Көші-қон жұмыс күшін реттейді

Жаһандану дәуірін­­де еңбек көші-қо­ны әлем ел­дерінің әлеуметтік-эко­номикалық дамуында маңыз­ды рөл атқарады. Бү­гінде жақсы табыс тауып, жаңа мүмкіндік із­де­ген азаматтар­дың ше­тел­де еңбек етуге деген қы­­зығушылығы артып ке­­леді. Алайда өзге елге жұ­­мыс іздеп бару тек мүм­­кіндік қана емес, үл­кен жауапкершілікті де талап етеді. Құқықтық сауат­сыздық, заңсыз делдал­дардың арбауына түсу, еңбек құқықтарының бұзы­луы сияқты мәселелер көп­теген азаматтың тағды­рын тәлкекке салады. Осын­дай жағдайда халық­қа нақты бағыт-бағдар беретін орталық ауадай қажет.

Салтанатты іс-шараға Қазақ­стандағы БҰҰ-ның тұрақты үйлес­тірушісі Сарангоо Раднаарагчаа, Швейцария елші­лігінің Қазақстандағы уақытша се­нім­ді өкілі Помпилио Джорджио, Қа­зақ­стандағы Ха­лық­аралық көші-қон ұйымы миссиясының бас­шысы Серхан Актопрак, халық­аралық ұйым­дардың өкілдері қатысты. Мәрте­белі меймандарды Жетісу облысы әкімінің орынбасары Марлен Көлбаев қабылдап, өңірдегі көші-қон сая­саты мен халық­ты жұмыспен қамту бағытын­дағы жұмыс жөнінде кеңінен ақпарат берді.

«Бүгінде азаматтардың ең­бек көші-қонына қатыс­ты жан-жақты әрі сенім­ді ақпарат алуы өте маңыз­ды. Өйткені дұрыс ше­­шім қабылдау олардың бола­шақ тағдырына тікелей әсер ете­ді. Тұрғындар құ­қық­тарының қор­ғалуы, қауіпсіз еңбек етуі, заң­сыз көші-қон тәуекелдерінен сақ­тануы – басты орында. Сон­дықтан халықаралық ұйым­дармен бірлесіп ашыл­ған бұл орталық ха­лық­қа нақты көмек көрсе­тетін маңызды алаң болады деп сенеміз. Жалпы, өңірде жұ­­­мыспен қамту, жастарды қол­­­­­д­ау, еңбек нарығын дамыту ба­ғы­тын­дағы жұ­мыс тұрақты түрде жал­ғасып келеді», деді М.Көлбаев.

Жаңа орталық Талды­қорған қаласындағы Ең­бек мобильді­лігі орталы­ғының базасында жұ­мыс істейді. Мұнда азаматтарға шетелде жұмысқа орналасу тәртібі, еңбек келісім­шарт­тарын рәсімдеу, ең­бек құқықтары мен мін­дет­тері, қаржылық сауат­тылық, жаңа ортаға бейім­делу мәселелері жөнін­де кеңестер беріледі. Со­ны­мен қатар заңсыз көші-қонның қауіптері мен жалған жұмыс ұсыныс­тарынан сақтану жолдары түсіндіріледі.

Мамандардың айтуынша, еңбек мигранттарының басым бөлігі құқық­тық ақ­параттың жетіспеу­шілігінен қиындық­тар­ға тап болады. Кей жағдай­да адамдар заңсыз делдал­дардың қызметіне жүгініп, қаржылық шығынға ұшы­райды. Сондай-ақ еңбек құқықтарының бұзылуына жол береді. Сондықтан алдын ала дайындық пен дұрыс ақпараттың маңызы ерекше. Швейцарияның даму және ынтымақтастық агенттігінің қолдауымен, Халықаралық көші-қон ұйымының бастамасымен ашылған орталықтың басты мақсаты да – осындай тәуекелдердің алдын алу. Оны Швейцария елшілігінің Қазақстандағы уақытша сенімді өкілі Пом­пилио Джорджио жан-жақты түсіндіріп берді.

«Қазірде еңбек көші-қоны әлемдік деңгейдегі маңыз­ды құ­былысқа айналды. Аза­маттардың өз құ­қық­тарын біліп, заң­ды әрі қауіпсіз жолмен жұмысқа орна­ла­суы өте маңызды. Мұндай орта­лықтар халықтың құ­қық­­­тық мәдениетін қа­лып­­­тастырады, ең­бек на­­ры­ғындағы мүмкін­дік­тер­ді түсіндіреді, көші-қон саласындағы түрлі қауіптердің алдын алады. Әсіресе жастар үшін оның маңызы зор. Өйткені олар өз болашағына қатыс­ты ше­шім қабылдар алдын­­да кәсіби кеңес алу мүмкін­дігіне ие болады», деді Пом­пилио Джорджио.

Өзге де халықаралық ұйым өкілдері де қауіпсіз көші-қон мәселесінің маңыздылығына ерекше тоқ­талды. Олар азамат­тар­­ға алдын ала сапалы ақ­па­рат беру адам құ­қық­та­рын қорғаудың тиім­ді те­тіктерінің бірі еке­нін атап өтті. Өйткені шетел­ге жұ­мыс істеуге бар­ған аза­маттардың әлеу­мет­тік қор­­ғалуы мен қауіпсіз­дігі кө­бі­не олардың ақпарат­тық дайын­дығына байланысты.

Бүгінде мемлекет тарапынан халықты жұмыспен қамту, еңбек мобильділігін арттыру, адамкапиталын дамыту бағытында жүйелі жұмыс жүргізіліп жатыр. Соның бір көрінісі ретінде ашылған көші-қон орталығы алдағы уақытта мыңдаған аза­мат­қа пай­да­лы кеңес беріп, олар­дың қауіпсіз әрі сана­лы таң­дау жасауына ық­пал етеді. Бұл бас­тама өңір тұрғындарының әл-ауқа­тын арттыруға, құқықтық мәдениетін көтеруге жол ашады.

Жалпы, өңірдің әлеу­мет­тік-экономикалық дамуында өзгеріс көп. Жаңа өндіріс орындары ашылып, инфрақұрылым жаңа­­рып, тұрғындарды жұ­­мыс­пен қамту бағы­тын­­дағы жұмыс жүйе­лі түрде жүріп жатыр. Де­ген­мен еңбек нарығын­дағы өзгерістер көші-қон үдерістеріне де ықпал етпей қоймайды. Әсіресе жастар арасында шетелде еңбек етуге қызығушылық артып келеді. Сондықтан олардың заңды жолмен жұ­­мысқа орналасуы маңыз­­ды. Бұл ретте жаңа ор­­та­­лық азаматтардың өз бо­ла­­шағына сеніммен қа­дам басуына мүмкіндік береді.

Жетісу облысы