Жүйе жаңалығы – жайлылықта

Қоғам дамуында әр салада жүргізіліп жатқан жаңғыртулар жұртшылықтың назарын аударуы заңды дегенімізбен, көбі дәл білім беру мен медицина саласындағы өзгерістердей халықтың ойын сан-саққа жүгірткізбейді. Осы орайда, міндетті әлеуметтік-медициналық сақтандыру жүйесінің енуіне байланысты Денсаулық сақтау министрлігі Жобаларды басқару департаментінің директоры Тимур СҰЛТАНҒАЗИЕВКЕ жолығып, оған бірқатар сұрақ қойған болатынбыз.
Егемен Қазақстан
10.04.2017 536

– Тимур Санжанұлы, МӘМС жүйесі енгізіледі дегелі ел құлағы елеңдеулі. Отандық медицина саласында бұрын да бір қадам жасалынған еді, соңының немен аяқталғаны баршаға мәлім. Осы жолғы жүйенің ерекшелігі неде? Жар­на жинақталатын қордың қорғалу механизмі қандай?

– Әрине, елдің құлағын елеңдеп отырғаны түсінікті. МӘМС жүйесінің ерекшелігі неде деген сауалға жауап берсек, бұл – ол жарнаны әркімнің өз мүмкіндігіне қарай төлеуінде және медициналық көмекті өзі­нің қажеттілігіне қарай алу­мен қатар, медициналық ұйымды өзі таңдай алуында. Ал қорға түскен қаржының қорғалуы «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтан­дыру туралы» Қазақстан Респуб­ликасы Заңының 8-бабына сәйкес қор активтерінің сақталуына мемлекет кепілдік берумен жүзеге асырылады, яғни қор активтерінің есебін, инвестициялық басқару бойынша барлық операцияларды Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі жүргізеді. Оның инвестициялық қызметі, қордың активтерін шоғырландыру және орналастыру, инвестициялық кіріс алу жөніндегі барлық опе­рациялардың есебі Ұлттық банк­тің құзырында және жасалған сенімгерлік басқару шартына сәйкес шоттардың және инвес­тициялық қызметтің жай-күйі туралы есепті қорға тоқсан сайы­н ұсынып отырады. Сондықтан, түскен жарналардың қорғалуы сенімді.

– Медициналық көмектің қандай түрлері МӘМС пакетіне енгізіледі? Жалпы, неше пакет қарас­тырылған? Ол қамтыл­май­тын жағдайлар бар ма? Сосын, жедел көмек қажет бол­ған жағ­дайда МӘМС жүйе­сіне тіркел­ген адам мен тіркел­меген аза­маттың арасында айырма бола ма?

–  Елімізде халыққа медици­налық қызмет көрсету үшін екі пакет жасалады, олар: ТМККК және МӘМС пакеттері. ТМККК пакетіне тегін медици­налық көмек­тің кепілдік беріл­ген көле­мі шеңберіндегі меди­ци­налық қызметтер кіреді және республикалық бюджет есебінен қаржыландырылады. ТМККК пакеті еліміздің барлық азаматтарына қолжетімді болады. Оған жедел медициналық көмек пен санитарлық авиация, әлеуметтік мәні бар ауруларға шалдыққанда берілетін және шұғыл жағдай­лардағы медициналық көмек, профилактикалық екпелермен қатар, диспансерлік есепте тұрған пациенттерді амбулаторлық дең­гейде дәрі-дәрмекпен қамта­масыз ету, амбулаторлық-емха­налық кө­мек беру жатады.

МӘМС пакеті – Әлеуметтік меди­циналық сақтандыру қоры­на мемлекет, жұмыс беру­ші­лер, жұмыскерлер аударған сақ­тан­дыру жарналары есебі­нен қар­жыландырылатын медици­налық көмек жатады. Бұл пакетті МӘМС жүйесіне қатысатын тұлға­лар алады. МӘМС пакеті шеңберінде сақтандырылған азаматтар мынадай көмек түрлерін ала алады. Мұнда да диспансерлік есепте тұрғандар үшін амбулаторлық деңгей­де дәрі-дәрмекпен қамта­масыз ету, амбулаторлық-емхана­лық көмек, зертхана қызметі, диагностика және манипуляциялар, стационарлық көмек – жоспарлы тәртіпте ауруханаға емдеуге жатқызу, стационарды алмастыратын көмек – күн­дізгі стационарларда емделу қызметтері көрсетіліп, дәрі-дәр­мекпен қамтамасыз ету – амбу­латорлық-емханалық көмек көрсетілген жағдайда медбике күтімі мен паллиативтік көмек түрі – жазылмайтын, ауыр нау­қас­тардың өмір сүру сапа­сын жақсарту, ауырсынуын же­ңіл­­дету бағытындағы шаралар қа­рас­тырылған. Сонымен қатар, ден­саулықты қалпына келтіруге бағыт­талған ем және медициналық оңалту жұмысын атқару да осы пакеттің аясында жүзеге асады.

Жедел медициналық көмекті алу кезінде азаматтардың МӘМС жүйесіне тіркелуі міндетті емес, өйткені бұл қызметтің түрі ТМККК пакетіне кіреді және елдің барлық азаматтары үшін қолжетімді.

– Тұрақты түрде жарна төлеу­ші – әрине, жұмыс істей­тін адам­дар, ал балалар мен зейнеткерлерден қорға түсетін қаражат жоқ. Оларға меди­циналық көмек қалай көрсе­тіледі?

– «Міндетті әлеуметтік меди­­ци­налық сақтандыру туралы» Заңға сәйкес, балалар, зейнеткелер және жұмыссыз ретінде тіркелген тұлғалар үшін ӘМС қорына қаражатты мемлекет аударады. Олар – балалар, жұмыссыз ретінде тіркелгендер, жұмыс істемейтін жүкті әйел­дер, үш жасқа толмаған бала тәр­биелеп отырған, жұмыс істе­мейтін тұлғалар, бала (балалар) туу, жаңа туған нәрестелерді (балаларды) асырап алушылар, үш жасқа дейін бала күтімі бойынша демалыста отырғандар, 18 жасқа дейінгі мүгедек бала күтімімен айналысатын жұмыс істемейтіндер, зейнеткерлер, сот үкімі бойынша қылмыстық-түзеу (пенитенциарлық) жүйесінде (қауіпсіздігі ең төмен мекемелерді қоспағанда) жазасын өтеп жат­қандар, тергеу изоляторында отырғандар, жұмыссыз оралмандар, «Алтын алқа», «Күміс алқа» төсбелгілерімен марапатталған немесе бұрын «Батыр ана» ата­ғын алған, сондай-ақ І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» орден­дерімен марапатталған көп балалы аналар, мүгедектер, орта, кәсіптік және техникалық, ортадан кейінгі, жоғары білім, сондай-ақ ЖОО-дан кейінгі білім беру мекемелеріндегі білім алу­шылар, орта, кәсіптік және тех­никалық, орта білімнен кейінгі, жоғары білім, сондай-ақ, ЖОО-дан кейінгі білім беру мекемелерін бітірген азаматтар үшін оқу аяқтал­ғаннан кейінгі үш ай бойына мемлекет қорға қаражат аударатыны заңмен қарастырлып отыр. Ал жұмыссыз ретінде тіркелмеген және өзін өзі жұмыспен қамтыған тұлғалар ӘМС қорына өз атынан жарна аудара отырып, МӘМС жүйесінің қатысушысы болуға құқықтары бар.

Жұмыссыз ретінде тіркелмеген немесе тұрақты табысы жоқ тұлға­лар үшін республикалық бюджеттен қаржыладырылатын ТМККК пакетінің медициналық қызметтері қарастырылған.

– Айталық, азамат МӘМС жүйе­сінен мүлде тыс қалды делік. Сондай жағдайларда ауыр­ған адамдар қалай қарала­ды?

– Әрине, мұндай жағдай болуы мүмкін. Егер азамат жүйеден мүлдем тыс қалып жатса, мемлекет жедел жәрдем және санитарлық авиация, вакцинация қызметтерін, кейбір әлеуметтік мәні бар аурулар (туберкулез, АИТВ, наркология және психиатрия) кезінде медициналық көмекті өз есебінен жүргізеді және сонымен қатар шұғыл көрсетілімдер бойынша стационарлық көмекті және 2020 жылға дейін «Міндетті әлеумет­тік медициналық сақтан­ды­ру туралы» Қазақстан Респуб­ликасының Заңына сәйкес міндет­ті әлеуметтік медици­налық сақтандыру жүйесінде медициналық көмек алуға құқығы жоқ тұлғалар үшін амбулаторлық-емханалық көмекті қамтитын медициналық қызметтердің негізгі пакетін қаржыландыру жөніндегі міндеттемелерді өзіне қалдырады.

– Жүйенің енуінен емделу­шілер ұтты делік, ал меди­циналық мекемелердің, ондағы қызмет­керлердің ұта­тын тұстары қандай? Жала­қылары өсе ме?

– 2016-2019 жылдарға арнал­ған «Денсаулық» мемлекеттік бағдар­ламасына сәйкес МӘМС енгізуде бірқатар бағыттар бойынша шығыстарды қаржыландыру көзделген. Соған сәйкес қоғам­дық денсаулық сақтау қызметін дамыту, медициналық-сани­тарлық алғашқы көмек ұйым­дары деңгейін­де жалпы практика дәрігер­лерінің санын ұлғайту және амбулаторлық дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді кеңейту, медицина қызмет­керлерінің жалақысын бағдар­ламалық ұлғайтумен бірге оңалту, паллиативтік көмек пен мейіргерлік күтім жөніндегі қызмет­терді кеңейту, үздіксіз меди­ци­налық білім беруге жұм­сала­тын шығыстарды ұлғай­ту медици­налық көмек көр­сетудің сапасын арттырады және заң­да қарастырылғанындай науқас­тың медициналық ұйымды өзі таңдауға мүмкіндік алатынын есепке ал­сақ, медициналық ұйым­дар арасын­дағы бәсекелестік деңгейі де жоғарылайды.

Осыған байланысты, кез-келген медициналық ұйымның қызмет сапасын және қызметкер­лердің науқасқа деген қарым-қатынасын арттыру арқылы МӘМС жүйесінен өз пайдасын алуға мүмкіндігі бар. Өйткені, қор қаражаты «сапалы емге – қомақты қаржы» принципі бойын­ша жүргізіледі. Медициналық ұйымға емделушілер көп келген сайын кәсіпорынның табысы да көбейеді.

– Осы жүйе енгенде халық­тың бір күтетіні өздеріне көр­сетілген медици­налық қыз­мет сапасы­ның артуымен бірге дәрігерлерге деген сенім­дерінің молаюы. Бұл ретте емделуші-пациенттер ден­саулық сақтау мекемесінің жұ­мы­сын, ондағы көрсетілген көмекті бағалап, соған қатыс­ты мекеменің рей­тингі анық­талып, қаражат та соған қатыс­ты бөлініп отырса қайтеді?

– Медициналық ұйымды баға­лау халықпен кері байланыс жолы арқылы өтеді. Бұл үшін өтініштерді қарау қызметі, call-орталық және қордың веб-сайты құрылатын болады. Азаматтардың пікірлері мен өтініштерінің қорытындысы бойынша қордың веб-сайтында медициналық ұйымдардың рейтин­гі қалыптастырылады. Әрбір азамат жеке кабинет арқы­лы өз атынан МӘМС-ға келіп түскен аударымдар мен жарналар, ӘМС пен ТМККК шеңберіндегі медици­налық қызметтердің тізімін, меди­ци­налық ұйымдардың рейтингі туралы ақпараттарға қол жеткізе алады.

Әңгімелескен

Анар Төлеуханқызы,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.08.2017

Қашанда ұлыма тілекшімін

21.08.2017

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені төмендетті

21.08.2017

Германиялық өнертапқыштар электромобиль қуаттайтын жүйені таныстырды

21.08.2017

ОҚО-да биыл төрт бағытқа жаңа автобус қатынасы ашылды

21.08.2017

Малайзия павильоны «Көбелек әсері» және «Жастар апталығы» экоакциясын бастады

21.08.2017

ЭКСПО-2017 көрмесінде Сенегал Республикасының ұлттық күні өтті

21.08.2017

Ботаникалық бақ қоры толыға түспек

21.08.2017

Сенат Төрағасының орынбасары СҚО прокурорларымен кездесті

21.08.2017

Қазақстан өнеркәсібінің индустрия 4.0 техникалық талдау жұмыстары күзде аяқталады

21.08.2017

2025 жылға қарай жанар-жағармай бойынша ішкі қажеттіліктер толық қамтылады

21.08.2017

Алматыда «Star of Asia» фестивалі өтті

21.08.2017

Альберт Линдер Жазғы Универсиада ойындарының чемпионы атанды

21.08.2017

БҰҰ Балалар қоры қазақстандық өнертапқыштарды марапаттады

21.08.2017

Бақытжан Сағынтаев жоғары ғылыми-техникалық комиссия отырысын өткізді

21.08.2017

Семейлік зейнеткерлер ағылшын тілін үйреніп жүр

21.08.2017

Қазақстан мен Ресей заңсыз есірткі айналымына қарсы күресті бірге үйлестірмек

21.08.2017

Атырауда өткен жауынгерлік жекпе-жек фестиваліне 2,5 мың көрермен жиналды

21.08.2017

Астана хабы мен Қытайдың мемлекеттік басқару академиясы меморандумға қол қойды

21.08.2017

"Жастар" жазғы жайдарман фестивалі мәресіне жетті

21.08.2017

Мәңгі ғашық

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Адырна неге адыра қалды?

Қазақ халқының көне музыкалық аспаптары туралы айтатын болсақ, ол ешбір халықтың құндылығына ұқсамайтын, өз алдына бөлек шал­қыған жеке бір шалқар айдын-ау. Тауқымет шеккен тағдырлар секілді тарих толқынында бұлардың бірі мүлде жоғалса, енді біразы әлі де қайта өңдеп, жетілдіре түсуді, терең зерттеу мен талдауды қажет ететінін уақыт-төреші дәлелдеп бағуда.  

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Үй мен күйдің үйлесімі

Қоғамның әлеуметтік-эконо­ми­ка­лық дамуының алғышарты ретін­де адамдардың әл-ауқаты мен денсау­лы­ғының сапасын салыстыра отырып бағалау үрдісі әлемде алғаш рет 1974 жылы Канаданың денсаулық сақтау министрі Марк Лэйлондтың ресми баяндамасында айтылыпты. Бірақ, дәл қазіргі жағдайда бұл түсінік түбегейлі өзгеріп келеді...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Қызметтегі мәдениет мәйегі

Патшаның барымтасына, кеңес­тік кезеңнің күнде қырық құбылған қулығына бой алдырмай, тұнық ойына дақ түсірмей өткен нағыз ұлт көсемі Әлихан Бөкейхан: «Тірі бол­­сам, қазаққа қызмет қылмай қой­май­мын. Ұлтына, жұртына қызмет ету − білімнен емес, мінезден», деп еді. Шы­нында, ол кезде білім кем, мінез мық­ты еді. Қазір білім ұшан-теңіз, бі­рақ ұлттық мінез олқы, ала-құла, тіл мү­кіс, намыс пен ар ақшаға тәуелді болып барады.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Жұмысты жалғастырар жастар қайда?

Қолында қолақпандай дипломы бола тұра жас мамандардың ауылда жұмыс істеуге құлшынысы жоқ. Көбінің ойы − қызығы мен у-шуы көп қалада қалып, өзіндей өрім жастардың ортасында болу. Бұл үшін оларды күстаналаудың да жөні жоқ шығар, бәлкім. Өйткені, қалада тұра ма, ауылда тұра ма, әркімнің өз қалауы. Солай десек те, жастар жаппай қалаға қарай ағылып жатқанда қазақтың алтын бесігі – ауылдарымыздың келешегі қалай болмақ? Бала саны жетпей, мектептер мен басқа да мекемелердің жабылуы жалғаса берсе, ата-баба кәсібін жалғастыратын лайықты ізбасарлар жоқ болса, ауылдардың ертеңгі күні не болмақ? Ойлаудың өзі қорқынышты. 

Нұрғали ОРАЗ,

Тәуелсіздік дегеніміз – мәңгілік күрес

Кешкілік аллеяда серуендейтін осы бір кішіпейіл, мәдениетті кісіні жиі көріп қаламын. Алғашында бас изесіп қана жүрдік. Бірте-бірте тіл қатысып, тротуардың жиегіндегі сәкіге тізе бүгіп, әңгіме-дүкен құратын болдық.

Пікірлер(0)

Пікір қосу