Зиянды қалдықтар Семей полигонында көміледі

Егемен Қазақстан
18.01.2017 215
курчатов-балапанСемей полигоны жабылды десек те, оның адам баласы басуға тиіс емес қауіпті алаңдары бар екендігін Курчатовтағы Ұлттық ядролық орталық (ҰЯО) мамандары айтып отыр. Бұл жер енді пайдалануға келмейді дегенмен, ғылыми тұрғыда ол жерді пайдаға асыруға болады екен. Тіпті, мемлекет қазынасының бүйірін толтырады десек, артық емес. Полигонның ең қауіпті тұсына Қазақстандағы кәсіпорындардан шығатын зиянды қалдықтарды әкеліп, көмуге болады. Және бұл қоршаған ортаның жағдайын төмендетуге әкеліп соқпайды, деп сендіреді ҰЯО бас директоры, ғалым Эрлан Батырбеков. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің тарихи Жарлығымен Семей сынақ полигонын жапқаннан кейін бейбіт атомды дамыту, жарылыстар болған жерлерді сауықтыру және әрі қарай да ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу ісі қолға алынған еді. Ол мақсатта Семей ядролық сынақ полигонында 20 жыл бойы күрделі зерттеу жұмыстары жүргізіліп келеді. Полигон аймағының радиоэкологиялық жайы бүгінде толық зерттелу үстінде Э.Батырбековтің айтуынша, 2016 жылдың соңында Радиациялық қауіпсіздік және экология институтының ғалымдары арнайы қорытынды жасап ұсынған. Олардың зерттеуі бойынша, күні бүгінге дейін бұрынғы полигон аумағының 50 пайызы зерттелген екен. Зерттеген мамандардың пікіріне сүйенсек, бұрынғы полигон аумағының тұсында пайдалы қазбалар кезіккен. Тіпті, ауыл шаруашылығы жерлеріне жарамды жерлер де бар көрінеді. – Бүгінгі таңда полигонның 50 пайызынан астам жері тексеруден өтті, – деді Э.Батырбеков осыған орай бізбен әңгімесінде. – 2 млн-нан астам шаршы шақырым жерді өлшеп тексеру және 100 мың зертханалық жұмыстар жүргізілді. Тек шамамен  20 шаршы шақырым жер ғана қорда сақталып қалуы тиіс екендігі зерттеулер барысында белгілі болды. Енді осы жерлерге келсек, бұл тұстарда кәсіпорындардан шығатын өндірістік қалдықтарды көмуге лайық арнайы өте көлемді полигон салынғаны жөн. Ең дұрысы полигонды «Балапан» деген жердің бір бөлігіне салған дұрыс. Бұл жерді таңдап алудың бір себебі, «Балапан» алаңында инфрақұрылым бар. Темір жол тартылған. Электр желілерімен қамтылған. Ең бастысы, – зиянды радиациялық, өнеркәсіптік қалдықтарды ұзақ жыл бойы сақтауға болады. Және бұл жерде суға жайылмаудан, өтпеуден сақтайтын топырақ қабаты бар. Топырақ қалдықтарды жер асты суларымен араласып кетуден сақтайды. 2014 жылдың шілдесінен желтоқсанына дейін біз қажеттілігіне орай шұғыл түрде «Казцинк» ЖШС-іне полигонның қалдық төгетін орнын жасап бердік. Бұл – қалдық төгілген алғашқы орын. Э.Батырбековтің айтуынша, ҰЯО мамандары жасап шығарған жаңа технологиялар мен зерттеу тәсілдері бүгінде Қазақстанның ірі кәсіпорындарында радиациялық қауіпсіздікті сақтауға мүмкіндік беріп отыр. Мәселен, бүгінде Ертіс химия-металлургия зауытындағы радиациялық қауіпті нысандарды жою және Тоқырау кентіндегі әскери арсеналда орын алған өрттің салдарын залалсыздандыру ісінде ҰЯО мамандарының көмегі айтарлықтай болған. – Семей ядролық сынақ полиго­ны­ның бұрынғы аумағы болашақта Қазақстан экономикасына сүбелі үлес қосуы мүмкін, – дейді Э.Батырбеков. – «Бала­пан» алаңындағы 5000 га жер – елі­міздің түрлі зауыт­тарынан, кәсіп­орындарынан шыққан қалдықтарды көмуге аса қолайлы орын. «Каз­цинк» небәрі 50 га жерді пайдала­нып отыр, яғни бұл барлық пайдала­нуға болатын жердің 1 пайызы ғана. Қалған жер бос жатыр. Қазіргі уақытта ҰЯО кәсіпорын қал­дықтарын төгуді ұйым­дастыру үшін қажетті барлық лицензия­лық рұх­сатнаманы алды. Сөйтіп, біз ірі кә­сіп­орындармен жұмыс істеуге дайынбыз. Раушан НҰҒМАНБЕКОВА, журналист Шығыс Қазақстан облысы, Курчатов қаласы  
СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу