Ақтау саммитінің қорытындылары бойынша Қайрат Әбдірахманов түсініктеме берді

Егемен Қазақстан
16.08.2018 336
2

- Каспий теңiзiнiң құқықтық мәртебесi туралы қабылданған Конвенцияның маңыздылығы туралы не айта аласыз?

- Конвенция Каспий жағалауында орналасқан елдердің кең ауқымды бағыттарда ынтымақтастығы үшін тиімді құқықтық негіз қамтамасыз етеді.  Елбасы айтқандай аталған құжатты «Каспий теңiзiнiң конституциясы» ретінде қарастыру керек екендігі кездейсоқ емес. Конвенция Каспий аймағының саяси тұрақтылығына, аймақтың дамуына, сондай-ақ табиғи ресурстарды сақтауға және көбейтуге қызмет етеді.

Еске сала кетсек, Конвенция жағалаудағы мемлекеттердің Каспий теңізін, соның ішінде оның суын, теңіз түбін, жер қойнауын, табиғи ресурстары мен оның үстіндегі әуе кеңістігін пайдалану жөніндегі құқықтары мен міндеттеріне байланысты барлық мәселелерді реттейді. Су акваториясын бөлу мәселесі айқындалды. Аумақтық су көлемін 15 теңіз миль етіп бекітілді. Олардың сыртқы шекаралары мемлекеттік мәртебеге ие болады. Аумақтық суға 10 мильдік балық аулау аймағы жалғасады. Әрбір мемлекет балық аулау кәсібінде ерекше құқыққа ие болады. Балық аулау аймағынан тыс ортақ су аймағы сақталады. Теңіз шекарасынан тыс, жағалаудағы елдердің жалауларымен жүзетін кемелерге кеме қатынасы бостандығы қолданылады.

Маңызды ереже ретінде, әсіресе, ішкі елдер үшін басқа теңізге және әлемдік мұхитқа шығу еркіндігі болып табылады. Теңіз түбіндегі магистралды құбырлар мен кабельдерді төсеу мүмкіндігі қарастырылады. Құжатқа сәйкес әрбір мемлекет жер қойнауын пайдаланудың егемендік құқықтарын оның төменгі секторы шегінде жүзеге асырады. Көптеген байқаушылардың алаңдаушылығы туралы мәселеге де жауап беріледі: Каспий маңыңдағы мемлекеттердің қызметінің маңызды қағидаларының бірі – Конвенияға қатысушы болып табылмайтын әскери күштердің Каспий теңізінде болмауы.

Бұған байланысты Конвенциядағы біздің әріптестеріміз басшылыққа алатын тағы бір қағидаға назар аударамын - егемендік, аумақтық тұтастық, тәуелсіздік, мемлекеттердің егемендік теңдігі, күш қолданбауға немесе күш қолдану қаупін туғызбау, өзара сыйластық, ынтымақтастық, ішкі істерге араласпау. Сауда-экономикалық, көлік ынтымақтастығы, шекара ведомстволарының өзара іс-қимылдары, инциденттердің алдын-алу, ұйымдасқан қылмысқа және терроризмге қарсы күресті қамтитын Каспий маңы елдерінің жоғары лауазымды өкілдері қол қойған маңызды құжаттарды атап өту қажет. Бұл бағыттар қазіргі кезеңде халықаралық аренада өзекті мәселелер қатарына кіреді.

Жалпы алғанда, әлемнің кейбір аймақтарында қиын жағдайды ескере отырып, Каспий маңы елдерінің басшылары дана және көреген шешім қабылдап, Каспий теңізін одан әрі тұрақты дамуы үшін үлкен әлеуеті бар бейбітшілік, тұрақтылық пен қауіпсіздік аймағы ретінде ұсынды.

- Каспийдегі ынтымақтастық саласындағы келесі қадамдар қандай?

- Басқа елдердің барлық басшылары саммит шеңберінде консенсусқа жетудегі ҚР Президенті Н.Назарбаевтың рөлін мойындап, алғыстарын білдірді. Елбасы атап өткендей алдағы жұмыстың төрт негізгі бағытына ерекше назар аударғым келеді.

Біріншіден, әскери іс-қимыл саласындағы келісілген сенім шаралары бойынша жеке бесжақты келісім жасасу қажеттілігі.

Екіншіден, Каспий жағалауындағы елдердің сауда-экономикалық қатынастары, әсіресе инвестициялық ынтымақтастық, энергетика, көлік және логистика саласында жаңа серпін алуға тиіс.

Үшіншіден, Президент тарифтік саясатты оңтайландыру және Каспий маңы елдеріндегі көлік жағдайын жақсарту мәселелерін қарастыруды ұсынды.

Төртіншіден, Елбасы биологиялық ресурстарды заңсыз аулауға қарсы күрес туралы құжат қабылдау қажеттігін атап өтті.

Ақтау конвенциясына сәйкес Каспийде ынтымақтастықтың түрлі аспектілерін қарау үшін Сыртқы істер миниистрліктерінің қамқорлығымен бесжақты тұрақты консультациялар жүргізу механизмі құрылуда. Саммит қарсаңында Сыртқы істер министрлері Каспий теңізі мәселелері бойынша жоғары деңгейдегі жұмыс тобын құруға уағдаласты. Бірінші кездесуді биылғы жылдың қараша айында Әзербайжанда өткізу жоспарлануда. Ең алдымен, құрылатын топ Каспийде тікелей базалық сызықтарды құру әдістемесі туралы келісім жобасын әзірлеуге және келісуге кіріседі.

- Неліктен БАҚ-тар Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы Конвенциямен таныса алмайды? Мұның себебі неде?

- Құжаттар Каспий жағалауында орналасқан елдердің парламенттерімен бекітілгеннен және күшіне енгеннен кейін жарияланады. Бұндай тәртіп көптеген елдерде қабылданады. «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 30 мамырдағы Заңының 24-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары Қазақстан Республикасы Парламентімен ратификацияланғаннан кейін және күшіне енген кейін жариялануға жатады.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу