قازاقى توبەتتىڭ تۇقىمى ازىپ بارادى…

ادام بالاسىنا ەش زيانى جوق يت تۇقىمى بۇگىندە جوعالۋعا جاقىن. توبەتتىڭ ەڭ باستى قاسيەتى ادامعا، ياعني يەسىنە ادال بولۋ. سەمەيلىك قارشىعا ەسكەندىروۆ مىنە، بىرنەشە جىلدان بەرى توبەت وسىرۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. توبەتتىڭ كوشپەندى حالىق ومىرىندە ماڭىزى زور بولعان. بۇرىندارى توبەت قازاقستاندا مۇلدە جوعالۋعا شاق قالعان ەدى. بۇگىندە قارشىعانىڭ ءوز قولىندا ءتورت توبەت پەن ەكى كۇشىك بار ەكەن. ودان باسقا دا وسى وڭىردەگى شوپان قىستاۋلارىندا 20 دان استام توبەت تاعى بار.

tobet-it1

قارشىعا ەسكەندىروۆ اقجول دەگەن توبەتتى الماتى قالاسىنان، ال كوكە دەگەن ءبورىباساردى تاجىكستاننان اكەلىپتى. ءبىر قاراعاندا توبەت قاھارلى كورىنگەنمەن، ونىڭ مىنەزى وتە سالماقتى. باسقا يتتەردەن ايىرماشىلىعى، ادامعا شاپپايدى جانە كۇنىنە ءبىر رەت تاماقتانسا جەتىپ جاتىر. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن سەمەيدە «قازاق ءبورىباسارى» قوعامدىق بىرلەستىگى قۇرىلعان ەدى. قازىر بىرلەستىك رەسەي، وزبەكستان، موڭعوليا، تۇرىكمەنستانمەن ارىپتەستىك قارىم-قاتىناس ورناتقان. ەندى جەتى قازىنانىڭ بىرىنە سانالعان اسىل تۇقىمدى يتتەردى دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنبەك. زوولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى كونستانتين پلاحوۆتىڭ ايتۋىنشا، توبەت پەن تازىنىڭ العاشقى ستاندارتتارى 1925-جىلى بەكىتىلىپتى. 1959-جىلى ستاندارتتار قايتا قابىلدانعان. كۇنى كەشەگە دەيىن قازاق اۋىلدارىندا تەك تازى مەن توبەت قانا بولعان. قاسقىر توبەتتىڭ قالدىرعان بەلگىسىنەن-اق ونىڭ كۇش-قۋاتىن ءبىلىپ، ول اۋىلعا مۇلدە جولاماعان كورىنەدى.

راۋشان نۇعمانبەكوۆا،
جۋرناليست
سەمەي