Қара теңізден газ қоры табылды

Сарапшылар газ қоры­ның көлемі 320 млрд тек­ше метрді құрай­тынын болжап отыр. Бірақ Түркия президенті Қара теңіздің қойнауында қазба-байлық бұдан да көп деп есеп­тейді. «Бұл – мол қордың бір бө­лігі ғана. Алланың қалауымен оны да табамыз», деді ол. Сондай-ақ Р.Т.Ердоған энергетикалық ресурс­тарды шетелден сатып алуды доға­рып, керісінше экспорттау­ға көш­кенге дейін тиісті жұмыстар тоқта­май­ты­нын жеткізді. Жоспар бойынша, газды өндіру 2023 жылдан басталмақ.

Анадолыға тиесілі теңіз бөлі­гі­нен газ табылуы Түр­кия үшін аса ма­ңызды. Бұл қадам бауырлас мем­лекеттің Ресейдің, Иранның және Әзер­байжанның көгілдір отынына мұқтаждығынан құтқарады. Мәселен, былтыр Түркия газ импорттауға 41 млрд доллар жұмсаған. Ел эко­но­микасының әлеу­еті мен лира­­ның құны арзан­даға­нын ес­керсек, бұл – өте көп сома. Ал­да-жалда газ өндіру жұ­мы­сы сәтті аяқталып жат­са, Ана­долының шығыны да азая түсетіні айтпаса да түсінікті.

Дегенмен, елдегі газды игеру Түркияны біржола шетелдік импорт­қа тәуелді­ліктен құтқарады дегенге сену қиын. Өйткені Қара теңізден табылған көгілдір отынның қоры аса көп емес. Сондықтан шығар, өткен аптада Р.Ердо­ған газ табылғаны туралы хабар­лағанда лира­ның құны өсіп, оның көлемі 320 млрд текше метрді құрай­тыны ай­тыл­ғанда ұлт­тық валютаның баға­сы қайта төмендеді.

Оның үстіне, сарапшылар газды өндірудің қиындығын, оны жүзеге асыруға 10 жыл кететінін айтып отыр. Ал кен орны­ның құрылысын жүр­гізуге мил­лиардтаған қара­жат қажет екені айтпаса да түсінікті.

«Фатих» бұрғылау кемесі көгілдір отынды 2,1 шақы­рым тереңдіктен тапқан. Түркияның энергетика ми­нистрі­нің сөзіне сүйенсек, газды өндіру үшін тағы 1,4 шақырым қазуға тура келеді.

Түркия тарапы талай жылдан бері Қара теңіздің өзіне тиесілі бөлі­гінен де, Жерорта теңізінен де жер­асты байлығын іздеп келеді. Бірақ Анадолының Жерорта теңізін игерсем деген арманына гректер мен кипр­ліктер қарсы. 10 тамызда түрік­тердің бұрғылау кемесі Грекия мен Кипр арасындағы суларда барлау жасап жүргені анықталып, екі тараптың арасында дау тағы қызған. Осыған байланысты Франция Элладалар еліне көмекке бірнеше фрегат жіберді.

Бірқатар елдің басшы­лары Түр­кияны қазба-бай­лыққа кезік­кені үшін құттық­тап үлгерді. Палес­тинаның президенті Махмуд Аббас оқиғаға байланысты Түркия президенті Режеп Тайип Ердоғанға телефон ша­лып, арнайы құттықтаған. Ол Түр­­кия­ның жетістігі Палес­тинаның жетістігі деп есеп­тейтінін жеткізсе, Р.Ер­до­ған Анкара билігі әрда­йым Палестина халқын қолдай­тынын айтқан. Сонымен қатар екі елдің басшысы қарым-қатынасты нығайтып, аймақтық ынты­мақ­тастықты дамыту­ға уағдаласқан.

Украина президенті Вла­димир Зе­ленский де Р.Ердоғанды телефон ар­қылы құттықтады. Украина прези­денті әкімшілігі баспасөз қызметінің ха­бар­лауынша, Зеленский мен Ердо­ған аймақ­тық даму жөнінде әңгі­ме қоз­ғап, екіжақты қарым-қаты­насты ны­ғайтудың ма­ңызды екенін атап өткен.

Әзербайжан президенті Ильхам Әлиев те бауырлас Түркияны жерасты байлығын тапқанымен құт­тықтап, бұл қор елдің өнеркәсіп әлеуе­ті мен әл-қуатын арттыратынына екпін берген, сондай-ақ энергетика импортына тәуелділігін азайтатынына сенім білдірген. Бұдан бөлек, түріктерді бірқатар Араб елдері де құттықтады.