Ә.Ғаделшиев: Конвенция – көптеген мәселелер шешімі

Егемен Қазақстан
10.08.2018 3578

12 тамызда Ақтауда Қазақстан, Әзербайжан, Иран, Ресей және Түркменстан елдері президенттерінің қатысуымен V Каспий маңы мемлекеттерінің саммиті өтпек. Каспий теңізінің құқықтық статусын анықтау мақсатында бұл саммит шешуші рөл атқаруы әбден мүмкін. Келіссөздер барысында тараптар салиқалы ұстаным тұрғысынан келіп, саммит жұмысы барысында Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қойылады деп жоспарлануда. 

Бұл жерде салиқалы ұстаным деңгейі әр елдің өз ұстанымын қаншалықты жұмсартуға дайындығынан көрінетін болады. Бітімге қол жеткізудің ең маңызды шарты осы. Егер мемлекеттер Каспий теңізінің құқықтық мәртебесіне байланысты ортақ келісімге қол жеткізсе, олар теңіз айдынындағы, түбіндегі таласты аумақтарда орналасқан мұнай және газ кенорындарын өңдеуге, энергоресурстарды тасымалдауға, теңіз түбіне мұнай-газ құбырын жүргізуге байланысты мәселелерді шеше алатын болады.  

Кен өндіру өнеркәсібі саласында өндірістің жедел дамуы Каспий теңізінің табиғатына салмақ түсіруде. Соның салдарынан теңіздің биологиялық алуандығын сақтау мақсатында нақты шаралар қабылдау қажеттігі туындауда. Осы орайда 12 тамызда қол қоюға даярланып жатқан Конвенция ең алдымен экологиялық сипаттағы мәселелерді шешуге, көпжақты тиімділікке негізделуі тиіс. 

Әрине, экологиялық фактор энергетика саласындағы шешімдерге ерекше ықпал ететін болады, ал транзиттік-көліктік жобалар, балық аулау мен кеме қатынасы екінші орынға ысырылатыны анық. Яғни, «Каспий бестігінің» мүдделері ең алдымен экологиялық саясат призмасы тұрғысынан қарастырылатынын байқауға болады.

Каспий маңайы мемлекеттері теңіздің құқықтық мәртебесін нақтылау бойынша өткен келіссөздер үдерісі бес елдің дипломаттарынан үлкен еңбекті, табандылықты талап еткені анық. Кешенді мәселелердің шешімін табу үшін бойы көптеген кездесулер өткізілді. Олардың қатарында мемлекеттер басшылары деңгейінде 4, ал министрлер деңгейінде 8 кездесу өтті. Бұл кездесулер барысында мемлекеттердің әрқайсысы Каспий теңізінің мәртебесін анықтау мәселесіне байланысты түрлі ұстанымда болды.

Осы орайда мемлекеттер арасындағы ұзақ мерзімге созылған келіссөздер үдерісі аяқталуға жақын деп үміттенгіміз келеді. Өйткені Конвенция қабылданысымен Каспийді бөлісу бойынша даулы мәселелер кезең-кезеңімен реттелетін болады. Конвенциямен бірге дайындалып жатқан экономикалық сипаттағы құжаттар Каспий маңайы елдерінің транзиттік әлеуетін кеңейтіп, көліктік бағыттарды әртараптандыру мүмкіндігін арттырады.

Ал 10-11 тамыз күні өтетін Арнайы жұмыс тобының 52-ші отырысын мемлекеттердің Сыртқы істер министрлері деңгейінде өткізу жоспарлануда.  Әзірше Каспий теңізінің құқықтық мәртебесін нақтылайтын саяси шешім жоқ, сондықтан маңызды экономикалық жобалардың жүзеге асуы өзекті күйінде қалып отыр.

Әділхан Ғаделшиев,

ҚСЗИ Сыртқы саясат және халықаралық қауіпсіздік бөлімінің аға ғылыми қызметкері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.08.2018

АҚШ-тың әйгілі кәсіпқой боксшысы Рой Джонс Рудныйда рэп оқыды

16.08.2018

«II Абай оқулары» жеңімпаздарын марапаттау рәсімі өтеді

16.08.2018

4 қыркүйекте Пәкістанда президенттік сайлау өтеді

16.08.2018

Нұрғали ОРАЗ. «Соавтордың» соры

16.08.2018

Түркістан облысында «Бұ­л – біздің таулар!» фес­­тивалі өтті

16.08.2018

Илья Ильиннің бала күнінен естелік

16.08.2018

«Қызыл сызықтан» асқандар қадағалана ма?

16.08.2018

Футболдан Қазақстан құрамасы ФИФА рейтингінде бір сатыға жоғарылады

16.08.2018

Абай ауылы алған асулар

16.08.2018

Ажал аузынан аман қалған

16.08.2018

«Қазақфильмнің» жүзден астам кинокартинасы ТМД мен Шығыс Еуропаның ірі видеосервисіне шықты

16.08.2018

Үстел теннисшілерінің әлемдік рейтингі жаңартылды

16.08.2018

Қостанайда Қытай тракторлары құрастырылады

16.08.2018

Головкин мен «Канело» 26 тамыз күні Лос-Анджелесте ашық жаттығу өткізеді

16.08.2018

Елбасының балалық шағы туралы деректі фильмнен үзінді жариялайды

16.08.2018

Елбасы Ахметжан Есімовті қабылдады

16.08.2018

Астанада «Ұлттың ұлы мұрасын қадірлейік» атты іс-шара өтті

16.08.2018

Астана хабы Корея Республикасымен ынтымақтастықты нығайтуда

16.08.2018

Қаралы көктем.1953 жыл, наурыз

16.08.2018

Жакартада еліміздің мемлекеттік туы ресми түрде көтерілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу