Денсаулықты күтуге дағдыланбағанымызды көрсетті

Биыл 26 қыркүйек пен 5 қазан аралығында Қазақстанда #4women_RG әйелдер апталығы өткен болатын. «Әйел денсаулығы KZ» ағартушылық жобасы BISAM Central Asia компаниясымен бірге жүргізіліп, #AYELDER DAUSY_RG сауалдама-зерттеуіне 18 жастан 60 жасқа дейінгі іріктелген 1 202 респондент тартылған. Сондай-ақ «Яндекс-көзқарас» ресурсының көмегімен 2 083 әйелге анонимді сауалдама жүргізілді. Зерттеу нәти­желері көрсеткендей, әйелдердің тек 37%-ы 6 айда бір рет профилактикалық тексеруден өтіп, дәрігерлерге қаралып тұрады. Бес әйел­дің төртеуі жылына бір рет дәрігерге барады. Профилактикалық тексеруден толық бас тарт­қан әйелдердің үлесі 13%-ды құрайды, ал бас­қалары дәрігерлердің алдына сирек барады.

Жасырын сауалдаманың нәтижесі көңіл құлазытатын жағдайларды да анықтап отыр: респонденттердің үштен бір бөлігі дәрі­гер­лерге 3 жылда бір рет қана көріне­ді. Нәти­жедегі айырмашылық сауалдама әдіс­теріндегі айырмашылыққа байланыс­ты. Нәзік тақы­рыптарға келгенде респонденттер анонимді сауал­дамаларға ашық жауап береді. Өйткені олардың аты-жөні маңызды емес.

Ал енді профилактикалық тексеруден бас тарту себебі денсаулығына шағым жоқ, болмаса қаралуға уақыт жетпейді. Өкінішке қарай, денсаулығын мазалайтын белгілер пайда болса да, мінез-құлықтың жиі кездесетін сценарийі – күту. Егер ­симптомдар біраз уақыттан кейін жойылмаса, онда әйелдердің 51%-ы дәрігерге ­барады, ал 16%-ы маманның көмегіне жағдай айтарлықтай нашарласа ғана жү­гіне алады. Қысқасы, осы зерттеулер­ге қатысқан мамандар төмендегідей дәйек­терін алға тартып отыр.

«Сауалдама нәтижесі еліміздегі әйел­дер­дің денсаулығына қарау мәдениеті қалып­таспағанын растайды. Егер әйел кем дегенде жылына бір рет маманға бармаса, онда талай дертіне асқынып кетпейінше ­уақ­тылы диагноз қойылмайды. Бұл бо­лашақ­та қай­ғылы салдарға әкелуі әбден мүм­кін: әйел­дің репродуктивті функция­сына ­немесе онко­логиялық аурулардың өр­шуі­не әсер етеді. Сон­дықтан медицина­лық профилактикалық тек­се­рулерге уақыт бөлу қажет. Оларды жылына екі рет өткізген жөн – бұл маманға бару­дың оңтайлы кезеңі. Емделгеннен гөрі ауру­ды алдын алу оңайырақ», дейді Қазақстан репро­дуктивті медицина қауымдастығының ­пре­зиденті, репродуктолог-дәрігер, профессор Вячеслав Локшин.

Сондай-ақ сарапшы репродуктив­ті денсау­лықты сақтау және қалпына кел­тіру маңызды медициналық және мемле­кет­тік міндет еке­нін атап өтті. Сауалдама нәтижесі бойынша респонденттердің тек 26%-ы қазіргі заманғы контрацепция­­ға оң қарайды. Бұл ретте рес­понденттер­дің үштен бірінен көбі (36,10%-ы) бала туу мәселесінде Жаратушының еркі­не сүйенгенді құп көрсе, қалған 12,9%-ы гор­мон­дық препараттарды қабылдаудан қорқады.

Бұл мәселеде Жыныстық және репро-
­дук­тивті денсаулық жөніндегі қазақстан­дық қауымдастықтың директоры, контрацепция жөніндегі Еуропалық қоғам­ның басқарма мүшесі, акушер-гинеколог Г.Гребенникова «Жүктілікті жоспарлау – туа біткен аурулары бар баланың туылу қаупін азайтуға, сондай-ақ болашақ ана­ның жүктілік пен босану кезіндегі асқыну­лар санын азайтуға бағытталған алдын алу шараларының кешені» деген тұжырым жасайды.

Сондай-ақ сарапшы екі жүктілік арасы кемі 2-3 жыл болуы керек екенін еске салады. Сонда ерлі-зайыптылар арасында жылы қа­рым-қатынас орнап қана қой­май, балалар да жайлы отбасында туылады. Бұл мерзімнің қысқаруы мерзімінен бұрын босануға, жаңа туған нәрестелердің физиологиялық тұрғыда кенже қалуына, сондай-ақ ананың немесе баланың өліміне әкелуі мүмкін.

Ал енді сауалдамаға қатысқан әйел­дердің 25%-ы менопауза басталған кезде гинекологпен кеңесуден бас тартады, жағдайын өз бетінше бақылауды жөн кө­реді. Әрбір бесінші респондент менопау­за ­кезінде ешқандай медициналық көмек қа­жет емес деп ойлайды.

«Статистикаға сәйкес, менопауза әйел­дердің тек 20-30%-ында асқынбай өтеді. Ерте кезеңдерде қалған 70%-да әртүрлі белгі пайда болып, ысынып-суынып, тер­шеңдік пайда болып, ұйқы мен есте сақтау қабілеті бұзылып, мазасыздық, остеопо­роз, артрит, тіпті Альцгеймер кеселі бай­қа­лады. Бүгінгі таңда салыстырмалы қауіп­сіздік пен ыңғайлылықты біріктіретін жаңа тиімді трансдермальды гормоналды пре­параттар бар, оларды тек дәрігер таға­йындай алады», дейді акушер-гинеколог Г.Гребенникова.

Осы «Әйел денсаулығы KZ» әлеу­мет­тік-ағартушылық жобасына мұрындық болған Gedeon Richter KZ ЖШС бас директоры Ремигиюс Нараускас: «Әйел денсаулы­ғы – біздің компания жұмы­сының ба­сым бағыт­тарының бірі. 120 жылдан бері біз бүкіл әлем­дегі әйел­дер­дің дені сау болып, баланың туы­луын жоспарлауға көмектесіп келеміз. Со­ны­мен қатар Қазақстандағы 25 жыл ішін­де дәрігерлермен де, халықпен де білім беру іс-шара­ларын өткізіп жүр­міз. Осы мақсатта әйел­дердің өз денсау­лықтарын күтіп, түрлі кесел­дердің алдын алу мәсе­лелерін талқылап отыру қажет­тілігіне назар аударғымыз келеді дейді.

«Әйел денсаулығы KZ» жобасы жыл сайын зерттеу жүргізуді жоспарлап отыр. Алынған нәтижелер әйелдердің өз ден­­саулығына қалай қарайтынын ­ба­­қы­­лау­ға мүмкіндік береді. Жобаның ағар­ту­шы­лық қызметі әйелдерге әсер етіп, өзін өзі қорғауға итермелеуі керек. Сон­дай-ақ #4women_RG әйел денсаулығы апта­лы­ғы­ның соңында алматылық Те­реңқұр қабырғаларының бірінде мурал жобасы жасалады. Суретте жарқын бо­лашаққа ұм­тылған қыз бала бейнеленген, оның қо­лында жобаның символы – әйелдің нәзік денсаулығын бейнелейтін гүл шоғы бар.

АЛМАТЫ