Анжела Жерихтің ізгілікті ирониясы
<p style="text-align: justify;">Анжела Жерихтің суреттерінің ішкі әлемін кейде Феллини мен Бергман фильмдеріндегі кейіпкерлер бейнесінің сиқырымен салыстырады. Әйел жаны туралы айтылған болса мұнымен келісуге де болар еді. Өмірлік тәжірибедегі айырмашылыққа қарамастан, суретші «өткен дәуірдің суреттерін», социалистік реализм стереотиптерінің ретроспективасындағы ізгілікті ирониямен сәтті орындайды.</p>
Айналамыздағы үйреншікті болғаны сонша өзіміз аңғара бермейтін етене көріністер суретші қылқаламынан жаңаша кейіпте өріліп шығады. Толықша келген арманшыл бикештер, қораздана кеуделеген мырзалар, күншуақтап отырған әжелер дейсіз бе, кейіпкерлер галереясы бай. Оның тағы бір артықшылығы – социалистік реализм көріністеріне тән шектеулерден ада, даңғазалық пен көрінеу жасандылық табиғатына жат. Керісінше, суретші картиналарында теңдік пен үйлесім салтанат құрады, авангардизм мен лирикалық толғаныс әзілге иек артады. Автор олардың әрқайсысына жанашырлықпен қарап қана қоймайды, өзгеше өмір сыйлайды.
– Сюжеттер жол-жөнекей туады. Көбіне троллейбуста жүремін. Адамдар аяз құрсаулаған терезенің саңылауынан сығалай тесірейіп, теңселеді. Әлдебір мадам кіреді де, буланған көзәйнегін сүрткіштейді. Мұндай көріністен қалай сырт қаласың? – дейді баспасөзге берген сұхбатында.
Суретші туындыларының өзгешелігіне әралуан сюжеттік мотивтердің, дара стильдік машық пен тұспалды пайымдауларының орнықты сипатталуын жатқызар едік. Мәселен, «СССР-ға саяхат» сериялы туындысында социалистік өмірден мұраға қалған жасампаздықты кейіпкерлерінің бас-басына лайықтап үлестіріп береді. Дәуір шындығын қайта ойластыра отырып, әзілмен ұсынады.
«Менің балалық шағым сол жерде, кеңес дәуірінде өтті. Көбі ойлағандай мен СССР-ді жақындатпаймын да, мадақтамаймын. Бұл – балалық шаққа қайта оралу! Мысалы, пирожки мен алма толтыра шелек ұстаған пойыздың сатушылары несімен ерекшеленеді?» деген автор жергілікті типаждардың бейнесі арқылы кеңестік түсініктегі ортақ ұстанымдарды көрсеткісі келгенін айтады.
Ізденіс жолында батылдығымен көзге түсетін Анжела Жерихтің шығармашылығының негізгі нысаны – адам. Өмірге деген ирониялық көзқарасы сұлбалардың арғы жағынан шынайы рухани мазмұнды көруге жетелейді. Ол сомдаған әйелдердің бейнесі жеке сипаттағы сюжеттік идеямен басталып бір арнаға келіп тоғысады. Әдеттегі қалыпқа сыя бермейтін кереғар қайшылықтарды лирикалық элементтермен оңай сіңіреді. «Бір билет», «Сені күтемін», «Өткен мен болашақтың арасында», «Анжела парадқа барады» атты бірегей туындыларында мінез, көрік, тағдыр үштағаны уақыт қозғалысында көрініс табады. Анжела Жерихтің шеберлігі сол өткен шақтың сағынышты елесін өзіне тән нәзік тұспалдар арқылы ертегі тіліне айналдырады.
Живопистік туындының маңдайын жарқыратып жіберетін зор бақыты француздың әйгілі суретшісі Эжен Делакура айтқандай, өз көрерменін қарата білуінде деген пікірге саятындығы рас. Бүгінгі өнерсүйер қауымды Анжела Жерих заманның әрқилы тыныс-тіршілігіне сыншыл көзқараспен үңілген соны туындыларымен қуанта береді деген сенімдеміз. Қазіргі таңда автордың жұмысы туған өлкесі Украинадан тыс жеке коллекцияларда, Жапония, Санкт-Петербург, Мәскеу, Нью-Йорк өнер мұражайларында сақтаулы.