Ақтау саммитінің қорытындылары бойынша Қайрат Әбдірахманов түсініктеме берді

Егемен Қазақстан
16.08.2018 387
2

- Каспий теңiзiнiң құқықтық мәртебесi туралы қабылданған Конвенцияның маңыздылығы туралы не айта аласыз?

- Конвенция Каспий жағалауында орналасқан елдердің кең ауқымды бағыттарда ынтымақтастығы үшін тиімді құқықтық негіз қамтамасыз етеді.  Елбасы айтқандай аталған құжатты «Каспий теңiзiнiң конституциясы» ретінде қарастыру керек екендігі кездейсоқ емес. Конвенция Каспий аймағының саяси тұрақтылығына, аймақтың дамуына, сондай-ақ табиғи ресурстарды сақтауға және көбейтуге қызмет етеді.

Еске сала кетсек, Конвенция жағалаудағы мемлекеттердің Каспий теңізін, соның ішінде оның суын, теңіз түбін, жер қойнауын, табиғи ресурстары мен оның үстіндегі әуе кеңістігін пайдалану жөніндегі құқықтары мен міндеттеріне байланысты барлық мәселелерді реттейді. Су акваториясын бөлу мәселесі айқындалды. Аумақтық су көлемін 15 теңіз миль етіп бекітілді. Олардың сыртқы шекаралары мемлекеттік мәртебеге ие болады. Аумақтық суға 10 мильдік балық аулау аймағы жалғасады. Әрбір мемлекет балық аулау кәсібінде ерекше құқыққа ие болады. Балық аулау аймағынан тыс ортақ су аймағы сақталады. Теңіз шекарасынан тыс, жағалаудағы елдердің жалауларымен жүзетін кемелерге кеме қатынасы бостандығы қолданылады.

Маңызды ереже ретінде, әсіресе, ішкі елдер үшін басқа теңізге және әлемдік мұхитқа шығу еркіндігі болып табылады. Теңіз түбіндегі магистралды құбырлар мен кабельдерді төсеу мүмкіндігі қарастырылады. Құжатқа сәйкес әрбір мемлекет жер қойнауын пайдаланудың егемендік құқықтарын оның төменгі секторы шегінде жүзеге асырады. Көптеген байқаушылардың алаңдаушылығы туралы мәселеге де жауап беріледі: Каспий маңыңдағы мемлекеттердің қызметінің маңызды қағидаларының бірі – Конвенияға қатысушы болып табылмайтын әскери күштердің Каспий теңізінде болмауы.

Бұған байланысты Конвенциядағы біздің әріптестеріміз басшылыққа алатын тағы бір қағидаға назар аударамын - егемендік, аумақтық тұтастық, тәуелсіздік, мемлекеттердің егемендік теңдігі, күш қолданбауға немесе күш қолдану қаупін туғызбау, өзара сыйластық, ынтымақтастық, ішкі істерге араласпау. Сауда-экономикалық, көлік ынтымақтастығы, шекара ведомстволарының өзара іс-қимылдары, инциденттердің алдын-алу, ұйымдасқан қылмысқа және терроризмге қарсы күресті қамтитын Каспий маңы елдерінің жоғары лауазымды өкілдері қол қойған маңызды құжаттарды атап өту қажет. Бұл бағыттар қазіргі кезеңде халықаралық аренада өзекті мәселелер қатарына кіреді.

Жалпы алғанда, әлемнің кейбір аймақтарында қиын жағдайды ескере отырып, Каспий маңы елдерінің басшылары дана және көреген шешім қабылдап, Каспий теңізін одан әрі тұрақты дамуы үшін үлкен әлеуеті бар бейбітшілік, тұрақтылық пен қауіпсіздік аймағы ретінде ұсынды.

- Каспийдегі ынтымақтастық саласындағы келесі қадамдар қандай?

- Басқа елдердің барлық басшылары саммит шеңберінде консенсусқа жетудегі ҚР Президенті Н.Назарбаевтың рөлін мойындап, алғыстарын білдірді. Елбасы атап өткендей алдағы жұмыстың төрт негізгі бағытына ерекше назар аударғым келеді.

Біріншіден, әскери іс-қимыл саласындағы келісілген сенім шаралары бойынша жеке бесжақты келісім жасасу қажеттілігі.

Екіншіден, Каспий жағалауындағы елдердің сауда-экономикалық қатынастары, әсіресе инвестициялық ынтымақтастық, энергетика, көлік және логистика саласында жаңа серпін алуға тиіс.

Үшіншіден, Президент тарифтік саясатты оңтайландыру және Каспий маңы елдеріндегі көлік жағдайын жақсарту мәселелерін қарастыруды ұсынды.

Төртіншіден, Елбасы биологиялық ресурстарды заңсыз аулауға қарсы күрес туралы құжат қабылдау қажеттігін атап өтті.

Ақтау конвенциясына сәйкес Каспийде ынтымақтастықтың түрлі аспектілерін қарау үшін Сыртқы істер миниистрліктерінің қамқорлығымен бесжақты тұрақты консультациялар жүргізу механизмі құрылуда. Саммит қарсаңында Сыртқы істер министрлері Каспий теңізі мәселелері бойынша жоғары деңгейдегі жұмыс тобын құруға уағдаласты. Бірінші кездесуді биылғы жылдың қараша айында Әзербайжанда өткізу жоспарлануда. Ең алдымен, құрылатын топ Каспийде тікелей базалық сызықтарды құру әдістемесі туралы келісім жобасын әзірлеуге және келісуге кіріседі.

- Неліктен БАҚ-тар Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы Конвенциямен таныса алмайды? Мұның себебі неде?

- Құжаттар Каспий жағалауында орналасқан елдердің парламенттерімен бекітілгеннен және күшіне енгеннен кейін жарияланады. Бұндай тәртіп көптеген елдерде қабылданады. «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 30 мамырдағы Заңының 24-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары Қазақстан Республикасы Парламентімен ратификацияланғаннан кейін және күшіне енген кейін жариялануға жатады.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Қостанайда Батырбек Байназаровтың «Қобыз – аңыз» атты жеке концерті өтті

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу