Кибершабуылға қайтсек төтеп береміз?

Ұялы телефонға Төтенше жағдайлар министрлігі тарапынан келіп түсіп жататын СМС хабарламалар қатарына осыдан бірер күн бұрын Цифрлық даму, инновация­лар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі жолдаған хабарлама қосылған еді. Елді елең еткізген де осы хабарлама болды. Бұл хабарламада кейбір шетелдік интернет-ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігін сақтау үшін қауіпсіздік сертификатын жүктеп алу қажеттілігі айтылады. Мәселенің мән-жайын баспасөз мәслихаты барысында осы саланың мамандары түсіндірді.

– Биыл дүние жүзі жаңа бір қауіппен бетпе-бет келді. Ол – covid-19 пандемия­сы. Індетпен күрес тәжірибесі көрсетіп отырғандай, вирус адам ағзасына залал келтіріп қана қоймай, жаһандық экономикаға және әрбір жекелеген мемлекетке айтар­лық­тай зиянын тигізіп отыр. Өкінішке қарай, індет біздің мемлекетті де айналып өтпеді. Жа­қындарымыз бен таныстарымыздан айырылдық. Кәсіпкерлер шығынға батып жатыр. Тұрғындар карантиндік шаралар кезінде ыңғайсыздыққа тап болды. Алайда біздің еліміз пандемияның жағымсыз салдарын жою бойынша барлық қажетті шаралар­ды қолға алып, тұрғындар мен жеке кә­сіпкерлікке қолдау көрсетілуде. Бұл мәсе­лені Цифрлық даму, инновациялар және аэро­ғарыш өнеркәсібі министрлігі неге қозғап отыр демеңіз. Белгілі болғандай, әлеуметтік саладан бөлек, пандемия кезінде елдің цифрлы инфрақұрылымы да ауыр соққыға ұшырады, – деді Цифрлық даму, инновация­лар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі Ақпараттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Руслан Әбдіқалықов.

Комитет төрағасының айтуынша, мем­лекеттік интернет-ресурстарға қатысты проб­лемалар цифрландыру саласын­дағы ұйымдас­тырушылық пен технология­лық база­ның кемшіліктерін көрсетті. Ал киберқауіп­сіздіктің негізгі принциптері – құпиялық, тұтастық және қолжетімділік саналады. Мәселенің мәнісі де осында.

– Түсінікті болуы үшін айтайын, электронды үкіметтің әрбір ірі ақпараттандыру нысаны (бұл қаржы секторына да қатысты), үнемі түрлі кибершабуылдардың ықпалында болады. Жыл сайын ақпараттық қауіпсіздіктің миллиардтаған оқиғасы тіркеледі. Биылдың өзінде шамамен 4 млрд оқиға орын алып, 200 млн кибершабуыл жасалды. Бұдан басқа пандемия кезінде және қашықтан жұмыс істеуге көшу кезеңінде цифрлы инфра­құрылымға түскен жүктеме күрт артты. Біз бұған дайын болмай шықтық, – деді спикер.

Оның айтуынша, киберқауіпсіздік оқу-жат­ты­ғуларының негізгі мақсаты – мемле­кеттік органдардың, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бөлімшелерінің және жедел орталықтардың, аса маңызды нысандардың туындаған қауіп-қатерлерге қарсы тұруға әзірлігін тексеру болып отыр.

– Оқу-жаттығулар барысында шартты бұзушы діни экстремистік пиғылмен электронды үкіметтің ақпараттандыру объекті­леріне, ақпараттық-коммуни­ка­ция­лық инфра­құрылымның аса маңызды объектіле­ріне жаппай шабуыл жасайды, мемлекеттік интернет-ресурстарды бұзуға, әлеуметтік желілерде жалған ақпарат таратуға, фишинг және зиянды бағ­дарламалық қамтамасыз етуді таратуға әрекет етеді. Соңғы іс-шара кибержаттығулар жоспары бойынша сәл ертерек басталды және көптеген мемлекеттік қызметші өз жұмыс орындарында тестілік зиянды бағдарламалық қамтамасыз етуге (БҚ) фишингтік таралымға тап болды, – деді комитет төрағасы.

Аталған ведомство ұйымдастырған оқу-жаттығуларға Ұлттық қауіпсіздік комитеті, «Мем­лекеттік техникалық қызмет» АҚ, Заңды тұлғалардың қоғамдық бірлестігі, «Кибер­ша­буылдарды талдау және тергеу орталығы» өкілдері қатысуда.