Судың да сұрауы боларын санамызға сіңірейік

Аршалы ауданында өңірде бұрын-соңды бола қоймаған ай­рықша жоба жүзеге асырылуда. Жаңа жобаның мақсаты – тамшы­лата суару технологиясын енгі­зу арқылы суды үнемдеудің тұрақ­ты жүйесін қалыптастыру. Ысы­рапшылдыққа жол бермейтін, қолда бар­ды қадірлеп, дұрыс тұтынуды бағыт етіп отырған жобаның тізгі­нін, «Ақбота» қоғамдық қоры мен үкіметаралық ұйымдар ұстап отыр. Бүгінгі таңда жаңа жоба осы ауданның 6 елді мекенін қам­ти­ды. Сөз арасында жобаны жүзе­ге асыруға 16 мың адамның қатыс­ты­рылатынын ескерсек, жаңалық­тың ауқымы да жан жадыратады. Жалғыз осы ауданда ғана емес, ір­ге­лес жатқан үш ауданның тұрғын­дарына ауыз суды үнемдеу бағы­тындағы жаңа технология негіз­дерін оқытуға тартып, алдағы уа­қыт­та Астананың іргесіндегі ауыл­дарда тұратын 30 мыңнан астам адамды ақпараттандыру ме­желеніп отыр. 

− Кей-кейде жаңсақ басқан қадамыңнан да үйренуге тура келеді, – дейді «Ақбота» жобалық қыз­метінің жетекшісі Татьяна Нем­цан. – 2008 жылы Астана су қой­масы стратегиялық нысан дәрежесіне ие болды. Әрине, бұл су қоймасының қаншалықты маңызды еке­нін бәріміз де түсінеміз. Бірақ арада көп уақыт өтпей, осы қа­дам­ның кейбір көлеңкелі тұсы да кө­рі­ніс бергендігін несіне жасырайық. 

Жобалық қызмет жетекшісінің айтуына қарағанда, ауыл тұрғын­дары­ның ауласындағы бау-бақша­ның көлемі екі есе кеміп кеткен. Ал ауыл тұрғындары үшін таби­ғат­тың тартуынан құр қалу отбасы­лық бюджетке қыруар салмақ тү­сіреді. Жаз айларында атал­ған су қоймасынан су алу тоқта­ты­лысымен, Арнасай ауылындағы су жүйесіне түсетін салмақ ендігі арада үш есеге дейін көбейген. Түсінікті болуы үшін тарата айталық. Бұл су жүйесі бау-бақшаны суаруға лайық­талмаған. Осыдан барып су­дың құны қасқалдақтың қанын­дай қымбаттап кеткен. Мәселен, 0,12 гектар алқапты суару үшін же­міс-жидек еккен әр отбасы екі жүз теңгеге жуық қаражат жұм­сайды. Әшейінде болар-болмас бо­лып көрінген осы қаражатты бір айға көбейтсеңіз, алты мың, ал, жазғы тұтас маусым үшін 120 мың теңге төлеуіңіз керек. Өй­тіп азаптанғанша, базардан сатып алған жақсы емес пе? Бұрын бау-бақша егіп келгендердің ын­тасының төмендеуі осындай шы­ғындарға байланысты. Міне, осы арада қоғамдық қор батыл қадам жасап, өз ұйғарымдарын ұсынған. Ел игілігін молайтуға арналған ба­ға­лы бастама мемлекет пен қоғам­дық ұйымдар тарапынан қолдау тапты. 

2009-2010 оқу жылдарын­да Арнасай ауылындағы Вячес­лав орта мектебінің екі жылы­жай­ын­дағы көлемі 300 шаршы метрді құрайтын алаңда алғашқы тәжі­рибе іспеттес тамшылата суару технологиясы қолға алынды. Құра­мында 35 мүшесі бар «Жас фер­мер» мектебінде ауа райына бай­ланысты жалғыз мектепте ғана емес, ауыл тұрғындарының бау-бақ­шасындағы көкөністерді тамшы­лата суару технологиясын пай­далана отырып, жаңа әдістің ұтым­дылығы сарапталды. Бұл іске ғалымдар мен мамандар да қа­тысты. Нәтижесінде Қазақстанның солтүстік өңірлерінде су шығынын екі есеге қысқартуға болатындығы бел­гілі болып отыр. Арнайы алаң­дарда шығынды аз жұмсап, өнім көлемін молайтуға әбден болады екен. 

Бастамашылар игілікті істі қол­ға алғалы сенімді әріптестермен бір мақсатта жұмылып жұмыс іс­тей бас­тады. Осы ауылдың 300-ге жуық тұрғыны құрылтайшысы болып есептелетін жауапкершілігі шек­теулі «Қайсар» серіктестігі жағым­ды жаңалыққа жан сала кірісті. Олар өздерінің ауылдастарының ішіндегі әлеуметтік жағынан аз қамтылған отбасыларын су жинағыштармен, су сорғыштармен, басқа да қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етуде. 

Бір кезде кейбіреулер таңырқай қараған жаңа жоба адал еңбектің арқасында қанат жайды. Нақты дәлел үшін соңғы уақытта Арна­сай ауылында тамшылатып суару жүйесіндегі 106 учаске, Жібек жолы, Волгодоновка, Михай­ловка ауылдарында, Бабатай стан­са­сында, Аршалы кентінде онда­ған учаскелердің ұйымдастырыл­ған­дығын айта кетуге болады. Адам­дар бұрын мән бере бермейтін «су­дың да сұрауы бар» екендігін мық­тап ұғынуда. Ендігі арада өздері ғана емес, жалпақ жұртқа жаңа­лықтың мәнін түсіндіруге ұмты­луда. Осыған орай, сегіз мәрте оқу семинары өткізіліп, өз жұмыс­тарының қыр-сырын баяндай­тын бейнефильм түсірілді. Әр қа­дамы тайға таңба басқандай көрі­ніп тұратын фотокөрме ұйымдас­ты­рылды. Осының барлығы әлемдік «Мыңжылдық тұғырна­масы» талаптарымен сәйкестен­ді­ріл­генін де айта кету керек. 

Елді табиғатқа тағылық көр­сет­пей, әр тамшы суды өз ретімен жұмсауға үйретіп отырған бастама иегерлері Тұңғыш Президент қорының, Жапония үкіметінің, БҰҰ гранттарының иегері. 

Байқал БАЙӘДІЛ,

«Egemen Qazaqstan» 

Ақмола облысы

Аршалы ауданы