Түркі әлеміне қызығушылық толастамайды

Алматыдағы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде Түркі әлемі зерттеулеріне арналған халық­аралық симпозиум өз жұмысын бастады. Бесінші рет ұйым­дас­­­тырылып отырған алқалы жиынға Түркия, Қазақстан, Әзербай­жан, Қырғызстан, Өзбекстан, Татарстан, Башқұртстаннан 200-ден астам ғалым мен қоғам қайраткері келді.

Егемен Қазақстан
12.10.2018 3419
2

2014 жылдан бері дәстүрлі түрде ұйымдастырылып келе жат­қан симпозиумның мақсаты – әлемдегі ғылым, білім сала­сын­да түркі әлеміне қатыс­ты зерт­теу жасап жүрген ғалым­дар­дың басын қосып, ғылыми ба­ғыт­та пікір алмасу, ғылым же­тістіктерін талқылау, жаңа ғы­лы­ми зерттеулерге жол ашып, түркі әлемі әдебиеті мен мәдение­ті­нің кеңеюіне ықпал жасау. Түркі әлемі зерттеу­лері­нің симпозиу­мы да осы мис­с­ияға өз үлесін қосып келеді.  

Қазақ қыз­дар мем­лекет­тік универси­теті­нің ректоры, педа­гогика ғылым­да­ры­­ның докторы, профессор Гауһар Алдам­бергенова алдымен қонақтарды симп­о­зиумның ашылуымен құттық­тады. «Қаншама дәуір алмасып, мыңжылдықтар өтсе де, көкбөрінің рухы көшпей, бабадан балаға қалған Күлтегіннің өсиеті санадан өшпей келе жатыр. Тағылым аларлықтай дәс­түрге айналған жиын түркітілдес елдер мәдениеті мен өнерінің, тілі мен тарихының дамуына үлес қосуды көздейді. Бұл түркі өркениетінің дамуына, дәуірлер жалғастығына алтын арқау болады деп сенеміз», деп симпозиум жұмысына сәттілік тіледі ректор.

Халықаралық түркі әлемі зерттеулер симпозиумы бұл түркі халықтарының ортақ құн­дылықтарын талқылау, бір­лескен шешімдерді әзірлеу, бірлескен жобалар дайындау, ортақ саясатты анықтау және ең бастысы, жалпы сана қалыптастыру үшін ұйымдас­ты­рылған ғылыми іс-шара бол­ғандықтан, симпозиумда айтылған ой мазмұны негізінен осы түйін төңірегінде тоғысып жатты. Халықаралық Түркі академиясының президенті Дархан Қыдырәлінің баяндамасында мың жылдан бері түркі әлемін түрлі қырынан зерттеп келе жатқан қызығушылықтың толастамайтыны туралы ай­­­тыла келіп, өзін іргелі ғылыми-гуманитарлық орталық ретінде таныта білген Түркі Акаде­мия­сы атқарған ауқымды жұмыс­­­­тар­ды атап өтті. Мысалы, соңғы екі жылдың өзінде шетелдік ғалымдардың қатысуымен түрко­­логия, алтаистика, монголисти­ка бағыттарында көптеген іргелі ғылыми жоба жүзеге асыры­лып, 40 халықаралық конфе­­­рен­ция мен форум, 30 семинар мен дөңгелек үстел ұйымдас­ты­рылған. Сондай-ақ Акаде­мия бас­шысы түркітілдес елдердегі әріп­тестерін Қазақстан Прези­ден­ті Нұрсұлтан Назар­баев ұсын­ған «Түркі әлеміндегі 100 жаңа есім» және «Түркі әлемінің киелі жерлері» жобалары аясын­да бір­лесе жұмыс істеуге шақырды. 

Симпозиумда «жаһандану үдерісіндегі түркі жұртының дамуы үшін не істелу керек және оған кедергі болатын қандай себептер бар?» деген маңызды сауалға жауап іздеген Өмер Ха­лисдемир университетінің рек­торы Мухсин Кардың ойы толымды шықты. «Түркі әле­мін зерттеу – рухани бренд» дейді түрік ғалымы. «Жаһан­дық күрестің ортасында тұрған түркі халықтарының мүдде­лерін ортақтастыру арқылы бірлігі мен тыныштығын сақ­тап, ынтымақтастығын әртарап­тандыра отырып нығаюын, тарихтағы түркі халықтарына жасалған зұлымдықтың, қырғын мен мәдени геноцидтерді пайдаланбауын қамтамасыз етуіміз керек. Мың пікірден гөрі ортақтасып шешкен бір пікір артық. Ақпарат тудыратын, сол тудырған ақпаратты өнім­ге айналдыра білетін, жа­һандық бір күшке ие бола алатын белсенді күшке айналу үшін ұмтылудамыз. 

1990 жылдардың басынан бастап-ақ ең жоғары саяси уағдаластықтар негізінде түркі әлемінің ғалымдары алғашқы қадамдарын анықтады. Оның алғашқы нәтижесі ретінде Түркі кеңесі мен Түркі Акаде­­­миясы құрылып, түркі халық­ара­лық ұйымдарына жол көрсе­тетін, бағыт беретін де ғалымдар болды. Бұл жылдарда Түрік­менстан, Әзербайжан, Өзбек­стан бірінші болып латын әліп­биіне көшті. Қазақ елі де осы бағытта жаңа қадамдар жасап жатыр. Қазақстанның қазақ тілін жоғары дәрежеде танытатын латын әліпбиін қабылдауы бола­шақ­та түркі әлемінің бірлігі үшін оң үрдіс болмақ. Жиында Түр­кия Республикасының Қазақ­стандағы Бас консулы Каган Иыл­маз, Баку Еуразия уни­вер­­ситетінің ректоры Назым Хю­сейнли, Түркітілдес елдер зиялылары одағының төрағасы, ақын Мұхтар Шаханов, Халықаралық Түркі Академиясының сарапшысы, PhD докторы Эльмира Қал­жанова сөз алып, түркі елдерінің келешекте әлі де болса бір-бірін жақынырақ танып, өзара ынтымақтастық үшін атқаратын ортақ жұмыстары туралы ойларымен бөлісті. Түркі әлеміне шамшырақ болу үшін жұмыла жұмыс істеп жүрген бауырлас халықтардың баршасы бесінші симпозиумда да тың ұсыныс, құнды пікір мен жаңа ғылыми тұжырымдамалар жасалатынына сенім білдіріп, секция жұмысына кірісіп кетті.

Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

16.02.2019

Бүгін Болгариядағы турнирде Қазақстан боксшылары алғашқы жекпе-жектерін өткізеді

16.02.2019

СІМ және «Атамекен» ҰКП инвестициялық және экспорттық бағыттағы жұмысты үйлестіруді күшейтуде

16.02.2019

WGS төрағасы: Үкіметтер өздерінің бизнес-модельдерін қайта ойлап табуы керек

16.02.2019

Ресей сауда алаңдарында қазақстандық компаниялардың белсенділігі артты

16.02.2019

Алматыда «Қазақстан университеттері халықаралық аренада» тақырыбында семинар өтті

16.02.2019

Майдангер-жазушы Леонид Гирш 95 жасқа толды

16.02.2019

Алматыда студенттер арасында «IITU Robocon 2019» роботехника чемпионаты өтті

16.02.2019

Павлодарда «Қаһармандар» республикалық қоғамдық қорының филиалы ашылмақ

16.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу