Бидай баптағанға бітеді

Масағы кереқарыс, дәннен басын көтере алмай тұрған егістік алқап самал желмен теңіздей толқиды. Ынтымақты еңбектің нәтижесінде ырыс тұнған, тілін тапқанға берері мол жомарт дала. Бірін-бірі өкшелей он астық комбайны дарқан даланы еселі еңбек дүбіріне бөлеуде. Сабағына береке байланған егістік шетінде серіктестік басшысы Владимир Андрюхинді жолықтырдық. Ісі алға басып тұрса да, көңілінде сәл-пәл қобалжу бар.

– Жинар көбейсін! – дедік біз тәжірибелі шаруашылық басшысына, – егініңіз бітік шыққан тәрізді. 

– Еңбекпен өскен, – деді ол, – жиырма бес маусымды өткердім, соның ішінде биылғыдай көк­темгі егіс кезіндегі қат-қабат сұра­пыл қиындықты басымнан ке­шірмеппін. Жаман тұмау жаға­дан алды. Техниканы жөн­деу кезінде қолбайлау көп болды. Оның үстіне қаржының же­тіс­пеушілігінен қысқа жіп күр­­меуге келмей, қаңтарылып тұрып қала жаздадық. Әйтеуір, ел Пре­зиденті Қасым-Жомарт Тоқаев­тың қамқорлығының арқа­сында мол қаржы бөлінген соң жоспарланған 17 мың гектар алқапқа тұқым сіңірдік. 7 мың гектары – бидай, қалғаны өзге дақылдар.

Комбайншылар соңғы тәулік­терде бір сәт тоқтамапты, екі ауы­сыммен жұмыс істеуге көшіріл­ген. Әйтпесе, күздің қара жауынына ұрынамыз ба деген қауіп бар. Үлгеру үшін уақытпен санас­пай, мүмкіндігінше жылдам­дату керек. Серіктестіктің бар жұмысшысы егін орағына жұ­мыл­дырылған. Далада да, қыр­манда да қызу еңбек. Қыр­ман қызыл дәнге толуы үшін серік­тестік басшысының айтуына қарағанда, маңдай теріңді сы­пырып аянбай еңбек етуің шарт. Жұмсалған қаражат та аз емес. Егістік алқаптарды құнар­ландырып, зиянкестерден қор­ғаудың өзіне 100 млн теңге қар­жы бағытталған.

– Биыл бидай бағасы қымбат­тауы мүмкін, – дейді серіктестік бас­шысы, – мысалы, қазір тон­насы 87 мың теңге, ауыл шаруашылығының көктемгі егіс, ала жаздайғы алқап күтімі, күзгі орақ кезіндегі бар шығынын жа­уы­п, пайдаға шығу үшін би­дайдың әр тоннасы 100 мың тең­геден кем бағаланбауы керек. Біз қазір мемлекетке 2800 тонна астығымызды тапсырғаннан кейін қалғанын коммерциялық баға­мен сатамыз. Соның өзінде қысқа жіп күр­меуге келмейді.

Шынында да, озат шаруа­шылықтың толымды табысының өзі бар шығынды жабуға ғана кетуі мүмкін. Сүдігер жырт­қаннан бастап, егін орағына де­йінгі технологиялық үздіксіз жұ­мыс­тарды атқару үшін көп қара­жат жұмсалған. Табыс сырын сұрағанымызда, кәнігі диқан былай түсіндірді. Мұның барлығы маңдай термен келген табыс.

– Менің ойымша, – дейді ол, – кез келген жерде ырыс дәнін молайтып, толымды табыс алуға болады. Биыл жаз қуаңшылық болды. Жазда жаңбыр аз жауды. Есесіне алапат ыстық жаңа көктеген өскінді күйдіріп тас­тады. Сол себепті көрші танап­­тағылар 7-8 центнерді ғана қанағат етуде. Біз абырой бол­ған­да, жерге қажет нәрсенің бәрін бердік. Енді сол еңбектің зей­нетін көріп жатырмыз. Жер жұмылып адал еңбек істеген адамға ғана иеді.

Зер салып қараған адам ал­қап­тағы егіс бояуының әрқилы екендігін көрер еді. Кей тұсы сап-сары болып тұрса, ал кей тұста әлі жасыл бояудың табы бар. Оның себебі, көктемгі ылғал жабу жұмысының нәтижесінде екен.

Сөз арасында жан аямай жұ­мыс істеп жатқан дала ерле­рінің еңбекақысын білмек ниет танытқанбыз. Бұл арадағы жұмыс әдісі жаңа сатыға көтеріліпті. Цифрландыру арқылы кім қанша іс тындырды, айта-қатесіз көрініп тұрады. Әрбір комбайншының қанша гектар алқапты атжалға жыққаны, қанша тонна астықты бастырғаны тайға таңба басқан­дай ап-анық. Басшының айтуына қарағанда, өнімді жұмыс істейтін комбайншылардың күндік табысы 50 мың теңгеге дейін жетіп қалады екен.

Ақмола облысы,

Зеренді ауданы