Қоршаған орта – қоғам назарында

Орталық коммуникация­лар қызметінде Экология және та­биғи ресурстар министр­лі­гінің өкілдері – Экологиялық рет­теу және бақылау комитеті төр­аға­сының міндетін атқарушы А.Абдуалиев, Экологиялық сая­­сат және тұрақты даму де­пар­­таментінің директоры А.Ши­ранов, Қалдықтарды бас­­қару­дағы мемлекеттік саясат депар­та­­мен­тінің директоры М.Ошур­баев қатарлы лауазым иелерінің қатысуымен болған брифингте елді толғандырып отырған эко­логиялық проблемалардың бірі – қала­лар­дағы атмосфералық ауа­ның ластануы тілге тиек етіл­­ді. Мәселен, Алматы және Ас­тана қалаларында ласта­нуы­ның­ негіз­гі үш себебі айтыл­ды. Жылу­ электр орта­лық­та­рын­дағы қазан­дықтарынан шы­ға­тын түтін, авто­көліктердің тү­­тіні және жеке сек­­­тордан бө­лі­нетін зиянды қа­лдық­­­тар. Ал Те­мір­тау, Өскемен се­­­кілді өнді­ріс­тік қалалардың лас­­­та­нуына зауыт-фабри­калардан бө­­лінетін қал­дықтар екені, Ақтөбе мен Атырау қалаларында ескір­ген кәріз-тазарту құрылыстары эко­логиялық ластанудың негізгі ошағы болып отырғаны айтылды.

Брифингке қатысқан құзыр­лы мекеме өкілдерінің айтуынша, аймақтардағы экологиялық проблемаларды шешу үшін Экология және табиғи ресурстар ми­нистр­лігі жергілікті атқарушы органдар­мен және табиғат жанашырларымен бірлесіп бір­неше талқылау өткізген, соның аясында 485 іс-шараны қамтитын Жол кар­та бойынша жұмыс жүргізіп жатқан көрі­неді. Спикерлердің сөзінше, қазір сол іс-ша­ра­лардың 33%-дан астамы (158) аяқ­­тал­ған. Мәселен, қабылданған шара­­­­лар­дың қорытындысы бойынша 2021 жылы Астанада атмосфера­лық ауаға шығарылатын қал­дықтардың көлемі 86,756 мың тонна болса, 2022 жылы 54 мың тоннаны төңіректеген, демек 30 мың тоннаға азайған.

– Экология және табиғи ре­сурстар министрлігі былтыр ірі өн­дірістік кәсіп­орын­дар­да­­ғы қал­дықтардың көлемін тө­мен­­дету бойынша қадағалау жұ­мыс­тарын бастады. Сонымен бір­ге жеке сек­торларға газ тарту жә­не жылу электр орталықтарын жаңар­ту, жақ­сарту жұмыстары жүргізіл­іп жатыр, – дейді спикерлер.

Олардың айтуынша, ғарыш­тық бақы­лау­дың (космомониторинг) көмегімен 2022 жылы 5 683 рұқсат етілмеген қоқыс төгіл­ген орын (полигон) анықталып, ­4 331-ы жойылыпты, бұл оның – 77%-ы екен. Демек, спикерлер кел­тірген сан-цифрға қарағанда, әлі де жойылмаған қоқыс полигоны табылып қалатын тәрізді. Өйткені спикерлер рұқсат етіл­меген полигондарды анықтау жұ­мыс­тары биылғы наурыз айынан бастап қайта жалғасқанын және алда нәтижелері жарияланатынын айтты.

Сонымен бірге бейберекет қоқыс тастап, заң талаптарын бұзатындар үшін салынатын айыппұл көлемін ұлғайту мә­се­лесі де назардан тыс қал­ма­ды. Мәселен, жеке тұлғалар заңсыз қоқыс тастаған жағдайда 10 АЕК-тен 50 АЕК-ке дейін айыппұл ар­қа­лауы мүмкін. Бұл дегеніңіз қазіргі мөлшермен 34 мың 500 теңгеден 172 мың 500 теңге шамасында болады екен.

Брифинг барысында спикерлер елдегі экологиялық жағдайды жақсартуға бағыт­талған бірқатар жаңа бастамалар туралы да айтты. Айталық, Экологиялық ко­декстің қолданысқа енгізілуіне байланыс­ты жаңа реформаларға, оның ішінде ең үз­дік техноло­гиялар жөнінде және қор­шаған ортаға залал келтіргендер үшін айып­пұл төлету жұмысын кү­шей­туге назар аударды. Сонымен қа­тар Бюджет кодек­сіне өзгерістер енгізілгенін, оның 64-бабына сәй­кес, жергілікті бюджетке түсетін экотөлемдер енді қоршаған ортаны жақсартуға жұмсалатыны айтылды.