Ақтау саммитінің қорытындылары бойынша Қайрат Әбдірахманов түсініктеме берді

Егемен Қазақстан
16.08.2018 461
2

- Каспий теңiзiнiң құқықтық мәртебесi туралы қабылданған Конвенцияның маңыздылығы туралы не айта аласыз?

- Конвенция Каспий жағалауында орналасқан елдердің кең ауқымды бағыттарда ынтымақтастығы үшін тиімді құқықтық негіз қамтамасыз етеді.  Елбасы айтқандай аталған құжатты «Каспий теңiзiнiң конституциясы» ретінде қарастыру керек екендігі кездейсоқ емес. Конвенция Каспий аймағының саяси тұрақтылығына, аймақтың дамуына, сондай-ақ табиғи ресурстарды сақтауға және көбейтуге қызмет етеді.

Еске сала кетсек, Конвенция жағалаудағы мемлекеттердің Каспий теңізін, соның ішінде оның суын, теңіз түбін, жер қойнауын, табиғи ресурстары мен оның үстіндегі әуе кеңістігін пайдалану жөніндегі құқықтары мен міндеттеріне байланысты барлық мәселелерді реттейді. Су акваториясын бөлу мәселесі айқындалды. Аумақтық су көлемін 15 теңіз миль етіп бекітілді. Олардың сыртқы шекаралары мемлекеттік мәртебеге ие болады. Аумақтық суға 10 мильдік балық аулау аймағы жалғасады. Әрбір мемлекет балық аулау кәсібінде ерекше құқыққа ие болады. Балық аулау аймағынан тыс ортақ су аймағы сақталады. Теңіз шекарасынан тыс, жағалаудағы елдердің жалауларымен жүзетін кемелерге кеме қатынасы бостандығы қолданылады.

Маңызды ереже ретінде, әсіресе, ішкі елдер үшін басқа теңізге және әлемдік мұхитқа шығу еркіндігі болып табылады. Теңіз түбіндегі магистралды құбырлар мен кабельдерді төсеу мүмкіндігі қарастырылады. Құжатқа сәйкес әрбір мемлекет жер қойнауын пайдаланудың егемендік құқықтарын оның төменгі секторы шегінде жүзеге асырады. Көптеген байқаушылардың алаңдаушылығы туралы мәселеге де жауап беріледі: Каспий маңыңдағы мемлекеттердің қызметінің маңызды қағидаларының бірі – Конвенияға қатысушы болып табылмайтын әскери күштердің Каспий теңізінде болмауы.

Бұған байланысты Конвенциядағы біздің әріптестеріміз басшылыққа алатын тағы бір қағидаға назар аударамын - егемендік, аумақтық тұтастық, тәуелсіздік, мемлекеттердің егемендік теңдігі, күш қолданбауға немесе күш қолдану қаупін туғызбау, өзара сыйластық, ынтымақтастық, ішкі істерге араласпау. Сауда-экономикалық, көлік ынтымақтастығы, шекара ведомстволарының өзара іс-қимылдары, инциденттердің алдын-алу, ұйымдасқан қылмысқа және терроризмге қарсы күресті қамтитын Каспий маңы елдерінің жоғары лауазымды өкілдері қол қойған маңызды құжаттарды атап өту қажет. Бұл бағыттар қазіргі кезеңде халықаралық аренада өзекті мәселелер қатарына кіреді.

Жалпы алғанда, әлемнің кейбір аймақтарында қиын жағдайды ескере отырып, Каспий маңы елдерінің басшылары дана және көреген шешім қабылдап, Каспий теңізін одан әрі тұрақты дамуы үшін үлкен әлеуеті бар бейбітшілік, тұрақтылық пен қауіпсіздік аймағы ретінде ұсынды.

- Каспийдегі ынтымақтастық саласындағы келесі қадамдар қандай?

- Басқа елдердің барлық басшылары саммит шеңберінде консенсусқа жетудегі ҚР Президенті Н.Назарбаевтың рөлін мойындап, алғыстарын білдірді. Елбасы атап өткендей алдағы жұмыстың төрт негізгі бағытына ерекше назар аударғым келеді.

Біріншіден, әскери іс-қимыл саласындағы келісілген сенім шаралары бойынша жеке бесжақты келісім жасасу қажеттілігі.

Екіншіден, Каспий жағалауындағы елдердің сауда-экономикалық қатынастары, әсіресе инвестициялық ынтымақтастық, энергетика, көлік және логистика саласында жаңа серпін алуға тиіс.

Үшіншіден, Президент тарифтік саясатты оңтайландыру және Каспий маңы елдеріндегі көлік жағдайын жақсарту мәселелерін қарастыруды ұсынды.

Төртіншіден, Елбасы биологиялық ресурстарды заңсыз аулауға қарсы күрес туралы құжат қабылдау қажеттігін атап өтті.

Ақтау конвенциясына сәйкес Каспийде ынтымақтастықтың түрлі аспектілерін қарау үшін Сыртқы істер миниистрліктерінің қамқорлығымен бесжақты тұрақты консультациялар жүргізу механизмі құрылуда. Саммит қарсаңында Сыртқы істер министрлері Каспий теңізі мәселелері бойынша жоғары деңгейдегі жұмыс тобын құруға уағдаласты. Бірінші кездесуді биылғы жылдың қараша айында Әзербайжанда өткізу жоспарлануда. Ең алдымен, құрылатын топ Каспийде тікелей базалық сызықтарды құру әдістемесі туралы келісім жобасын әзірлеуге және келісуге кіріседі.

- Неліктен БАҚ-тар Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы Конвенциямен таныса алмайды? Мұның себебі неде?

- Құжаттар Каспий жағалауында орналасқан елдердің парламенттерімен бекітілгеннен және күшіне енгеннен кейін жарияланады. Бұндай тәртіп көптеген елдерде қабылданады. «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 30 мамырдағы Заңының 24-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары Қазақстан Республикасы Парламентімен ратификацияланғаннан кейін және күшіне енген кейін жариялануға жатады.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

16.02.2019

Бүгін Болгариядағы турнирде Қазақстан боксшылары алғашқы жекпе-жектерін өткізеді

16.02.2019

СІМ және «Атамекен» ҰКП инвестициялық және экспорттық бағыттағы жұмысты үйлестіруді күшейтуде

16.02.2019

WGS төрағасы: Үкіметтер өздерінің бизнес-модельдерін қайта ойлап табуы керек

16.02.2019

Ресей сауда алаңдарында қазақстандық компаниялардың белсенділігі артты

16.02.2019

Алматыда «Қазақстан университеттері халықаралық аренада» тақырыбында семинар өтті

16.02.2019

Майдангер-жазушы Леонид Гирш 95 жасқа толды

16.02.2019

Алматыда студенттер арасында «IITU Robocon 2019» роботехника чемпионаты өтті

16.02.2019

Павлодарда «Қаһармандар» республикалық қоғамдық қорының филиалы ашылмақ

16.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

16.02.2019

Павлодарда «Инвесторлар үйі» ашылады

16.02.2019

Қостанайда үш күн бойы халықаралық дирижерлер форумы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу