Таңқурайы төгіліп тұр

Бұл экспорттық əлеуетімізді көтеруге ғана емес, ішкі нарықты отандық тауарлармен толтыру үшін де маңызды. Мемлекет бас­шысының тапсырмасын халыққа жеткізу мақсатында Жам­был облысы әкімі Асқар Мыр­захметовтің қатысуымен аудан­дарда жиындар өткізілуде. Осы жиындардың барысында көп­теген елдімекенде үй жа­нын­дағы қосалқы шаруашылықтар дамып жатқанының куәсі болған жайымыз бар.

Айталық, Т.Рысқұлов ауда­нындағы Абай ауылының тұрғыны Орынбай Бекназаров 30 жылдан бері үйінің ауласындағы 25 сотық жерді тиімді пайдаланып, таңқурай өсірумен айналысып келеді. Бұл туралы Орекең былай дейді:

– Жас кезімнен спортпен айналыстым. Институт бітіріп, қызметке араласқан соң, көбі­несе автокөлікпен жүріп, қимыл-қозғалыс азайып, аз уақыт ішінде салмақ қостым. Үйленген соң байқаймын, еріншектік мең­деп барады. Сөйтіп, қимыл-қоз­ғалыссыз өмір сүруге болмай­тын­дығын түсіндім.

Таңертең тұрып жүгіріп те көрдім. Бұрыннан айналысқан спорт түрлерін де қолданып бақ­тым. Ешбірінен көмек болмады. Жан-жақты ізденіп, денсаулық ту­ралы журналдар оқып, артық салмақтан, күйзелістен, қан қысымынан арылудың бірден-бір жолы – жеміс-жидек, көкөніс өсіру деп түйдім. Сөйтіп, бірден осы кәсіпті бастап кеттім. Алдымен бақшама алма, алмұрт ектім. Алманың маусым, шілде, тамыз, қыркүйек, қазан айларында пісетін сұрыптарын өсірдім. Ондағы ойым жылына 6-7 ай дастарқаннан жеміс үз­беу еді. Қызанақ, қияр, басқа да көкөністерді жыл бойы тұты­намыз ғой, – деді ол.

Жеміс-жидектен бөлек, са­рымсақ та өсіріпті. Бәрінен де денсаулыққа таңқурай зор пайдасын тигізетінін журналдардан оқып алған  Орекең жаңа кәсіптің қыр-сырын жан-жақты зерттеп барып ден қояды. Оның мол өнім беретін «Техас» деген сұрыбын тауып, бақшасына отырғызады. Қазір жыл са­йын 20-25 сотық жерден 2-3 тонна өнім жинап, 3 миллион теңгеге дейін табыс тауып отыр. Таңқурайды қайда өткізем деген уайым жоқ. Өйткені тапсырыс берушілер үйінен өздері әкетеді. Жыл сайын пайдасын еселеген ол 25 сотық жердің 5 сотығына қора-жай салып, мал ұстап отыр.

Жалпы таңқурай егіп, жұ­мыс бастағалы жағдайы біраз жақ­сарып қалыпты. «Кемел» атты жеке шаруа қожалығын құрып, жылқы басын бір үйірге, қой басын екі отарға жеткізді. Осын­ша малды бағып отырса да, таң­қурай өсіруден танбай келеді. Оны спорттың таптырмас бір­ден-бір ғажап түріне жатқызады.

– Таңқурай жемісін жинау нағыз дене жаттығуына жатады. Мысалы, 1 литр банкада ша­мамен 1000 таңқурай дәні болады. Сонда әр өнімді еңке­йіп теру қаншама қимылды керек етеді. Одан басқа қырқу, суару, шөбін жұлу, сабағын бай­лау сияқты әрекеттер бар. Соның бәрінің балаларымды, не­ме­релерімді еңбекке тәрбие­леудегі мәні зор. Әрі үйге әжеп­тәуір қаржылай көмек. Алма, алмұрттың сұрыптары, барлық жеміс ағаштары 100-ден асады. Жеміс-жидек ойлы-қырлы жерлердің бәріне егілген. Ал таңқурайлардың бір өзі 20-25 метрден 60 арық немесе шамамен 0,03 га жерді алып жатыр. Бізде кәдеге аспайтын 1 шаршы метр жер жоқ. Айналасын жеміс-жидек көмкерген үйіміз көз қызықтырады, шаттандырады, демалтады. Сөзбен айтып жеткізу қиын. Ал піскен жеміс салбырап, иіліп жаныңды жадыратады, – дейді Орынбай Бекназаров.

Ол бақшадағы белсенді жұ­мыс қан тамырларының жақсы жұмыс істеуіне көмектесетінін медициналық-профилактикалық білімді жоғарылатудың, ізде­ніс­тің арқасында білдім. Таңқу­раймен айналысқалы семіздік­тен, қан қысымынан арылған. Бү­гінде Пайғамбар жасына келсе де, таңқурайды өзі күтіп-бап­тайды.

Орынбай ақсақалдың отбасы жылда 200 килодай тосап жабады екен. Артылғанын сатып, пайда тауып отыр. Кәсіпкер 1 шаршы метрден 1000 теңге табуға болатынын алға тартуда. Осы тоқымдай жерге 2 шелек қи төгіп, таңқурай егіп, 2-3 шелек су құйып тұрса, ол жер міндетті түрде еңбектенген адамға мол өнім сыйлайды.

– Мұны мүмкіндігі шектеулі адам да істей алады. Он екі мү­ше­сі сау адамдар неге қол қусы­рып қарап отыруы керек. Тек ниет болса болғаны, – дейді ол.

Орынбай Бекназаровтың тәр­биелеген ұл-қыздары да ең­бекқор болып өскен. Ұлдары мен қыздары жоғары оқу орындарында сабақ береді. Қазір өзі меңгерген кәсіпке немерелерін баулып жүр.

Марат ҚҰЛИБАЕВ

 Жамбыл облысы,

Т.Рысқұлов ауданы