Салық төлеудегі тың тәсіл
<p style="text-align: left;">Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен жаңа Салық кодексін енгізу жөніндегі жобалық кеңсенің 18-отырысы өтті. Жиында құжаттағы ең көп талқыланған нормалардың бірі – нөлдік мөлшерлемемен салық салынатын айналымда пайдаланылатын ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және кәсіпшілік балық аулау өнімдеріне қатысты қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша жеңілдіктерді қолдану тәртібі қаралды.</p>
Мәселе, Салық кодексінің 484-бабында көзделген экспортқа шығарылатын осы өнімдер бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын 80 пайызға азайту нормасына қатысты. Салалық қауымдастықтар, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер мен экспорттаушылар экспорттық жеткізілімдерге ҚҚС-ны толық өтеу тетігін сақтаудың маңызын атап өтті. Олардың айтуынша, бұл қадам отандық аграрийлерге қосымша қолдау көрсетіп, отандық өнімнің сыртқы нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін нығайта түседі.
Жобалық кеңсе отырысының қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаушылар үшін есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын түзету қолданылмайды деген шешім қабылданды. Яғни Салық кодексінің 484-бабының осы нормасы жойылады. ҚҚС-ны қайтаруға қойылатын талаптардың негізділігі «пирамида әдісі» деп аталатын салықтық тексерумен расталады. Бұл тауар қозғалысының және салық төлеудің бүкіл тізбегін – ауыл шаруашылығы өндірушісінен экспорттаушыға дейін бақылауға мүмкіндік береді. Мұндай тексерудің оң нәтижесі болған жағдайда экспорттаушы бұрын төленген ҚҚС-ны толық көлемде қайтара алады.
Есепке алу ҚҚС түзету жөніндегі норманы енгізу кезінде бір мезгілде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін жеңілдік кеңейтілді: бюджетке төленуге жататын ҚҚС сомасын азайту мөлшері 70%-дан 80%-ға дейін ұлғайтылды. Экспорттық ҚҚС-ны қайтарудың бұрын қолданыста болған тетігін сақтау туралы шешім қабылданғандықтан, жеңілдіктің бұрынғы мөлшері – 70%-ды қалпына келтіру ұсынылады.
Сонымен қатар Мемлекеттік кірістер комитеті Ұлттық банкпен бірлесіп ҚҚС қайтару кезінде цифрлық теңгені пайдалану тетігін пысықтап жатыр. Оны енгізу жұмысы биыл аяқталуға тиіс. Бұл құрал ең алдымен экспорттаушыларға бағытталған және ҚҚС қайтару мерзімін едәуір қысқартуға мүмкіндік береді. Бұл ретте оны қолдану тек ерікті сипатқа ие: бизнес ҚҚС қайтарудың қолданыстағы тәртібі мен цифрлық теңгені пайдалану тетігі арасында таңдау жасай алады.
Серік Жұманғарин атап өткендей, шешім қабылдау кезінде салалық қауымдастықтардың, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер мен экспорттаушылардың ұсынысы ескерілді. Таңдалған тәсіл аграрлық секторды қолдаудың қолданыстағы шараларын сақтауға, экспорттаушылар үшін тұрақты және болжамды жұмыс жағдайларын қамтамасыз етуге, сондай-ақ отандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің сыртқы нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігін қолдауға мүмкіндік береді.