Жүзінен шуақ шашқан жан еді

Белгілі баспагер, Қазақстан Рес­­пуб­­ликасы баспа және поли­гра­фия ісінің қайраткері, Қазақстан Респуб­лика­сы­ның мәдениет қайрат­кері, «Елорда» бас­пасының дирек­торы Тұр­лы­ғазы Сабыр­байұлы Дуанбек үсті­міздегі жылдың 20 мамырында 70 жас­қа толар еді. Ол бүгін өкінішке қарай, арамызда жоқ. Бірақ оның жарқын жүзі, жайдары келбеті замандастарының, әріп­тес­терінің, дос-жаран, туыс­тарының есінде. 
Егемен Қазақстан
19.05.2017 2237

– Тұрлығазымен сыйласқан адам оның ерекше ақкөңіл адалдығын, кімге болса да мейірім­ділігін, аса кіші­­пейіл­дігін, жылы­лығын, ашық­тығын еш бүкпесіз байқайтын. Оның жаратылысы, табиғаты солай – адам­ға жақсылық жасауға, кісі көңілін қалдырмауға бе­йім болатын, – деп еске алады мар­құмды Парламент Мә­жі­лісінің депутаты Қуаныш Сұл­танов. – Елдің бәрі оған дос, бауыр. Адам­ның сыртынан жағымсыз сөз, өсек айт­­­пай­тын бекзат тектілігі оны өз ор­та­сында ерекше сүйкімді етті. Жас­та­йынан өз бойын барлық теріс қылық, жа­ман әдеттен таза ұстады. Темекі тарт­­пады, ішімдік ішпеді. Тұрған бойы кә­дім­гі салауатты өмірдің көрі­нісіндей еді.
Ол өте сирек кездесетін баспа маманы еді. Ол кеңес заманында Мәскеудегі Бүкіл­одақтық поли­графия инс­титутын бітір­ген инженер-бас­пагер, баспа ісінің технологы бол­ды. Маман­дығына сай бүкіл саналы өмірін республикамыздың баспа ісін ұйым­­дастыру мен оны өркен­дету мақ­саты­на арнады. Поли­графия цех­тарында қатар­дағы қызметкерден мем­лекеттік баспа комитетінің лауа­зым­ды қызметтеріне дейін өсті. Елі­міз тәуел­сіздік алғаннан кейін қайта құрыл­ған баспа және бұ­қара­лық ақпарат құрал­дары ми­нистр­лігінің жұмысын ұйым­дас­тыруда кеңесші, басқарма бас­тығы лауа­зымдарында абы­рой­лы қызметтер атқа­рып, мемле­кетімізде кітап басу мен оның таралымын, жаңа сапаға көтеру жолын­да қажырлы еңбек етті.
Еліміз жаңа ас­та­на­сын Арқа төріне көшіргенде де Тұр­­лығазы алдыңғы көшпен ке­ліп, осын­да мемлекеттік «Елор­да» бас­­па­сын ұйымдастырып, оның бас­шы­сы болып жаңа қазақ қо­ға­мын қалыптастыруға құл­шына арал­асты. Осы «Елорда» баспасы Тұр­лы­ғазы­ның төл туындысындай, Аста­наға шоғырлана бастаған қазақ зиялылары­ның, бұдан бұрынғы тарих­тың тағылымды кезең­­дерінің айна­сындай – қазақ әде­биеті классиктерінің еңбек­те­рін жинақтап, көп­теген игі іс­­терге бастамашы болып, ұлт­тық руха­ни қазынамыздың құн­ды шы­ғар­маларын жарыққа шығарды. 
Осындай азаматты кезіндегі «Гос­комиздат» саласында бірге қызмет істе­ген әріптесі, Мем­лекеттік кітап пала­та­сының ди­ректоры, жазушы Әлі­бек Ас­қаров та айрықша ықыласпен еске алады. «Тұрлығазы Бұқа­ра­лық ақ­па­рат министрінің көмекшісі бол­ған жылдары мен Президент және Ми­нистр­лер кабинетінің жауапты қыз­мет­кері болдым. Ақылшы аға ретін­де өз саласында мол тәжірибе жинақ­таған білікті маман ретінде маған көп көмек көрсетті. Тұрекең ылғи да жылы жымиып жүре­тін. Жүзі­нен шуақ шашқан, жан-жағы­на мейі­рін төккен ғажап жан еді. Сөйтіп, жүріп сөз арасында әзіл-оспағын да қо­сып қоятын. Соның бәрі ол кісі­нің қатар жүрген қарапайым аға­мыз ғана емес, ішкі мәдениеті кемел жан екенін сездіріп тұратын. Бәрі­міз де Тұрекеңді аға­йынға адал, дос­тық­қа берік, әріп­тестікке білікті азамат ретін­де мойындаушы едік. Сол үшін де ағамызды айрықша құр­мет тұтатын­быз, алдынан кесе көл­денең өткен күні­міз жоқ, сый­лайтынбыз. Ол кісінің биік пара­сатын, дархан мінезін үлгі ете­тінбіз, жүріс-тұрысынан тағылым алатынбыз», – дейді Ә.Асқаров. 
Баспагердің бағасын, баспа сала­сын­дағы еңбегін баспагер біледі. «Қара­ғанды полиграфиясы» ЖШС директоры Елемес Иманғалиев Тұрлы­ғазы Сабырбайұлының еліміздің поли­графия саласында ең танымал, ең білімді де білікті мамандардың бірі емес, бірегейі болғанын айтады. «Тұрекеңнің парасат­ты­лығы, мейірбандылығы, адамды өзіне тартып тұратын ерекше бір қасиеттері онымен ара­ласқан азаматтардың бәріне мәлім. Ол әрқашан полиграфистерді төңіре­гіне жақындатып, олардың арқа тірер қамқоршысы болып, кез келген күр­делі мәселелерін шешіп беруге қол ұшын созып отыратын жаны жайсаң азамат еді», – деп еске алады. 
Бәріміз де ауылдан түлеп ұш­тық. Ауыл­ды, ауылдағы аға­­йын­ды сағына­мыз. Тұре­кеңнің д­е ауыл десе жаны бөлек еді. Ауылдас ағайынға деген қам­қорлығы да ерекше бола­тын. Мар­құмның осындай жақ­сы­лығын, жанашырлығын көрген­дер­дің бірі, Қазақстанның білім беру ісінің үздігі Молот Сол­танаев оның жақын ара­ла­сып жүрген жандарға ғана емес, өз­ге­­лерге де өз ісімен, жү­ріс-тұры­сы­мен өнегелі өмір­дің үлгісін көр­сетіп кет­кен аз­амат­тығын айтады. «Жана­шы­рым, қамқоршым, жастай айы­­ры­лып қалған бауырымның ор­нын бас­қан аяулы бауырым әрі досым, ауы­­лы­мыздың қадір тұтар ардақ­ты­лары­­ның бірі – Тұрлығазы Сабыр­бай­ұлы еді. Ол қабырғасы қатпай жа­тып колхоз жұмысына араласты. Әке­сі Сабыр­бай – еңбекқор кісі еді. Кол­хоз­дың жалғыз диір­менін жүр­гізіп отыратын. Кол­­хоз­­шылардың еңбек­күнге тап­қан бидайын тартып беріп, көп­ші­ліктің алғысына бөленген жан. Сабырбай мен шешесі Айша 1956-1957 жылдары өмірден озды. 
Тұрлығазы Алмалы бас­тауыш жә­не Басқұншы ауы­лын­дағы сегіз­жыл­­­дық мек­тептерін бітірген соң, Жар­­кент қаласындағы Ы.Алтынсарин атын­­дағы мектепті пансионатта жатып бітірді. 
Баспада, кейіннен министр­лікте істеп жүргенде маған әрдайым қолы­нан келгенінше көмек көрсетіп жүрді. Әсіресе, Кеген орта мектебінде істе­ген кезімде оның көмегі, дос әрі туыс ретінде маған ғана емес, көпші­лік­ке жасаған жақсылығы көп еді ғой. 2004 жылы жазға салым 1000 данамен «Ауылым баурайында Бестөбенің» де­ген өлеңдер жинағымды шығарып бер­ді. Қашан болсын, айналасындағы жан­дардың жақсы істерін айтып, дәріп­­теп жүретін. Алтайға барғанын, тау сұлу­лығын суреттеуге сөз таппа­ға­ны, ол жердегі жаны жайсаң адамдар ту­ра­­лы, көркем табиғаты жайлы жыр етіп ай­татын. 
Тұрлығазы 60-қа толғанда ауыл­да­ғы туған-туыс, дос-жаран, ағайын­дарын мерей­тойына шақырды. Туған күні мамыр айының 20-сы. Мек­тептегі оқу жылының аяғы бол­ған­дықтан, бара алмадым, зайы­бым Бағила барды. Мен мал тұяғы тимеген жерден бір түп жу­сан үзіп алып, конвертке са­лып, құт­тықтауымды жазып жібер­дім. Тұр­лығазы жазға салым ауылға кел­ген­де сол сәлем­демеме қатты риза болға­нын, жусанды тойға келген қонақ­­тар да алып иіскегенін, талай­лар­дың ойына туған жері түскенін жыр қылып айтты. 
Биыл жазда Астанаға барға­нымда өзі құшырлана иіскейтін жусан мен туған үйінің жанынан бір уыс топырақ ала барып бейітіне қойдым. Туған елі мен жерінің рухын сезініп, аруағы қуансын деген ой», – дейді.
Тұрекеңді немересі Аружан Дәу­рен­қызы көп жоқтайды, сағынады. «Атам менің өмірім­де үлкен орын алады. Кіш­кентай кезімнен арқасына көтеріп, мойнына мінгізіп жүретін. Ойнап-күлуді, далада серуен­деуді ұнататынбыз. Киноға бір­ге баратын­быз. Аталық ақыл-ке­ңесін айтып, ерке­­лететін, хал-жайымды сұрап оты­ратын. Қазір оның жоқтығын күнде ойлаймын, жылап, сағынып жүремін. Кейде түсіме кіреді. Сонда қатты қуа­на­мын. Ол мені ерекше жақсы көруші еді. Атамды сағындым», дейді бала жүрегі елжіреп.
Тұрлығазы! Өзіңді осынау естелік­тер арқылы еске түсіріп, дұғасын арна­ған әріп­те­сің, досың, құрдасың.

Қайырды НАЗЫРБАЕВ 
Астана

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2017

Астанадан Жалтыркөл кентіне автобустар қатынайды

19.11.2017

Түймебаев шетелдік жетекші бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерімен кездесті

18.11.2017

ОҚО-да биыл жалпы өңірлік өнім көлемі 1 340 491 млн. теңгені құрады

18.11.2017

Үкімет басшысы Жамбыл өңірінің жай-күйімен танысты

18.11.2017

Атырауда ақын Өтеген Оралбаевтың шығармашылық кеші өтті

18.11.2017

Өзге ұлт өкілдері де латын қаріпті көне кітаптарды ұстап көрді

18.11.2017

Оңтүстікте он айда өнеркәсіп кәсіпорындарымен 684 млн теңгеге жуық өнім өндірілді

18.11.2017

ОҚО-да орташа жалақы мөлшері 101 мың теңгеден асқан

18.11.2017

Төрт дүркін чемпион дүркіретіп той берді

17.11.2017

Әбдіқалықованың төрағалығымен Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссияның отырысы өтті

17.11.2017

Сағынтаев оңтүстік өңірлердің аграршыларымен кездесті

17.11.2017

ОҚО әкімі жазушы-драматург Дулат Исабековпен кездесті

17.11.2017

Үкімет басшысы Жамбылдағы минералды тыңайтқыштар зауытына барды

17.11.2017

«Нұр Отан» партиясында «Көш көлікті болсын» акциясы өтті

17.11.2017

Қыздар университетінің студенті гран-при иегері атанды

17.11.2017

Түлкібаста биыл 31 өндірістік кооператив құрылды

17.11.2017

Назарбаев «Royal Dutch Shell» концернінің бас атқарушы директорымен кездесті

17.11.2017

ТМД-ға мүше мемлекеттердің жастар ісі жөніндегі Кеңесінің отырысы өтті

17.11.2017

Динара Сәдуақасова БҰҰ Балалар қорының Қазақстандағы елшісі болып жарияланады

17.11.2017

Лос-Анжелесте Қазақстан мәдениеті мен киносының күндері өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Коммерциялық кино: ақша һәм арзан күлкі

Немістің атақты кино теоретигі Зигфрид Кракауэрдің «Коммерциялық кино мен көпшілік психологиясы өзара байланысты және ол спираль тек­тес болып келеді» деген пікірі бар. Шынында да, коммерциялық ки­но мен  көпшілік, яғни көрермен пси­хологиясының арасында қандай байланыс бар?   

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Зардабын қателіктің тартқан білер

Кез келген адам шешімі күрде­леніп, бірнеше сот процестеріне ұласатын дауға басын сұға қой­май­ды. Одан өзіне пайда жоқ екенін де біледі. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Күйгелектік қадірді кетіреді

«Қоғамда болып жатқан терең өзгерістерге байланысты біздің тарихқа қайтадан үңіліп, сол кездерден бүгінгі күннің проблемаларынан шығудың жолын іздеп, болашаққа сабақ алуымыз керек», деген еді Президент Н.Назарбаев өзінің «Тарих толқынында» кітабында. Тарихтан сабақ алу – қай заманда болса да күшін жоймайтын, ескірмейтін маңызды мәселе.        G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                   Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : DonateЗакрыть

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Тілде буын жоқ...

Көп сөйлейміз. Көпіріп. Әңгі­ме­­ні көп айтамыз. Тіл безеп. Ше­шенсиміз. Көсемсиміз. Кеуде ұра­мыз. Біз білеміз дейміз. Біздікі ғана дұрыс. Өзгелердікі сандырақ. Біз ба­тырмыз. Біз ақынбыз. Біздей данышпан халық жоқ. Осының бәрі рас па екен өзі?..

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Түрлі өмірді бастан кешу мүмкіндігі

Оны адамға кітап қана бере алады

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу