Синтетикалық есірткіге есіргендер азаяр емес

Алысқа бармай-ақ қояйық, 22 шілдеде ҰҚК Шекара қызме­ті Түркістан облысы «Жібек Жолы» өткізу пунктінде инс­пек­­циялық тексеру кешені және қызметтік итті қолдану арқы­лы көлік құралын тексеріп, 35 килоға тарта есірткі заттарын тәр­кіледі. Алдын ала болжам бо­йынша героин болуы мүм­кін. Атал­ған факт бойынша қыл­мыс­тық іс қозғалып, тергеу амал­да­ры жүріп жатыр.

ҰҚК Нұр-Сұлтан қаласы бойынша департаменті 26 шіл­де­де аса ірі көлемдегі психотропты заттарды сатуға қа­ты­сы бар күдікті А. есімді елор­далық тұрғынды ұстады. Про­цес­суалдық іс-шара барысында заңсыз айналымнан 1,5 кг «мефедрон», 1,4 кг «альфа-PVP» және 659 таблетка МДМА («экстази») тәркіленді. Күдікті әккі әрекетін жалдамалы пәтерде жүзеге асырып, интернет онлайн алаңы арқылы тұрақты түрде сатып келген. Аталған факті бойынша Қылмыстық кодекстің 297-бабы 3-бөлігі бойынша тер­геу жүргізілуде. Қылмысы дә­лел­денсе, 15 жылға дейінгі мер­зімге бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған.

Ал петропавлдық полицейлер есірткі зертханасы жұмы­сы­ның жолын кесті. Бүгінде синтетикалық есірткіні өндіру және өткізу фактісі бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүріп жатыр. Күдікті – 20 жас­тағы қала тұрғыны. Оны ұстау кезінде өсімдік тектес зат са­лын­ған 8 полимер түйіншек тәркіленді. Тағы 52 түйіншек пен сұйықтық құйылған екі ыдыс Халтурин көшесі бойын­да­ғы тұрғылықты мекенжайынан табылды. Сараптама оның «спайс» деген атпен белгілі синтетикалық есірткі, сондай-ақ оны дайындауға арналған прекурсорлар екенін көрсетті. Күдіктінің айтуынша, есірткіні ол жеке пайдалану үшін сақ­та­ған. Тәркіленген есірткінің саны 200 реттік дозаға жуық, есірткі затының жалпы салмағы ша­мамен 8 грамм. Бұл аса ірі мөлшер санатына жатады. Оның үйінен респираторлар, грамдық таразылар, өлшеуіш колбалар мен синтетикалық есірткіні да­йын­дауға арналған басқа да құ­рылғылар тәркіленгенін атап өткен жөн.

Біздің мысал келтіргеніміз 2-3 оқиға ғана. Есірткі саудасына қатысты қылмыстар күн са­йын тіркелмесе де, күн сайын тәртіп сақшылары оның ізін кесу жұмыстарын жүйелі жүргізіп келеді. Байқасаңыздар, соңғы уақытта «ләззат шыңына» ұм­тылғандардың арасында син­те­­тикалық есірткілер сәнге ай­­налған. Былтырғы көр­сет­кіштерге көз жүгіртсек, синте­ти­калық есірткімен байланыс­ты құқық бұзушылықтар көп тіркелген өңірлер көшін Нұр-Сұлтан, Алматы қалалары және Қарағанды облысы бастап тұр.

Естеріңізде болса, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт То­қаев­­тың 2021 жылғы 1 қыр­күйектегі Қазақстан халқына Жолдауында есірткінің заңсыз айналымы бойынша бірқатар тапсырма берген болатын. Оған сәйкес, есірткі нарығындағы өзгерістерге жедел ден қою және заңнамалық деңгейде син­тетикалық есірткінің жаңа түр­лерін енгізу мақсатында бір­қатар заңнамалық бастамалар жүзеге асырылған. Атап айтсақ, аса қауіпті заттардың «қылмыстық» мөлшері 1 грамға дейін төмендетілді және оларды өткізу мақсаты болмаса да заңсыз сақтағаны үшін қыл­мыстық жауапкершілік кү­шей­тілді. Сондай-ақ прекурсорлар мен күшті әсер ететін зат­тардың заңсыз айналымы үшін жауапкершілікті күшей­туді көздейтін заң жобасы әзір­ленген. 2022-2023 жылдарға ар­налған Жол картасының жо­басы қолға алынып, онда шетелде өндірілген есірткінің әкелінуіне, олардың ел ішінде таралуы мен өндірілуіне жол бермеу, есір­ткіге тәуелділерді емдеу және оңалту шаралары көз­дел­ген.

Сандарды сөйлетсек, былтыр ішкі істер органдары 2 384 есірткі қылмысын, оның ішінде 1 436 сату, 407 аса ірі көлемде есірткі сақтау фактісін анық­та­ған. 17 есірткі зертханасы жойылған. Заңсыз айналымнан 14 тоннаға жуық есірткі тәркіленді, оның ішінде 450 кило гашиш, 10 тонна марихуана, 5 кило героин және 142 килодан астам синтетикалық өнім бар. Биыл сәуір айына дейінгі деректерге көз жүгіртсек, 695 есірткі қыл­мысы анықталыпты. Оның ішінде 472 сату, 133 аса ірі кө­лем­де сақтау фактілері тір­кел­ген. 8 есірткі зертханасы жойылды. Заңсыз айналымнан 1 тоннаға жуық есірткі алынды. Атап айтқанда, 260 кило гашиш, 658 кило марихуана, және 42 килодан астам синтетикалық зат табылған.

Айта кету керек, Қазақстан БҰҰ-ның есірткіге қарсы бар­лық үш конвенциясының қаты­су­шысы бола отырып, осы сала­дағы өзінің халықаралық мін­деттемелерін практикалық және заңнамалық деңгейде жүзеге асырады. 2019 жылы жаңа психобелсенді заттарды бақылауға енгізу механизмін айтарлықтай жеңілдеткен нормалар енгізілді. Мемлекет бас­шы­сының тапсырмасы бойынша есірткіні интернет арқылы тарат­қаны үшін қылмыстық жауап­кершілік күшейтілді. Есірткіні жарнамалау мен насихаттағаны үшін, оның ішінде графити-суреттер мен QR-кодтар арқылы жауапкершілік көзделетін қыл­мыстың жаңа құрамы ен­гі­зілді.