Картинадағы махаббат

Бұл сурет кешегі 90-жыл­дарда оқыған оқу­шыларға таныс болуы мүм­кін. Неге десеңіз, кіш­­кентай қыздың жа­ры­ғы мол бөл­меде таң­ғы жаттығу жасап жат­қан бейнесі мектеп оқу­лық­тарында жиі кез­де­сетін. Балаларға жы­лу­лық сыйлайтын картина суретшілердің әдеттегі бір ең­бегіндей қарапайым көрінеді. Алайда туын­ды­ның салыну тарихына зер салсақ, бей­мәлім адамдар мен тағдырларға жо­лығасың.

Картинадағы қыздың прототипі – Ле­на. Анасы Татьяна Яблонская – украин­­дық суретші. Қы­зына қарап отырып, осы суретті 1954 жылы Киев­тегі үйін­де салған. Ол кезде Лена 13 жаста бола­тын.

«Таң» картинасында Киевтің бір пәтері сурет­теледі. Үй іші жап-жа­рық, бояуы түрлі-түсті болғанымен, шын мә­нін­де Лена отбасымен өте кедей тұрған екен. Ол әпкесі екеуі сыныптастарын үйіне шақыруға да ұялатын деседі. Кар­тинаның сәтті шыққаны соншалық, атағы бірден аспандай жөнеледі. Тіпті КСРО-дағы әрбір екінші үй осы картинаны қа­быр­ғасына іліп қоятын бол­ған. Алайда суреттің атағы авторға табыс әкел­меген.

Ал Лена әйгілі карти­наның авторы Яблон­ская­ның қызы екенін еш­кімге айтпаған. Ол мақ­тануды ұнатпайтын, елеусіз өмір сүргенді ұна­татын ұяң қыз болып өс­кен деседі.

Дәл осы тұста Алма­тыда тұратын 14 жастағы Арсен Бейсембинов те аталған картинаны тө­се­гінің басына іліп қо­йып, оған қарап түрлі қиял­ға берілетін. «Бұл қыз өмірде бар ма, есімі кім, қазір не істеп жатыр екен...» Арсен осылай сурет­тегі кейіпкер қызды іштей ұната бастайды. Ай­та кетейік, оның өзі де сурет салғанды жақсы көрген.

Мектеп бітірген соң ол Мәскеу жо­ғары көр­кем-индустриалды кол­леджіне оқуға тапсырады. Тағдыр деген осы шығар, дәл сол уақытта Лена да мек­теп бітіріп, Киевтен Строгановқа келеді.

Арсен мектепті алтын медальмен бітір­гендіктен суретшілер оқуына қинал­май түседі. Ал Лена емтихандардан әрең өтіп, студент атанады. Осылайша, Лена мен Арсен бірден дос­тасып, достықтың соңы махаббатқа ұласады.

Арсен өзі жақсы көр­ген картинадағы қыздың Лена екенін білмейді. Дегенмен оны көргенде ескі танысын көргендей ала­бөтен жылылық сезі­нетін. Кейін Арсен Лена­ны Алматы­дағы үйіне алып келгенде қабырғада «Таң» картинасы әлі ілі­ніп тұрған еді. Міне, бар ақиқат осы тұста ашылады. «Сен білесің бе, кар­тинадағы қыз – мен».

Картинадағы кейіпкер мен көрерменді тағдыр қосып, екеуі шаңырақ кө­те­ріп, Лена Қазақстанға келген. Заңғар атты ұлы қазір АҚШ-та тұрады.

Ал Арсен 2000 жылы ауырып қайтыс болды. Қоныс аударғанда кар­тинаның сол бір көшір­месі жоғалып кеткен, бірақ Лена өзінің өзге портретін көзі­нің қарашығындай сақтаған. Оны Арсен та­нысқаннан көп уақыт өтпей, қарын­дашпен салып берген болатын. Суреттің екінші бетінде «Мен сені сүйемін, бұл суретті жоғалтпа» деген жазу бар.