Цифрлы таңбалау: Сүт өнімдері қымбаттайды

Қазақстандағы сүт өнімдері нары­ғын­дағы көлеңкелі айналым 13 пайызды құрайды. Қазақстан сүт одағының мәліметінше, сүттің 33 пайызы стихиялық сауда жағдайында, сәйкестік сертификатынсыз, антибиотиктер мен бактерияларға қарсы тексеру жүргізілмей сатылады. Цифрлы таңбалауды енгізу тұтынушыны мер­зімі өткен тауардан қорғауға мүмкіндік бе­реді. Жарамдылық мерзімін қолдан жасау мүмкін болмайды. Яғни тауар туралы барлық мәліметтер Data Matrix кодымен қорғалмақ.

Қазіргі уақытта Қазақстанда сүт өнім­д­ерін цифрлы таңбалау бойынша қанат­қақты жоба іске асырылуда. Жобаға қа­ты­су­шы компанияларға Data Matrix кодын енгізу тетіктерін сынақтан өткізу үшін арнайы жабдықтар тегін берілген.

– Қазір сүт өнімдерін өндірушілер тарапынан таңбалауға байланысты сұрақ­тар­дың туындайтыны анық. Бұл заңдылық. Сондықтан біз нарыққа алдын ала талдау жүргіземіз. Мәселен, қанатқақты жоба басталар алдында өнімді таңбалауға ке­те­тін бизнестің шығындарын есептедік. Таңбалауға байланысты сүт өнімдері 1,76 пайыздан артық қымбаттамайды. Өйткені 1 желіге арналған жабдыққа жұмсалатын шығын 0,5 млн теңгеден 9,2 млн теңгеге дейінгі соманы құрайды. Өнімнің түпкілікті бағасындағы жабдық шығындарының үлесі әдетте 0,06 пайыздан 0,15 пайызға дейін ғана болады. Соңғы 5 жылда таңбалаусыз сүт өнімдері құнының орташа жылдық өсу қарқыны 6 пайыздан 13 пайызға дейінгі шаманы құраған. Бұл тұрақты өсу үрдісін айқындайды. Ал тауарларды таңбалау мен қадағалауды енгізу сүт өнімдерінің түпкілікті құнына айтарлықтай әсер ет­пейді, – дейді Цифрлық экономиканы дамыту орталығының басқарушы директоры Нұржан Баекеев.

Сондай-ақ мемлекет тарапынан сүт өнімдерін өндірушілер үшін таңбалау жабдығына жұмсалатын шығындардың 50-80 пайызына өтемақы төлеуге мүмкіндік беретін мемлекеттік қолдау шаралары қолға алынбақ.

Баспа арқылы тұтынушылық қапта­ма­­ларға таңбалау кодтарын енгізу өнді­ру­ші­лердің шығынын 2,5-4 есе азайтуға мүмкіндік бермек. Бұл жағдайда таңбалау жаб­дықтарын орнатудың қажеті жоқ. Бұл өн­дірушілердің күрделі шығындарын және өндіріс желілерінің баяулау қаупін азай­тады.

– Цифрлы таңбалаудың нәтижесінде талдау және жоспарлау мүмкіндігі пайда болады. Дистрибьюторлар дүкен сөрелерінің толып кету қаупін тудырмай, оларды уақытында толтыра алады. Сондай-ақ болашақта өндірістік ақаулар азайып, тез бұзылатын тауарлар қайтарылады деп күтілуде. Бұл бастамалардың барлығы өндірістік шығындарды қысқартады әрі өндірушілердің шығындары да азаймақ, – дейді Н.Баекеев.

Еске сала кетейік, Қазақстанда темекі өнімдері мен тері бұйымдарын міндет­ті цифрлы таңбалау енгізілді. 2021 жылғы 1 қарашада аяқ киімнің міндетті цифр­лы таңбалануы енгізілмек. Сондай-ақ Қа­зақ­станда дәрілік препараттарды таң­ба­лау бойынша қанатқақты жоба аяқ­тал­ды. Қазіргі уақытта алкоголь өнімдері, жеңіл өнеркәсіп тауарлары, қапталған су және алкогольсіз сусындар бойынша қанатқақты жобалар іске асырылуда.