

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қазақтың құты

Қазір қалада тұратын аға буын ұрпақтың басым көпшілігінің санасындағы, жалпы жан дүние­сін­дегі, ұғым-түсінігіндегі алтын бесік ауыл бейнесі бала­лық шақтың бал дәуренінде қа­лып­тасқан ғой. Содан да болар, қашанда көл көңілді қазақы мінездің, астың асыл-дәмдісін көпке сақтайтын дархан пейілдің, айтпай келетін қыдыр қонаққа қуанатын мырза бейілдің нұр шуағына малынып өстік десек те болады. Қарап отырсақ, осындай ақ-адал пейіл, көңілдің кеңдігі қазақтың құты екен-ау.

Пікірлер(0)

Пікір қосу