Оңтүстік Корея жаңашыл бастамадан қиналып отыр

АҚШ Президенті Дональд Трамп салық азайтып, нарықты реттеумен күрессе, әлемнің тағы бір алпауыт экономикасы басқаша бағыт ұстанған. 

Егемен Қазақстан
29.01.2019 2920
2 Фабрика иесі Сеюнг Мун Оңтүстік Кореядағы төменгі жалақыны өсіргеннен кейін жұмысшы жалдауды азайтқанын айтады. Фабриканың ішінде. Тим ФРАНКО, «Нью-Йорк Таймс»

Майкл ЧУМАН,

«Нью-Йорк Таймс» – Инчхон, Оңтүстік Корея

Президент Мун Чжэ Ин басқарған Оңтүстік Корея салықты көтеріп, ең төменгі жалақы мөлшерін арттыруға уәде берді. Алайда жоспар жүзеге аспайтын түрі бар.

Экономиканың ілгерілеуі баяулаған, жұмыссыздық өскен. Мун Сьюнг секілді шағын кәсіпкерлер жиі шағым айтады. Инчхондағы автокөлік бөлшектерін шығаратын «Дасунг» компаниясының негізін қалаушы Мун мырзаның айтуынша, жұмысшыларға төлейтін жалақы мөлшері 3 пайызға ұлғайған. Өйткені былтыр ең төменгі жалақы мөлшері сағатына 7530 кореялық вонға, яғни шамамен 2550 теңге дейін өскен. Нәтижесінде Мунның онсыз да аз табысын тіптен төмендетіп, жұмысшы жалдауын тоқтатуға мәжбүрледі. «Көпке шамамыз келмейді», дейді С.Мун.

Президент Мун өршіл бастамалары арқылы әлемнің көп бөлігі, соның ішінде АҚШ тап болып отырған бірқатар экономикалық мәселелердің шешімін табуға талпынады. Экономикалық проблемалар қатарында бай мен кедейдің айырмасы, өсімнің баяулауы және жалақының азаюы бар.

Қабылданған шешімдердің алғашқы нәтижелері Мун мырзаның қателескенін, Д.Трамптың әрекеті дұрыс екенін білдірмейді. АҚШ-тағы жалақының өсімі кейінгі айларда қарқынды өскеніне қарамастан, жалпы алғанда төмен деңгейде қалып отыр. Әрі 2019 жылы америкалық экономика баяулайтыны болжанған. Ал кәсіпкерлікті қолдайтын саясат ұстанатын Еуропа елдерінде кейінгі кезде жаппай наразылық акциялары өтіп жатыр.

Әйтсе де, Оңтүстік Кореяның түйткілдері экономикалық қиындықтан шығар кезде мемлекеттің кемшіліктерін көрсетіп берді. Әсіресе, құрылымдық өзгеріс кезінде қатты байқалады.

Оңтүстіккорялықтарға қазіргі экономикалық ахуал оңайға соқпайды. Ел экономикасы 1960-ші жылдардағы кедейшіліктен құтылып, әлемдегі алпауыт өнеркәсіпке ие мемлекет атанды. Смартфондар мен телевизор жасау бойынша жаһандық нарықтың негізгі күшіне айналды.

Автобөлшектер жасайтын компанияның негізін қалаушы Сеюнг Мун төменгі жалақы мөлшерін жоғарылатуға разы емес. Тим ФРАНКО, «Нью-Йорк Таймс»

Оңтүстік Кореяның жан басына шаққандағы Ішкі жалпы өнім көлемі (30 000 доллар) шамамен Италия және Испаниямен тең. Сондай-ақ 51 миллион халықты асырап отырған мемлекет өсімнің баяулауы, қартаю және Қытаймен бәсекелестік секілді дамыған елдер кездесетін қиындықтарға тап келіп отыр.

2017 жылғы мамырдағы сайлаудан кейін Мун мырза экономикалық саясатын күрт өзгертті. Ол жалақының өсуін, жұмыс уақытына қойылатын талапты күшейтуді, әлеуметтік мәселеге бөлінетін қаржыны ұлғайтуды көздейді. Есесіне, компаниялар мен табысы көптерге салынатын салық көлемі өсті.

Мун мырза елдегі қарапайым отбасы табысын ұлғайтуды көздейді. Оның мақсаты – тұрғындардың сатып алу қабілетін ұлғайту арқылы экспортқа тәуелділікті азайтып, жаһандық экономиканың тигізер әсерін төмендету.

Былтыр тамызда төменгі жалақы мөлшері қабылданғаннан кейін жұмыссыздық деңгейі сегіз жылда болмаған деңгейге жетіп, 4,2 пайызды құрайды. Алайда қазір бұл көрсеткіш жақсарып келеді. Өсім көлемі үшінші тоқсанда алдыңғы жылмен салыстырғанда 2 пайызға өскен. Бірақ екінші тоқсанда өсім 2,8 пайызды құраған еді.

Ең үлкен қиындық шағын кәсіпкерлікке түсіп отыр. 2017 жылы шағын бизнес өкілдері арасында жүргізілген сауалнамада олардың 42 пайызы жалақы өскендіктен жұмысшыларын қысқартқанын мәлімдеген.

Алайда кейбір ұйымдардың басшылары төменгі жалақы бірден өспегенін айтып отыр. Осыған байланысты былтыр 21 қарашада 160 000 қызметкер наразылыққа шықты.

«Үкіметтен күтеріміз көп. Бірақ қазіргі таңда олар бұған дейін ұстанған саясатынан бас тартып, кері шаралар қабылдай бастауы ықтимал» дейді Сауда ұйымы бойынша Корея конфедерациясының өкілі Ли Джо-Хо.

Мун мырза ұстанған бағытын жүзеге асыру барысында саяси тұрғыда ұтылды. Gallup сауалнамасының деректері бойынша, оны қолдайтындар саны 2017 жылғы 84 пайыздық көрсеткіштен 45 пайызға дейін түсіп кеткен.

Ал Сеюнг Мун ел президентін кореялық кәсіпкерлер кездесіп отырған түйткілді шешіп, тепе-теңдік ұстауға шақырады. «Менің айтарым асықпау керек», дейді ол.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу