Сайлауға дайындық – жіті назарда

Аймақта ұйымдастырылған се­минар-кеңес аясында ОСК басшысы аумақтық сайлау комиссиясының жұ­мысымен танысып, сайлау учас­келерінің дайын­дығын тексерді, сон­дай-ақ алдағы сайлауға дайындық бо­йынша аумақтық мемлекеттік орган­дар­­мен кеңес өткізді. Кеңеске Ор­т­сайлауком мүшесі Шавқат Өте­місов пен комиссия аппаратының жауапты қыз­­меткерлері де қатысты.

Сапардың бірінші күні Нұрлан Әб­діров Орал қаласында учаскелік, об­лыстық және қалалық округтік ко­миссияларға барып, ағымдағы сайлау науқанын ұйымдастыру барысымен танысты. Содан кейін Ортсайлауком төр­ағасы Байтерек ауданындағы учаскелік сайлау және округтік комиссияларға барды.

Кездесулер барысында дауыс беру күніне учаскелердің дайындығына және азаматтардың, оның ішінде мүгедектігі бар және ерекше қажет­тіліктері бар адам­дардың дауыс беруі үшін қажетті жағдай жасауға ерекше назар аударылды.

Комиссия төрағасы кейбір учаскелерде учаскелік комиссия мүшелеріне дауыс беруге арналған үй-жайларда ко­миссия мүшелерінің үстелдерін және қоғамдық бірлестіктер өкіл­деріне ар­налған орындарды орналас­тыру бойын­ша нақты ұсыныстар берді. Сондай-ақ Нұрлан Әбдіров комиссиялардың назарын дауыс беруді ұйымдастыру және дауыстарды санау рәсімі кезінде қоғамдық бірлестіктердің, халықаралық бай­қаушылар мен БАҚ өкілдеріне қа­жетті шолуды қамтамасыз етудің маңыздылығына аударды.

«Алдағы сайлауда дауыс беру бюл­летеньдерінің саны кемінде екі есе артады. Сондықтан дауыс беру жәшіктерінің сапасына баса назар ауда­ру қажет. Бұл аспект те маңызды», деді Ортсайлауком басшысы.

Нұрлан Әбдіровтің айтуынша, сайлау үдерісіне қатысушылардың барлығы дауыс беру күні сайлау учас­келеріндегі мінез-құлық ере­же­лерін міндетті түрде білуі керек. Атап айтқанда, байқаушылар, кандидаттардың сенім білдірілген адамдары мен БАҚ өкілдері дауыс беруге арналған үй-жайға келген сәттен бастап осы ережелердің мазмұнымен міндетті түрде танысуы қажет.

Сайлау учаскелерінің бірінде ОСК басшысына «Электрондық үкімет порталында» азаматтарды тіркеу орнының деректерін тексеру бойынша онлайн-сервистің жұмысы айқын көрсетілді.

Кездесулер барысында ОСК төр­­ағасы комиссия мүшелерінен сай­лау науқанында депутаттыққа кандидаттарды ұсыну және тіркеу кезеңдерінде қандай мәселелерге тап болғанын, осы науқанның бар­лық заңнамалық жаңа­лықтары мен ерекшеліктерін түсіндірді. Ол сондай-ақ комиссиялардың барлық мүшелерін үздіксіз және сапалы оқыту қажет­тілігіне назар аударып, дауыс беру күніне дейін тиісті сертификат алу ар­қылы аяқталуға тиіс екеніне ерекше тоқталды.

Нұрлан Әбдіров комиссия мү­шелерін сайлауалды бағдарламалары мен уәде­лерін орындамауына байланысты депу­таттардың мандатын қайтарып алуға сайлаушылардың құ­қығы бар екен­дігіне дайын болуға шақырды. Мұндай жағдайларда заңға сәйкес жаңа сай­лау тағайындалады, сондықтан аумақтық, округтік және учаскелік сайлау комиссияларының жұмысы тұрақты сипатқа ие болмақ.

Іс-шараның екінші күні Нұрлан Әбдіровтің төрағалығымен жергілікті атқарушы органдар, облыстық прокуратура, полиция, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау департаменттері, аумақ­тық сайлау комиссияларының мүше­лерінің, кандидаттардың сайлауалды штабтарының өкілдерінің, ЕҚЫҰ ДИАҚБ сайлауды байқау жөніндегі ұзақ мерзімді Миссиясының мүшелері Томас Холцер (Швейцария) және Елена Баландинаның (Ресей Федерациясы), сондай-ақ БАҚ өкіл­дерінің қатысуымен кеңес өтті.

Сөз басында Нұрлан Әбдіров ағым­­дағы сайлау науқанының маңыз­дылығы мен ерекшеліктеріне жан-жақты тоқталып, сайлау туралы заң­наманың новеллаларын атап өтті. Саяси партиялар мен бірмандаттық кандидаттардың тізімдерін ұсыну және тіркеу кезең­дерінің негізгі қорытындылары туралы да айтты.

Кеңес барысында ОСК төрағасы сайлаушылар тізімі, сайлауды ұйым­дас­­тырушылық, материалдық-техни­калық қамтамасыз ету, мүгедектігі бар азаматтар үшін сайлау учаскеле­рінде қажетті жағдай жасау, сайлау бюллетеньдерін учаскелерге уақтылы жеткізу және басқа да маңызды мәсе­елер бойынша өңірде жүргізіліп жат­қан жұмыстар туралы есептерді тыңдады.

Облыс әкімінің орынбасары Ба­қыт­жан Нарымбетов отырыс­қа қа­тысушыларды сайлау инфрақұ­ры­лымының дайындығы және аза­маттарды ақпараттандыру мә­селелері бойынша хабардар етті. Оның мәлімдеуінше, облыста 689 сай­лау ко­мис­сиясы, оның ішінде 14 аумақтық, 171 округтік және 504 учаскелік комиссия жұмыс істейді. Аймақ бойынша тізім­дегі сайлаушылар саны 442 350 адам­ды құрады.

«Сайлаушыларды ақпараттан­дыру үшін Call-орталықтардың жұмысы ұйымдастырылып, «Smart Uralsk» мо­бильді қосымшасы әзір­ленді, сондай-ақ азаматтар сайлаушылар тізімінде өздерін тексеріп, барлық қажетті ақ­па­ратты ала алатын телеграмм-бот жұ­мыс істейді. Сондай-ақ аймақта үгіт-насихат баспа материалдарын ор­наластыру үшін 541 орын және кан­дидаттардың сайлаушылармен кездесу үшін 262 орын белгіленген», деп атап өтті ол.

БҚО аумақтық сайлау комис­сиясының төрағасы Ғайса Қапақовтың хабарлауынша, өңірде 504 сайлау учаскесі бар болса, 689 сайлау комиссиясы, оның ішінде 171 аудандық сайлау комиссия­сы, 14 аумақтық сайлау комиссиясы жұмыс істейді.

«Азаматтарды ақпараттандыру мақ­сатында сайлау туралы 200-ден ас­там баннер орнатылды, 8000-нан астам ын­таландырушы плакат ба­сылды. Сай­лаушылар тізіміне ен­гізілген әрбір тұрғынға (442 350 адам) сайлауға жеке шақырулар дайындалды, олар 4 наурыздан бастап тапсырыла бастайды», деді Ғайса Қапақов.

Аумақтық сайлау комиссиясының басшысы өңірде 2 182 мүгедектігі бар адамға сайлау учаскелерін ма­териалдық-техникалық қамтама­сыз ету кезінде ерекше назар ауда­рылғанын да баяндады. Учаскелік сайлау комиссияларының мүшелері арбаға байланған 493, көру қабі­летінің жоғалуымен 1 336 және есту қабілетінің жоғалуымен 353 адаммен жеке байланыс орнатты. Дауыс беру орындары олардың қажеттіліктеріне толығымен сәйкес келеді.

Ал облыстық жұмыспен қамту­ды үйлестіру және әлеуметтік бағ­дарламалар басқармасының басшысы Алпамыс Көшкінбаев дауыс беру күні көру функциялары бұзылған немесе көру қабілеті толық жоғалған адамдарға сайлау бюл­­летенін толтыру тәртібінің аудио нұсқасы, сайлау бойынша ақпаратты тың­дау, қосымша жарықтандыру және оп­тикалық түзету құралдары (лупа) қам­тамасыз етілетінін хабарлады.

«Кресло-арбаны пайдаланатын сай­лаушылар үшін жасырын дауыс беруге және жүріп-тұруға арналған каби­налардың ыңғайлылығы, сондай-ақ ақ­параттық материалдармен танысудың қолжетімділігі қамтамасыз етіледі. Сөй­леу немесе есту қабілеті бұзылған адамдар үшін дыбыс күшейткіші мен құ­лаққап орнатылады. Сондай-ақ сур­доаудармашылардың қызметтері, оның ішінде онлайн режімінде көзделеді. Облыста сайлау күні мін­детті түрде «Ин­ватакси» қызметі жұ­мыс істейді», деді ол.

ОСК төрағасы жұмыспен қам­туды үйлестіру және әлеуметтік қорғау органдарына 1, 2 топтағы мүгедектерге және егде жастағы адамдарға ерекше назар аударып, олар үшін барлық қажетті жағдайларды дайындауы қажет екенін атап өтті.

Кеңесте дауыс беру күні облыста құ­қықтық тәртіпті қамтамасыз ету бойын­ша қабылданып жатқан шаралар туралы полиция департаменті бастығының бірінші орынбасары Жанболат Жаншин баяндады. Ол сайлауды әзірлеу мен өт­кізу ке­зінде құқықтық тәртіп пен заң­ды­лықты қамтамасыз ету мақсатында полицияның жеке құрамы қызмет өткерудің күшейтілген нұсқасына ауыс­тырылатынын хабарласа, облыс прокуроры Серік Шалабаев сайлау кезінде заңның сақтауын қадағалауды жүзеге асыру туралы айтты.

Өз кезегінде Нұрлан Әбдіров дауы­с беру күні полиция қызметкерлері учас­кеде УСК төрағасының шақы­руын­сыз болмауға тиіс екенін атап өтіп, сайлау бюллетеньдерін қор­ғауды қамтамасыз етуді тапсырды. Ол сондай-ақ өңір­дегі сайлау процесінің барлық қатысу­шы­ларын заң талаптарына сәйкес ашық және әділ сайлау өткізуге бар күш-жігерін жұмсауға шақырды.

Учаскелік комиссия мүшелерімен кездесу аясында «Дауыс беру күні» іс­керлік ойынын қолдана отырып, комиссия мүшелерін даярлау бойынша оқыту тренингі өткізілді. Тренингтің мақсаты – сайлау комиссиялары мүшелерінің дауыс берудің барлық рәсімдерін сапалы меңгеру, сайлауға қатысуға құқығы бар азаматтардың тізімдері, есептен шығару куәліктері, азаматтардың ауызша және жазбаша өтініштерімен жұмыс істеудің, қоғамдық бірлестіктер өкілдерімен қарым-қатынас жасаудың практи­калық дағдыларын игеру.

Екі күндік семинар-кеңестің қоры­тындысы бойынша Нұрлан Әбдіров аумақтық және учаскелік сайлау комис­сияларының төрағаларына учас­келерді ақпараттық-техникалық жарақтандыру, олардың азаматтар үшін, оның ішінде мү­гедектігі бар адамдар үшін қолжетім­ділігі мен ыңғайлылығы, дауыс беру күні тиімді байқау үшін жағдайларды қамтамасыз ету жөнінде бірқатар нақты тапсырма берді. Осы мәсе­лелердің бар­лығы Ортсайлаком бақылауында болады.