Дәстүрлі Билер кеңесі іске кірісті

Бұл Билер кеңесі туралы ере­же жоба­сын Қазақстан Судья­лар одағының Батыс Қазақстан об­лы­сы бойынша филиалы дай­ын­­даған екен. «Татуласу: сот­­­қа дейін, сот­та» жобасын жү­зе­­­­ге асыру мақ­сатында құ­рыл­­­ған Би­лер ке­ңесі туралы ереже­де Билер кеңе­сі­нің негізгі мін­дет­те­рі, құру тәр­ті­бі, Билер кеңесінің қызметін ұйымдастыру және қызметінің тоқтатылуы туралы мәселелер көрсетілген.

– Билер кеңесі – бұл қазақ би­­ле­р­інің дәстүрін жаңғырту, дау­­ласушылық деңгейін төмен­де­ту, құқық бұзушылыққа төз­беу­­шілік пен оның алдын алу мә­се­­лелері бойынша, салт, ғұр­ып, озық дәстүрлерді сақтау жө­нін­­де ауылдық, аудандық, қала­лық әкім жанынан құрылатын ке­­ңесші орган, – дейді Батыс Қа­зақ­­стан облыстық сотының бас­па­сөз қызметі маманы Нұргүл Қанатбаева.

Қазірдің өзінде Батыс Қазақстан облы­сының 10 ауда­ны­­н­­­­да Би­лер кеңесі құрылып, 95 ауыл­дық округте жұмысын бас­та­­ған. Билер кеңесі алғаш қара­ған 20-дан астам дау сол отырыстар­да шешіліп, сотқа жетпей қысқарыпты. 

Мысалы, Қазталов ауылдық округіндегі 7 адамнан құралған Би­лер кеңесі экологиялық мә­се­леге байланысты дауды шеш­ті. Бұл дау көлге су жеткізу үшін тартылған арна шаруа қожа­лық­тарының жерінен өтіп, ауыл тұр­ғын­дары мен шаруа­шылық басшылары ара­сында пайда болған түсініс­пеу­шіліктен туындаған. Дау сотқа жетпей реттелді. 

Жалпақтал мен Көктерек ауыл­­­­дық округ­терінің Билер ке­ңе­­сі үй жан­уарын басқа тұлғаның заң­­сыз ие­ленуінен алдырту, бере­шек­ті өн­діру және жер учас­ке­сін бөлуге байланысты 3 дауды рет­теді. Тараптар Жалпақтал ауыл­дық округінің Билер кеңесіне жүгінудің нәтижесінде даулар сотқа жетпей шешімін тапты.

Бөкейорда ауданының 7 ауыл­­­­дық округінде Билер кеңесі құ­ры­лып, 8 дау қаралған. Оның екеуі – қарызды қайтару туралы, бесеуі – жақын туыстар ара­сын­да­ғы отбасылық дау болса, біреуі – көршілердің жер дауы екен.

Жаңақала ауданының Билер кеңесінде де 5 даулы мәселені рет­телген. Даудың бірі шаруа қожа­лығы мен жергілікті тұр­ғын­ның арасында болыпты. Шаруа қожалығының иесі Б. де­ген азамат өз иелігіндегі жайылым жерден жауапкердің малын шығаруды талап етіпті. Судья тараптарға Билер кеңесіне жүгіну арқылы дауды шешу мүмкіндігін түсіндірген соң талапкерден арызын қайтарып алған.

– Аудандық соттарда өткен қорытынды мәжілістерде Кеңес мүшелері Билер кеңесінің тиім­ді­лігін, осы арқылы тұрғындар ара­сында адами қарым-қаты­нас­тар сақталып, әлеуметтік шие­лі­ністерді болдырмауға септігін тигі­зетінін атап өтті. Ереженің бекі­­тілуі Билер кеңесінің жұ­мы­­­сы­на жаңа серпін береді деп ойлаймыз, – дейді Нұргүл Қанатбаева.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ,

«Egemen Qazaqstan»

Батыс Қазақстан облысы