اۋەزوۆتىڭ الدىندا وتىرعان ءسابي كىم؟

auezov-1حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ەركىنبەك تۇرىسوۆتىڭ جازۋشى بولىپ قالىپتاسۋىنا ايگىلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ شاراپاتى مەن شاپاعاتى كوپ تيگەنىن ادەبيەت سۇيەر قاۋىم جاقسى بىلەدى. ەلۋىنشى جىلداردىڭ سوڭىندا م. اۋەزوۆ وسى زامان تاقىرىبىنا رومان جازۋدى كوزدەپ، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ العاباس، سوزاق، تۇركىستان، ماقتاارال اۋداندارىن ارالاعانى ءمالىم. ۇلى جازۋشى حالىقتىڭ تۇرمىس- تىرشىلىگىمەن، مادەنيەت جاعدايىمەن تانىستى، مالشىلار، ماقتاشىلار ومىرىنەن بىرنەشە وچەركتەر جاريالادى. مىنە، سول ساپارلارىندا ۇلى جازۋشىنىڭ قاسىندا جۇرگەن ە. تۇرىسوۆتىڭ العان ءتالىمى مول. تۇڭعىشىنىڭ ەسىمىن مۇحتار قويۋى دا كوپ جايتتى اڭعارتادى. كەزىندە دانا مۇحتار ەركەلەتىپ، مەيىرىمىن توككەن بالا مۇحتار بۇگىندە ءوزى دە ەل اعاسى اتانىپ وتىر.

«مۇحتار اۋەزوۆ پەن اكەمنىڭ اراسىنداعى شىنايى دوستىقتان، تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىستان حابارى بار ادامدار مەنىڭ ەسىمىم مۇحتار قويىلۋ سەبەبىن ايتپاي- اق تۇسىنەتىنىن ومىردە ءجيى كەزدەستىرىپ ءجۇرمىن. ءبىراق سول ۇلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ تىزەسىنە وتىرىپ، مەنىڭ ءسابي كەزىمدە سۋرەتكە تۇسكەنىمدى، وسى سۋرەت كەيىننەن كىتاپتىڭ مۇقاباسىندا جاريالانعانىن جاقىن تۋىستارىمىزدان باسقالار بىلە بەرمەيدى. بىرەۋلەر كىتاپتىڭ مۇقاباسىنداعى سۋرەتكە قاراپ وتىرىپ، مۇحاڭنىڭ تىزەسىندەگى ءسابيدى ۇلى مۇرات دەپ، ەندى بىرەۋلەر نەمەرەلەرىنىڭ ءبىرى بولار دەپ جورامال جاسايدى. اكەمنىڭ ايتۋىنشا، مۇحتار اۋەزوۆ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا بارۋ ءۇشىن الماتىدان جولعا شىققانىن حابارلاپ، ون ايلىق مەنى كورىپ قايتۋعا ارنايى ات باسىن بۇراتىنىن ەسكەرتكەن ەكەن. قۋانىشتى حاباردى ەستىگەن ولار ۇيقىسىز ءتۇن وتكىزىپ، جان- جاقتى دايىندىق قامىنا كىرىسەدى.

turysov1

1961-جىلدىڭ 25-ساۋىرىندە قاسىنا اتاقتى جازۋشى تاكەن ءالىمقۇلوۆتى، وبلىس، اۋدان باسشىلارىن ەرتىپ كەلە جاتقان مۇحتار اعانى كورگەندە اكەمنىڭ قۋانىشى قوينىنا سىيماي، مەنى ۇكىدەي ۇلپىلدەتىپ الدىنان الىپ شىعىپتى. ءشاي ىشىلگەن سوڭ قوناقتار ءبىر ءسات تىسقا، تازا اۋاعا شىققان كەزدە مۇحاڭ ءوزىنىڭ قۇرمەتىنە ەسىمى قويىلعان سابيگە اينالىپ- تولعانىپ توردەگى ورنىنان جىلجىماي قالىپ قويسا كەرەك. ۇلكەن كىسىلەرمەن بىرگە جۇرگەن ءفوتوتىلشى ۇركىمبەك ەلەۋبەكوۆ وسى ءساتتى ءتيىمدى پايدالانىپ، بىرنەشە رەت ءتۇسىرىپ ۇلگەرىپتى. بەرتىنىرەكتە جولىم ءتۇسىپ، الماتىعا بارعانىمدا مۇراجايعا اينالعان ۇلى جازۋشى تۇرعان ۇيگە كىرىپ شىقتىم. ۇلكەن پورترەت جاسالىپ، تورگە ءىلىنىپ قويىلعان مۇحتار اتامەن بىرگە تۇسكەن تاريحي سۋرەت كوزىمە وتتاي باسىلدى. سۋرەتتىڭ استىڭعى جاعىنا «ەل بولام دەسەڭ، بەسىگىڭدى تۇزە» دەگەن قاناتتى ءسوزى جازىلىپتى» ، دەيدى دانا مۇحتار اۋەزوۆپەن تۇسكەن سۋرەتتىڭ سىرىن بايانداعان مۇحتار تۇرىسوۆ سول ءبىر كۇندەردى ەسكە الىپ.

عالىمجان ەلشىباي، «ەگەمەن قازاقستان»