Заңсыз аңшылық тыйылмай тұр...

Өткен жылы 30 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инс­пек­циясының мамандары таңғы сағат 9:00 шамасында заңсыз аң аулаған аза­матты қолға түсірген. Шемонаиха ауда­ны Большая Речка ауылынан сол­түс­тік­ке қарай шамамен 7 шақырым жерде күнбағыс алқабының шетінде, ауыл тұрғыны қоңыр аюды байқап қалып, атып алған. Атып ала сала аюдың етін бұзып, өзімен бірге алып кеткен. Ал басын, терісін, табандары мен ішек-қарнын құлаған ағаш бұтақтарының астына жасырған. Бұл – Қылмыстық кодекстің 337-бабының 1-бөлігінде көзделген елеу­лі залал келтіре отырып, заңсыз аң аулау бо­йынша қылмыс. Жауапкершілігі де оңай емес. Тергеу амалдары жан-жақты жүргі­зілгеннен кейін 2021 жылы 18 ақпан­да Шемонаиха аудандық сотымен Большая Речка ауылының тұрғыны аю атқаны үшін кінәлі деп танылып, 1 жыл 6 ай бас бостандығын шектеу жазасы тағайындалды. Сондай-ақ сол мерзімге про­бациялық бақылау белгіленді. Әуес­қой­лық, спорттық, кәсіпшілік аң аулауға байланысты қызметпен 3 жылға дейін айналысу құқығынан да айырылды. Ал келтірілген материалдық залал 555 600 теңгені құрады.

Инспекция мамандарының айтуын­ша, заңды түрде әуесқой аң аулау­шы­­ларға аңшы куәлігі, жануарлар дүние­сін пайдалануға рұқсат, аңшылық шаруа­шы­­лығы субъектісінің жолдамалары, аң­шылық атыс қаруын қолданып аң аула­ған кезде – жеке тұлғалардың аза­мат­тық қаруды және оның патрондарын сақтауға және алып жүруге рұқсаты қажет. Ал қоңыр аю аулау үшін Шығыс Қа­зақстан аумағында заңды лимиттің мөл­шері – 159 дана. Бұл Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі жыл сайын бекітетін 2020 жылдың 1 шіл­де­сі мен 2021 жылдың 1 шілдесі ара­лы­ғындағы лимит.

Заңсыз аң ату фактісі биылдың көкте­мін­де де тіркелді. 27 наурызда облыс­тық орман шаруашылығы және жан­уарлар дүниесі аумақтық инс­пек­циясы мамандары Глубокое ауданы­ның аумағында заңсыз марал аулау фактісін анықтады. Олар табиғатты қорғау мақсатында жүр­гізген рейдтік іс-шаралар кезінде таби­ғатты қорғау полицейлерімен және «Чер­ная Уба» аңшылық шаруашылығы дирек­то­рымен бірлесіп, резервтік қордағы «Коровиха» аңшылық шаруашылығы аумағынан екі маралдың терісі мен бас-си­рақтарын тапты.

Рейдтік шара кезінде Риддер қала­сының екі тұрғынынан 35 кило мөлше­рін­де ет, тіркелмеген 16 калибрлі «ТОЗ» маркалы қосауыз, тегіс ұңғылы, шүріп­пелі мылтық және 16 калибрлі 2 оқтал­ған патрон тәркіленді. Аталған факт Қыл­мыс­тық кодекстің 337-бабының 1-бө­лі­мі бо­йын­ша тіркелді. Дәл қазіргі уа­қытта сотқа дейінгі тергеу жүргізіліп жатыр.

Жазаға тартылып жатқанымен, заңсыз аң аулау тыйылмай-ақ тұр. Жуықта ғана инспекция қызметкерлері Орман және аңшылық шаруашылығының жедел әрекет ету жасағының инспектор­ла­ры­мен бірлесіп, Жарма, Ұлан аудан­­да­ры­ның аумақтарында және Се­мей қала­сының әкімшілік жерлерінде рейдтік іс-шаралар өткізген. Шара ке­зін­де Жар­ма ауданында және Семей қала­сы­­­ның әкім­ші­лік жерлерінде аң аулау, ­балық аулау ережелерін бұзу фак­­ті­ле­­рі анық­талды. Нәтижесінде, Се­мей қала­сының үш тұр­ғы­нына қа­тыс­ты ӘҚБтК 382-бабының 1-бөлігі бо­йын­­ша және Қалбатау ауылының екі тұр­ғы­нына ӘҚБтК 383-бабының 3-бөлігі бойын­ша әкімшілік істер қозғалды. Анық­тал­ғандай, балықшылар Ортабұлақ кө­лін­де балықты тыйым салынған аулау құ­рал­да­рымен аулаған.

Облыстың өзен-көлдерінде балық қорын көбейту мақсатында жан-жақты жұмыстар жүргізіліп-ақ жатыр. Көбейту өз алдына, балықты заңсыз аулаудың алдын алу үшін де табиғат жанашырлары бір кісідей жұмылып, әртүрлі про­фи­лактикалық жұмыстар істейді. Айта кетсек, өңірде 16 сәуір мен 30 мамыр ара­лығында «Нерест» профилактикалық ша­расы басталған. Соған қарамастан, заңды белден басып жүргендер көп. Төрт күн ішінде ғана облыста балық ресурс­тарын заңсыз аулаудың 70-ке жуық фактісі анықталды.

– Тікұшақпен әуеден шолу кезінде жағалау сызығынан айыратын нөмірі жоқ 18 дюралды қайықтар табылды. «Рахметолла» учаскесінде қызметкерлер 2 резеңке қайық, ескек, қайық моторы мен қапшықтағы ауларды анықтады. Барлық заттай дәлелдемелер балық инспекциясына жолданды. 64 адамға қатысты жалпы сомасы 1 млн теңгеден астам әкімшілік айыппұлдар салынды, – деді облыстық По­лиция департаментінің бастығы Сағат Мәдиев.

Өткен аптада табиғатты қорғау және аума­­қ­тық балық инспекциясының қыз­мет­­кер­лері МИ-8 тікұшағымен Өс­ке­мен қаласынан Бұқтырма су қойма­сы­ның жағалау сызығы бойымен Бөкен өзе­ні­нің сағасы – «Торанғы» шығанағын, Жол­нұс­қау, Аманат, Шеңгелді ауылдарын, Қара Ертіс өзенінің сағасын, Тұғыл ауылын, Зайсан көлінің сол­түс­тік-батыстағы тыйым салынған бө­­лігін әуеден бақылады. Сондай-ақ қыз­мет­керлер Ұлан, Күршім, Тарбағатай және Көкпекті аудандарының аңшылық алқаптарын тексерді.

Барлық иесіз қайықтар мен балық­шы­ларға бейнетүсірілім жүргізіліп, орналасу орындарының картасында белгі қо­йылды. Ақпарат Күршім, Тарбағатай, Көк­пекті аудандық полиция бөлімдеріне жолданды. Ал балықшы азаматтар балық аулаудың нормалары мен қағидаларын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік ( ӘҚБтК-нің 381-бабы) қана емес, қыл­мыстық жауапкершілік (ҚК-нің 335-бабы) қарастырылғанын да есте ұста­ған­да­ры жөн.

Шығыс Қазақстан облысы