Халық үніне құлақ аспайтын басшылар елді жарылқайды деу қиын

Бүгінде әкімдер әлеу­меттік желі­лерге қосылып, жеке парақ­шаларын ашты. Жап­пай Twitter мен Face­book-ке тіркеле бас­тады. Алай­да көп­шілік әкім-қа­­ра­­­лар­дың өз аккаунттарын өз­дері жүр­­­гізетініне күмәнмен қарай­ды.

– Мысалы, мен үшін Instagram ың­ғайсыз болды. Өте көп пікір жазылады. Оның бәрін оқып, жауап беру мүмкін емес. Аудитория­сы көп болғаны үшін ғана Instagram-ға тіркелген дұрыс деп ойламай­мын. Желіде ұзақ оты­ру – жұ­мысқа кедергі. Сон­дық­тан жиі қабыл­дау жүргізу арқылы бі­раз адам­ның өтінішін уақтылы қа­рас­­т­ы­рып, мәселені дер кезінде ше­­шіп отырдық, – дейді бұрын аудан әкімі қызметін атқарған бір ағамыз.

Бұған дейін өзге ресурс­тар арқылы халықпен байланысты жолға қойған пысық әкімдер үшін әлеуметтік желіге тіркелу қа­жет те емес. Әрине технология заманына ілескен жақсы. Зама­науи әкім атанады.

Бірақ өңір­лерде, әсіресе аудандарда әкімнің желіде отыр­ғанынан пайда жоқ. Жер­гілік­ті жердегі әкімдер көзге таныс тұрғындармен бетпе-бет кездесу­леріне де болады ғой. Яғни әкім­дер әлеуметтік желілерде емес, әлеуметпен, жұртшылықпен бет­пе-бет жүздесетін ашық алаң­да белсенді болуы керек. Ауыл ма­ңайындағы жайылымдық жер­лер мен бос жатқан жерлерді игеру жайын айту үшін қара­па­­йым халыққа «жанды кездесу­лер» қажет. Ауыл тұрғындарының ал­дына шығып, қаптаған сандар, пайыздық өсімдер жайлы сағат­тап екі тілде баяндама жасауды қоятын уақыт жетті.

Екіншіден, кейбір үлкенді-кішілі әкім-қаралар мен басшы­ларға қарапайым­дылық, адами тілдесу мәдениеті жетіспей жатады. Оны біз жолсапарларға шық­қанда үнемі байқап жүре­міз. Өңіріміздегі аудан, ауыл әкім­дерінің тең жартысы мемле­кеттік тілде сөйлей алмайды. Солар­дың қатарында Екібастұздың әкімі Ержан Иманзайыпов, Железин ауданы­ның әкімі Қанат Қашқиров, Ақтоғай ауданының әкімі Қар­шыға Арынов және басқа да ауыл әкімдері бар. Бұл әкімдер қабыл­дауына келген қазақы адам­ның не айтып тұрғанын аудар­машы арқылы түсінбесе, басқалай түсінуі екіталай.

Елімізде жүргізіліп жатқан ре­­фор­малардың, мемлекеттік сая­сат­­тың мән-мақсатын халыққа қыз­­меткерлері дайындап берген жат­танды баяндама арқылы емес, көз­бе-көз түсіндіріп бере алатын әкім аз.

Үшіншіден, халыққа ашық қыз­мет көрсетуге қажетті бар­лық коммуни­ка­ция­лық құрал­дар іске қосылды дейміз. Біз­дің өңі­рімізде де қарапайым тұр­ғын­дарға арналған сервистік әкім­діктер құрылып, жұмысын бас­тады. Мақсат – мемлекеттік ор­­гандардың қолжетімділігі мен ашық­тығы, әуре-сарсаңға салу мен бюрократияны жою, қызметтер мен кеңес алуға келген тұрғындар үшін қолайлы жағдай жасау. Мем­лекеттік органдар мен қоғам ара­сындағы бар­лық кедергілерді жою. Тұр­ғын­дардың мәселелерін жедел шешетін мемлекеттік аппараттың сервистік моделін қалыптастыру.

Алайда нәтижесі біз күткендей болмай шықты. Сыбайлас жем­­қорлыққа қарсы іс-қимыл агент­­тігінің Павлодар облысы бойын­ша департаментінің бас­шысы Айдар Тастеміровтің мәлі­ме­тінше, іс жүзінде сервистік әкім­­діктердің көп­­шілігінің қыз­меті – көзбояу­шы­лық. Маз­мұнға мән берілмейді. Мы­салы, Аққулы, Тереңкөл, Ақто­ғай, Железин және Успен аудан­да­рын­дағы сервистік әкімдіктер та­лап­қа сай келмейтін ғи­марат­тар­­да орналасқан. Баян­ауыл ауда­ны­­ның сервистік әкім­дігі бір күн ғана ашы­лып, кейіннен жабылып қалған.

Сонымен қатар аудандар­дағы сервис­тік әкімдіктерге ескі жи­һаздар мен ком­пью­терлер­ді, ес­кір­­ген техникаларды орнату фак­­тілері де орын алыпты. Осын­дай сервистік әкімдік Шар­бақты ауданында ашылған кезде компьютерлер тіпті, интернет желісіне де қо­сыл­маған болып шықты. Алай­да сервистік әкім­діктер ашылатын күні қызылды-жасылды көп­теген шар ілі­ніп, жерге кілем төсе­ліп, ұлттық киім киген қыздар табақ­қа салған кәм­питтерін әкім-қара­лар мен басшыларға қарата шашу ретінде шашып, кішігірім той жа­салатыны тағы бар. Өте ыңғай­сыз жағдай. Яғни «Ашық әкім­діктер» бюрократия мен фор­мализмді болдырмау үшін құрыл­ды дегенімізбен, іс жүзіне кел­ген­де оның ішкі мазмұны болмай шықты. Елең еткізер атауы ғана бар.

Газет тарапынан «Жергілікті бас­­шылардың халықпен жұмыс жа­сауына не кедергі?» деген та­қ­ы­­рыпта тапсырма алғанымда «осы өңірде елмен етене араласып, жос­парларымен әлеуметтік желі­де бөлісетін, талқылайтын мәсе­лені ашық диалог алаңында ай­тып, жүзбе-жүз кездесетін қан­дай бел­сенді әкімдер, іскер басшылар бар еді?» деп ойға баттық. Ойлап отыр­сақ, ондай ешкім жоқ екен ғой. Бәрі жуас, томаға тұйық, ар­тық ауыс жарқ етіп көзге түсе бер­­мейтін басшылар, әкімдер. Пре­зи­­дент Қ.Тоқаев айтып өткен­дей, жыл­да жөндейтіндері 2-3 көше, са­ла­тындары 2-3 үй. Одан аспайды.

Ал ауыл әкімдері ше? Еліміз­дің барлық ауылдарына ортақ мәсе­ле біздің өңір­де де бар. Интер­нет желісіне қосылма­ған, байла­ныс аясынан тыс ауылдардың то­зығ­ы жеткен трансформаторы, жиі үзілетін электр желісі, тең­сел­ген көпірі, әупірімдеп әзер тұр­ған әлеуметтік нысандары, ескі мек­теп­тері, оқушылар тасыма­лына тапшы автобустары, бір­де бар, бірде жоқ тамшылаған суы, жөндеусіз жолдары талай тұр­­ғынның жүйкесін жұқартты. Осын­дай мехнатты тартып, ыза­­ланған халықтың назына, өтіні­шіне аудандардағы сервистік әкім­­діктердің, желідегі жеке па­рақ­­­шалар мен жазбалардың пайдасы тиер-тимесі белгісіз.

Қазір еліміздің солтүстік өңір­леріне оңтүстіктен, жазу-сызуы бөлек Қытайдан көшіп келген қ­азақ­тар қоныстануда. Өңірде бос қал­ған ауылдарға ел қонуда, мектептерге бала тола бастады. Мұн­дай кезде әкімдер мен әкім­діктің қыз­меткерлері алыстан жеткен аға­йы­нның үнін тың­дап, үйлерін ара­лап, жергілікті жер­дің тыныс-тір­ші­лігімен та­ныс­­­тырып, ерулігін жа­сап, тұр­ғы­лықты халықпен арала­сып кету­леріне барынша ықпал етіп, өтініш-арыздарын тыңдауға ту­­­ра келеді. Алайда бес саусақ бір­­д­ей емес. Сол аудан, ауылға ке­л­іп-кетіп жатқандардың санынан, олар­дың немен айналысып жүр­гені­нен, ішкі көші-қон бойынша қо­ныс аударған отбасылардың әлеу­меттік жағдайынан бейхабар әкімдер де бар.

Жергілікті билік пен қарапа­йым тұр­ғындардың арасындағы байланыстың үзілуіне ең алдымен әкімдердің, бас­шылардың немқұрайдылығы, енжар­лығы, төмен белсенділігі, әлі де болса бәрі жақсы деп жалған ақпарат беруден арылмайтын жағым­сыз қасиеттері себеп болуда. Ашық сая­сатты қолдағылары келмей­тін­дері, халық үніне құлақ асуға асық­­пайтындары байқалады.

Айтпақшы, Баянауылдың Мұ­рынтал ауылының тұрғындары өздері 1 млн теңге қаражат жинап, жуырда ауылды екіге бөліп, ағып жатқан өзенге көпір салып алыпты. Әкімдіктің қатысынсыз...

Павлодар облысы