Жүзінен шуақ шашқан жан еді

Белгілі баспагер, Қазақстан Рес­­пуб­­ликасы баспа және поли­гра­фия ісінің қайраткері, Қазақстан Респуб­лика­сы­ның мәдениет қайрат­кері, «Елорда» бас­пасының дирек­торы Тұр­лы­ғазы Сабыр­байұлы Дуанбек үсті­міздегі жылдың 20 мамырында 70 жас­қа толар еді. Ол бүгін өкінішке қарай, арамызда жоқ. Бірақ оның жарқын жүзі, жайдары келбеті замандастарының, әріп­тес­терінің, дос-жаран, туыс­тарының есінде. 

19.05.2017 1779

– Тұрлығазымен сыйласқан адам оның ерекше ақкөңіл адалдығын, кімге болса да мейірім­ділігін, аса кіші­­пейіл­дігін, жылы­лығын, ашық­тығын еш бүкпесіз байқайтын. Оның жаратылысы, табиғаты солай – адам­ға жақсылық жасауға, кісі көңілін қалдырмауға бе­йім болатын, – деп еске алады мар­құмды Парламент Мә­жі­лісінің депутаты Қуаныш Сұл­танов. – Елдің бәрі оған дос, бауыр. Адам­ның сыртынан жағымсыз сөз, өсек айт­­­пай­тын бекзат тектілігі оны өз ор­та­сында ерекше сүйкімді етті. Жас­та­йынан өз бойын барлық теріс қылық, жа­ман әдеттен таза ұстады. Темекі тарт­­пады, ішімдік ішпеді. Тұрған бойы кә­дім­гі салауатты өмірдің көрі­нісіндей еді.
Ол өте сирек кездесетін баспа маманы еді. Ол кеңес заманында Мәскеудегі Бүкіл­одақтық поли­графия инс­титутын бітір­ген инженер-бас­пагер, баспа ісінің технологы бол­ды. Маман­дығына сай бүкіл саналы өмірін республикамыздың баспа ісін ұйым­­дастыру мен оны өркен­дету мақ­саты­на арнады. Поли­графия цех­тарында қатар­дағы қызметкерден мем­лекеттік баспа комитетінің лауа­зым­ды қызметтеріне дейін өсті. Елі­міз тәуел­сіздік алғаннан кейін қайта құрыл­ған баспа және бұ­қара­лық ақпарат құрал­дары ми­нистр­лігінің жұмысын ұйым­дас­тыруда кеңесші, басқарма бас­тығы лауа­зымдарында абы­рой­лы қызметтер атқа­рып, мемле­кетімізде кітап басу мен оның таралымын, жаңа сапаға көтеру жолын­да қажырлы еңбек етті.
Еліміз жаңа ас­та­на­сын Арқа төріне көшіргенде де Тұр­­лығазы алдыңғы көшпен ке­ліп, осын­да мемлекеттік «Елор­да» бас­­па­сын ұйымдастырып, оның бас­шы­сы болып жаңа қазақ қо­ға­мын қалыптастыруға құл­шына арал­асты. Осы «Елорда» баспасы Тұр­лы­ғазы­ның төл туындысындай, Аста­наға шоғырлана бастаған қазақ зиялылары­ның, бұдан бұрынғы тарих­тың тағылымды кезең­­дерінің айна­сындай – қазақ әде­биеті классиктерінің еңбек­те­рін жинақтап, көп­теген игі іс­­терге бастамашы болып, ұлт­тық руха­ни қазынамыздың құн­ды шы­ғар­маларын жарыққа шығарды. 
Осындай азаматты кезіндегі «Гос­комиздат» саласында бірге қызмет істе­ген әріптесі, Мем­лекеттік кітап пала­та­сының ди­ректоры, жазушы Әлі­бек Ас­қаров та айрықша ықыласпен еске алады. «Тұрлығазы Бұқа­ра­лық ақ­па­рат министрінің көмекшісі бол­ған жылдары мен Президент және Ми­нистр­лер кабинетінің жауапты қыз­мет­кері болдым. Ақылшы аға ретін­де өз саласында мол тәжірибе жинақ­таған білікті маман ретінде маған көп көмек көрсетті. Тұрекең ылғи да жылы жымиып жүре­тін. Жүзі­нен шуақ шашқан, жан-жағы­на мейі­рін төккен ғажап жан еді. Сөйтіп, жүріп сөз арасында әзіл-оспағын да қо­сып қоятын. Соның бәрі ол кісі­нің қатар жүрген қарапайым аға­мыз ғана емес, ішкі мәдениеті кемел жан екенін сездіріп тұратын. Бәрі­міз де Тұрекеңді аға­йынға адал, дос­тық­қа берік, әріп­тестікке білікті азамат ретін­де мойындаушы едік. Сол үшін де ағамызды айрықша құр­мет тұтатын­быз, алдынан кесе көл­денең өткен күні­міз жоқ, сый­лайтынбыз. Ол кісінің биік пара­сатын, дархан мінезін үлгі ете­тінбіз, жүріс-тұрысынан тағылым алатынбыз», – дейді Ә.Асқаров. 
Баспагердің бағасын, баспа сала­сын­дағы еңбегін баспагер біледі. «Қара­ғанды полиграфиясы» ЖШС директоры Елемес Иманғалиев Тұрлы­ғазы Сабырбайұлының еліміздің поли­графия саласында ең танымал, ең білімді де білікті мамандардың бірі емес, бірегейі болғанын айтады. «Тұрекеңнің парасат­ты­лығы, мейірбандылығы, адамды өзіне тартып тұратын ерекше бір қасиеттері онымен ара­ласқан азаматтардың бәріне мәлім. Ол әрқашан полиграфистерді төңіре­гіне жақындатып, олардың арқа тірер қамқоршысы болып, кез келген күр­делі мәселелерін шешіп беруге қол ұшын созып отыратын жаны жайсаң азамат еді», – деп еске алады. 
Бәріміз де ауылдан түлеп ұш­тық. Ауыл­ды, ауылдағы аға­­йын­ды сағына­мыз. Тұре­кеңнің д­е ауыл десе жаны бөлек еді. Ауылдас ағайынға деген қам­қорлығы да ерекше бола­тын. Мар­құмның осындай жақ­сы­лығын, жанашырлығын көрген­дер­дің бірі, Қазақстанның білім беру ісінің үздігі Молот Сол­танаев оның жақын ара­ла­сып жүрген жандарға ғана емес, өз­ге­­лерге де өз ісімен, жү­ріс-тұры­сы­мен өнегелі өмір­дің үлгісін көр­сетіп кет­кен аз­амат­тығын айтады. «Жана­шы­рым, қамқоршым, жастай айы­­ры­лып қалған бауырымның ор­нын бас­қан аяулы бауырым әрі досым, ауы­­лы­мыздың қадір тұтар ардақ­ты­лары­­ның бірі – Тұрлығазы Сабыр­бай­ұлы еді. Ол қабырғасы қатпай жа­тып колхоз жұмысына араласты. Әке­сі Сабыр­бай – еңбекқор кісі еді. Кол­хоз­дың жалғыз диір­менін жүр­гізіп отыратын. Кол­­хоз­­шылардың еңбек­күнге тап­қан бидайын тартып беріп, көп­ші­ліктің алғысына бөленген жан. Сабырбай мен шешесі Айша 1956-1957 жылдары өмірден озды. 
Тұрлығазы Алмалы бас­тауыш жә­не Басқұншы ауы­лын­дағы сегіз­жыл­­­дық мек­тептерін бітірген соң, Жар­­кент қаласындағы Ы.Алтынсарин атын­­дағы мектепті пансионатта жатып бітірді. 
Баспада, кейіннен министр­лікте істеп жүргенде маған әрдайым қолы­нан келгенінше көмек көрсетіп жүрді. Әсіресе, Кеген орта мектебінде істе­ген кезімде оның көмегі, дос әрі туыс ретінде маған ғана емес, көпші­лік­ке жасаған жақсылығы көп еді ғой. 2004 жылы жазға салым 1000 данамен «Ауылым баурайында Бестөбенің» де­ген өлеңдер жинағымды шығарып бер­ді. Қашан болсын, айналасындағы жан­дардың жақсы істерін айтып, дәріп­­теп жүретін. Алтайға барғанын, тау сұлу­лығын суреттеуге сөз таппа­ға­ны, ол жердегі жаны жайсаң адамдар ту­ра­­лы, көркем табиғаты жайлы жыр етіп ай­татын. 
Тұрлығазы 60-қа толғанда ауыл­да­ғы туған-туыс, дос-жаран, ағайын­дарын мерей­тойына шақырды. Туған күні мамыр айының 20-сы. Мек­тептегі оқу жылының аяғы бол­ған­дықтан, бара алмадым, зайы­бым Бағила барды. Мен мал тұяғы тимеген жерден бір түп жу­сан үзіп алып, конвертке са­лып, құт­тықтауымды жазып жібер­дім. Тұр­лығазы жазға салым ауылға кел­ген­де сол сәлем­демеме қатты риза болға­нын, жусанды тойға келген қонақ­­тар да алып иіскегенін, талай­лар­дың ойына туған жері түскенін жыр қылып айтты. 
Биыл жазда Астанаға барға­нымда өзі құшырлана иіскейтін жусан мен туған үйінің жанынан бір уыс топырақ ала барып бейітіне қойдым. Туған елі мен жерінің рухын сезініп, аруағы қуансын деген ой», – дейді.
Тұрекеңді немересі Аружан Дәу­рен­қызы көп жоқтайды, сағынады. «Атам менің өмірім­де үлкен орын алады. Кіш­кентай кезімнен арқасына көтеріп, мойнына мінгізіп жүретін. Ойнап-күлуді, далада серуен­деуді ұнататынбыз. Киноға бір­ге баратын­быз. Аталық ақыл-ке­ңесін айтып, ерке­­лететін, хал-жайымды сұрап оты­ратын. Қазір оның жоқтығын күнде ойлаймын, жылап, сағынып жүремін. Кейде түсіме кіреді. Сонда қатты қуа­на­мын. Ол мені ерекше жақсы көруші еді. Атамды сағындым», дейді бала жүрегі елжіреп.
Тұрлығазы! Өзіңді осынау естелік­тер арқылы еске түсіріп, дұғасын арна­ған әріп­те­сің, досың, құрдасың.

Қайырды НАЗЫРБАЕВ 
Астана

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

27.05.2017

Қанат Ислам: Бапкерім 12 раунд жекпе-жекке тапсырма берді 

27.05.2017

СҚО-да «Мерейлі отбасы» конкурсының жеңімпаздары анықталды

27.05.2017

Солтүстік Қазақстанда 60,5 мың бала жазғы лагерьде демалады

27.05.2017

Қостанайға жаңа вагондар келді

27.05.2017

БҚО-да экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің көшпелі отырысы өтті

27.05.2017

Павлодарда шіркейлерге қарсы жұмыс қолға алынды

27.05.2017

Еліміздің барлық аймағында ауа райы тұрақсыз болады

27.05.2017

Қанат Ислам қарсыласын ұпай санымен жеңді

27.05.2017

Жанқош Тұраров мексикалық боксшыны нокаутқа түсірді

26.05.2017

Астанада «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» атты форум өтті

26.05.2017

Премьер ТМД елдері үкімет басшылары кеңесінің отырысына қатысты

26.05.2017

Мадрид конференциясы Астана процесі нәтижелерін жоғары бағалады - СІМ

26.05.2017

«Ұлы дала» II форумы аясында шетелдік ғалымдар құнды ойларымен бөлісті

26.05.2017

Солтүстік Қазақстанда әкім әкесіне заңсыз субсидия алып берген

26.05.2017

Алтай Көлгінов: Біз биыл «Алаш» музейін ашамыз

26.05.2017

Түркі тілінің халықаралық мәртебесі туралы мәселе қозғалды

26.05.2017

Ұлытауды ұлықтау жұмыстары басталды – Ерлан Қошанов

26.05.2017

Жандос Асанов: Түркі тілдерін зерттеу – ТүркПА-ның назарындағы мәселе

26.05.2017

Жансейіт Түймебаев: Елдік мүддедегі есебіміз түгенделе түсуде

26.05.2017

Манзур Хусейн Сумро: «Біз өз құндылықтарымыздан ажырамауымыз керек»

КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Ер мен Жер

Қазақтың әзелден ардақ тұтып қастерлейтін қасиетті ата құн­ды­лық­тарының арасында Ер мен Жердің ала­тын орны ерекше. Ер қашанда туып-өскен жеріне тартып туады. Осы бір жайды «Тау баласы тауға қа­рап өседі» деп жырлаған тұма жырлы Тұманбай Молдағалиевтай ақын аға­мыз да кезінде жақсы аңдатқан еді. Се­бебі, ер жерге кіндігімен байланады, ту­ған жерінің барша қадір-қасиетін тұ­ла бойына сіңіріп, көкірегіне құй­ып, соған бүкіл жан-жүрегімен із­гі­лік қайнарына бас қойғандай сусын­дап өседі. Осылайша туған жер ал­дын­да­ғы перзенттік парыз жүгі сал­мақ­та­на бермек, туған жерге деген пер­зент­тік ыстық ілтипат пен махаббат тұр­паттанып толағайлана түспек.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Басты құндылық – рухани тазалық

«Өмір сүру үшін өзгере білу керек», деді Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында. Заман талабына сай лайықты өмір сүру үшін қазіргі уақыттағы жаңғырудың да негізгі мақсаты – осы.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Қазақ киносы неге дәстүрді ұлықтай алмайды?

Бір жылдары Қазақстанның мә­дениет күндері аясында Үндістанға сапарлап бардық. Көнеден көнермей жеткен мәдениеті, өнердің қай түрінен де әлемдік өркениетке қосар қомақты үлесі бар, бай тарихты, жер жүзіндегі жәдігерлер бесігінің бірі Үндістанға табан тірегенде таңданарлық қай­шылыққа тап болғанбыз. Сенің санаңда қалып­тасқан бай мәдениет, өр­кениет, ежелгі дәстүріне сызат түс­пеген ғажайып әлемге кереғар тір­шілік – қағаз жәшіктерден үй жасап, көшеде туып, көшеде тұрып жатқан халық менмұндалап алдымыз­дан шыққан. Тілім өкше ересек, кір қожалақ бала, қол жайған қайыр­шыдан аяқ алып жүре алмайсыз.

Әйіп ЫСҚАҚОВ, биология ғылымдарының докторы, профессор

Біліктілік – ауыл дамуының алғышарты

Мал шаруашылығы ата кәсібі­міз ғана емес, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ете­тін маңызды салалардың бірі сана­ла­ды. Мал басының басым бөлігі, яғни 80 пайыздан астамы қосал­қы шаруашылықтарда шоғыр­ланған­дықтан, Елбасы тапсыр­масымен оларды кооперативтерге бірікті­ріп, оңтайландыру шаралары­ның қолға алына бастауы өте құптарлық.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ұрпақ тағдырымен ойнаған оңбайды

Ұлттың ұлылығы ұрпағынан көрі­неді. Бұл – әлімсақтан белгілі нәрсе. Ал сол ұрпақ тағдырына былық араласса, ар былғанады. Содан да шығар, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлының «Ба­ланы ұлша тәрбиелесең – ұл бол­мақ­шы. Құлша тәрбиелесең – құл бол­мақ­шы», деп өсиет қалдырып кеткені. Біз осы өсиетті орындай алдық па, әлде бәрін заманға теліп, теріс басқан аяғымызды, дүниенің құлы болуға ұм­тылған ниетімізді түзеуге мұршамыз жет­пей жүр ме? Бұл санамыздағы ақау­дан, ұлтты ұлт ететін мәдени-ге­не­тикалық кодымыздың әлсіздігінен, тіп­ті мүлде кеміп кеткенінен болып отыр ма?

Пікірлер(0)

Пікір қосу