Жүйедегі жүйелі жұмыстар

Денсаулық сақтау саласына қаралған қаражат қалай игеріледі, қай бағытқа ба­сымдық беріледі деген сауал қоғамды, со­ның ішінде медицина мамандарын тол­ғандырса керек. Негізі Денсаулық сақ­тау бюджетін жоспарлау кезінде ең әуе­лі медициналық көмекке қажеттілік, өңір­лер бөлінісінде сырқаттанушылық дең­гейі, демографиялық көрсеткіштер, инфра­құрылым, дәрігерге сұраныс және басқа да мәселелер ескеріледі екен. Бұл ретте стратегиялық жоспарлар, даму бағдар­ламалары, әлеуметтік-экономи­калық даму болжамдарына және өңірлердің ныса­налы индикаторларына сәйкес басым­дықтар назардан тыс қалмайды. Бұл тура­лы бізге Әлеуметтік медициналық сақ­тан­дыру қорының жоспарлау және бол­жау департаментінің басқарма басшысы Сайран Оспанова тарқатып айтып берген еді.

– Аймақтардан түскен өтініштерді жергілікті атқарушы органдар жинап, қор­ға жібереді. Әрі қарай бюджеттік заң­намаға сәйкес бюджеттік өтінім құрылып, ол белгілі бір мерзімде уәкілетті орган­мен МӘМС жүйесіндегі бюджет қара­жаты мен түсімдер лимиті шегінде пысық­талады. Тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі (ТМККК) және МӘМС жүйесі шеңберіндегі қаражат көлемі уәкілетті органның бұйрығымен бекітілген медициналық көмек түрлері бо­йынша қолданыстағы тарифтерді еске­ре отырып есептеледі. Орайы келгенде айта кетер болсам, келер жылы Ден­сау­лық сақтау саласына қаралған қара­жат көлемі 2,8 трлн теңгені құрайды. Оның ішінде ТМККК – 1,6 трлн теңге, ал МӘМС жүйесінде 1,2 трлн теңге көздел­ген. Келер жылғы қаржы 2023 жылмен салыстырғанда 9%-ға өскен. Оның ішін­де консультациялық-диагностикалық қыз­меттерге жолдама 25%-ға артты. Соны­мен қатар стационарлық көмек пен жо­ғары технологиялық қызметтерді қаржы­ландыру 9%-ға, медициналық оңалтуды қар­жы­ландыру 7%-ға ұлғайды, – дейді С.Оспа­нова.

Білсеңіздер, медициналық көмек ТМККК және МӘМС жүйесі шеңберінде көрсетіледі. Тегін медициналық көмек­тің кепілдік берілген көлемі республи­калық бюджет қаражаты есебінен қар­жыландырылады. Мемлекет 15 жеңілде­тілген санаттағы азаматтар үшін МӘМС жүйесіне жарна төлейді және бұл шы­ғындар шектеулі. Егер келер жылға арнал­ған республикалық бюджеттен ТМККК шеңберінде медициналық көмекке 1,6 трлн теңге бөлінсе, онда қор ТМККК-ға медициналық қызметтерді төлеуге арнал­ған шығыстарды осы сомадан асыра алмайды. Сонымен МӘМС жүйесіндегі ме­ди­циналық көмек үшін қор активінен қа­ра­жат бөлінетінін және келер жылға 1,2 трлн теңге қаралатынын айттық. Сонымен қатар жыл ішінде басқа да қажеттіліктер ес­керіліп, бюджетке түзетулер енгізіледі екен.

Медицина саласына қаралған қаржы­ның жыл санап өсіп жатқанына қарамастан, кейбір бағыттарға қаржы жетпей жатқаны байқалады. Осы сұраққа кеңірек тоқталсақ, МӘМС жүйесі енгізілгелі денсаулық сақ­тау шығындары ішкі жалпы өнімнен 2019 жыл­дан бері 2,8%-ден 3,7%-ға өске­ні бай­қалады. Мемлекет басшысы бұл көрсет­кішті 2027 жылға қарай 5%-ға дейін арттыруды тапсырды. Ал Еуропалық эконо­ми­ка­лық ынтымақтастық ұйымы елде­рінде ден­саулық сақтаудың ағымдағы шығын­дары ішкі жалпы өнімнің шамамен 10,2%-ын құрайды. Дүниежүзілік денсаулық сақ­тау ұйымы экономикасы дамыған елдер денсаулық сақтау жүйелерінің тұрақты­лығы үшін ішкі жалпы өнімнің 5%-дан 8%-ға дейін, ал дамыған елдерде кемінде 9% халықтың денсаулығын қорғауға бөлуді ұсынады. Біздің жайды осымен салыстырсақ, қаржыландыру көлемі аз екенін аңғарамыз. Қала берді медициналық көмекке жұмсалатын шығындар жыл сайын артып келеді. Азаматтар жоға­ры тех­нологиялық қызметтерге көбі­рек жү­гі­не­т­ін болған. Сол үшін де Әлеу­мет­тік ме­дициналық сақтандыру қо­ры­ның бас­шы­лығы қаржыны жоспарлау әдіс­теме­сін жетілдіруге келгенде цифрландыру, автоматтандыруға көбірек иек артуды көздеп отыр.