Әйелдер кәсіпкерлігі әлдене түспек

Атап айтқанда, әйелдердің эконо­микаға қосар үлесі 2025 жылға қарай әлемдік ішкі жалпы өнімнің 28 трлн долларын құрауы мүмкін. Бұл дегені­міз – 11-26 пайыз. Тарқата айтсақ, ішкі жалпы өнімдегі әйелдердің үлесі Шығыс Еуропа мен Орталық Азияда 9 пайызға, ал Қиыр Шығыс пен Сол­түстік Африкада 11 пайызға өседі деген болжам бар. Десек те, әйелдер құрған һәм басқаратын компания­лар жұмыс барысында көптеген қиын­­дыққа кезігетіні қазірден ай­ты­­лып жүр. Бұл ретте Еуропа қай­та құру және даму банкінің «Биз­нес­­тегі әйелдер» бағдарламасы биз­нес­­тегі би­кеш­терді қаржылай, қаржы­лай емес тәсіл­дермен қолдауға бағытталған.

Статистикаға жүгінсек, Қазақ­стан­­дағы әйелдер ерлермен салыс­тыр­ғанда несиелік төлемдерге жауап­к­ер­шілікпен қарайды екен. Бұл ретте уақыты 90 күннен асып кеткен төлем­дердің дені ерлердің мойнында екенін ресми статистика растап отыр. Сондықтан Еуропа қайта құру және даму банкі қаржыландырудағы дефицитті жергілікті банктер мен микроқаржы ұйымдарына әйелдер кәсіп­керлігіне арналған несие желі­лерін ашу арқылы шешіп келеді. Бүгін­де қазақстандық серіктес қаржы инс­ти­туттарына 86,5 млн доллар бөлінген.

– Гендерлік инклюзивтілік стратегиясына сәйкес, біз қазақстандық кәсіп­кер әйелдерді «Бизнестегі әйел­дер» бағдарламасы арқылы қол­дай­мыз. Бүгінге дейін әйелдер бас­қара­тын компаниялармен бірге 300-ден астам жобаны жүзеге асырдық. Бұ­дан бөлек, жыл сайын бизнесте жүрген 1 мыңнан астам қыз-келіншекті түр­лі тренинг, бағдарламалар көмегі­­мен оқытып келеміз, – дейді Қазақ­стандағы Еуропа қайта құру және даму банкінің шағын және орта бизнесті қолдау бағдарламасының менеджері Алма Қасымова.

Банк қаржылай емес қолдау құ­рал­дары арқылы кәсіпкер әйел­дер­дің кәсіби сараптамаларға, биз­нес-коучинг­ке, оқуға, тәлімгер­лік­ке қол­же­тім­ділігін қамтамасыз ете­ді. Мұн­дай шаралар өз жемі­сін беруде. COVID-19 пан­демия­сына қара­мас­тан, тәлімгер­лік бағдар­ламасына қатысқан 50 адам франшизаларын сатуға, жаңа нарықтарды игеруге, жа­ңа өнімдер шығаруға мүмкіндік алған. Дегенмен пандемияның жа­ғым­сыз экономикалық әсері де жоқ емес. Мәселен, Қазақстанның түрлі ай­мақ­тарындағы 800 микро, шағын және орта бизнес кәсіп­орын­дары ара­сын­да жүргізілген сауалдама қо­ры­тын­дысына сүйенсек, каран­тин кезінде әйелдердің иелі­гін­дегі кәсіп­орын­дар­дың 75 пайы­зы­ның табысы қыс­қар­ған. Ал ерлер басқ­аратын компа­ния­­лар­да бұл көрсет­кіш 60 пайызға тең. Әйел­дер бизнесінде орташа есеппен жұмыс орындарының саны 12 адамнан 9 адамға дейін қысқарған. Сондай-ақ банк кәсіпкер әйелдер басқаратын отбасылық бизнесті қолдауда.

– Зерттеулер бүгінгі отбасылық биз­нес жетекшілерінің 70 пайызы­ның ұрпаққа мұра ету жоспары жоқ екенін анықтады. Отбасылық кәсіп­орын­дардың 30 пайызы ғана келесі ұр­пақтың басқаруына өту кезе­ңін аман-есен өткереді екен. Бұл рет­те басты мәселелердің бірі – отбасы­лық компанияларды ин­но­ва­ция­мен, цифрландырумен, қа­жетті бі­лім­мен қамтамасыз ету. ReStart бағ­дарламасы аясында біз Қазақ­стан­дағы отбасылық компанияларға жар­қын болашақты қамтамасыз етуге мүм­кіндік беретін пайдалы білім бе­руге тырысамыз, – дейді А.Қасымова.

Қазіргі кезеңге дейін Еуропа қайта құру және даму банкі әйелдердің эконо­микалық мүмкіндіктерін кеңей­ту үшін 1,5 млрд еуро қаржы құйған. Банктің құрылған кезінен бастап гендерлік теңдік пен инклюзияны қолдау бағытында 350-ден астам жоба жұмыс істеуде.