Серікбай қажы Ораз: Ұлы дала өркениеті һәм ұлттық тәрбие

Егемен Қазақстан
06.12.2018 5729
2

Аса қамқор, ерекше мейірім­ді Алланың атымен бастаймын! Барлық мадақ әлемдердің Иесі Алла тағалаға тән. Пайғам­бары­мыз Мұхаммедке, оның әулеті мен сахабаларына салауаттар мен сәлемдер болсын!

Жуырда Елбасы Н.Назарбаев­тың ұлт тарихын дәріп­­теп, тарихи жәдігерлерді на­­си­хат­тауға үндеген «Ұлы да­ла­ның жеті қыры» деп атала­­тын мақаласы жарық көрді. Мақала­да рухани жаңғыру идеясы жуырда ғана қолға алынған шаруа еместігі тілге тиек етіле келе, бұ­ған дейін де сол жолда қыруар ең­бек­тердің атқарылғаны алға тар­тылған болатын. «Мәдени мұра», «Халық – тарих толқы­нында», т.б. мемлекеттік бағ­дар­­ламаларды осы бағытта ат­қа­рылған іргелі жұмыстардың қа­тарына жатқызуға болады. 

«Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды» – деп атап өткен Елбасы бүгінгі заманда әр азамат өзінің ұлттық-рухани тамырынан нәр алу қа­жет­тігін қадап айтты. Осы мақа­лаға өзек болған рухани жаң­ғыру арқылы ұлттық кодымыз­ды танысақ, «Ұлы даланың жеті қыры» атты еңбекте бұл ба­­ғыт­та атқарылатын жұмыс­тар­­дың бағдары, оларды жүзеге асы­ру­дың жолдары нақты көрсетілген. 

Ұлы даланың ерекше жеті қырын айқындап берген ма­қа­л­ада Мемлекет басшысы ба­­сым­­­­дылықты ұлттың тари­­­хына беріп, Ұлы даланы мекен­деген ұлттың рухани және материалдық мұраларын дәріп­теп, жаңғыртуға үндейді. Себе­бі тарих дегеніміз – ұлт­тың жады. Тарихы жадында жатталған ұлт қана ұлт ретін­де сақталып қалады, тарихын қастерлеген халық қана өт­кен­нен тағылым алу арқылы бола­шағына сенім­мен қарайды. 

Қазақ халқы өзінің сан ға­сыр­лық сындарлы тарихында тағ­дырдың талай тəлкегіне тү­сіп, көптеген оқиғаларды басы­нан кешіргені баршаға аян.

Алайда сол тығырықты жағ­дай­лардың бәрінен бірліктің арқа­сында шы­ға білді. Өйткені халықтың жіг­ерін жаныған нәрсе елдің аза­т­тыққа, тәуелсіздікке, жерді сақ­тап қалуға деген ұмты­лысы болатын. Қаншама алаш зия­лы­лары шыбын жанын шүбе­рек­ке түйіп, тәуелсіздік үшін күрес жо­лын жалғастырды. Ке­ше­гі ке­ңес­тік кезеңде де ға­сыр­лар­ға созыл­ған тарихымызды бұр­ма­лауға бағытталған әре­кет­терге той­тарыс беріліп, қазақ жері де­ген ұғымның сақталып қа­лу жо­лында ерен еңбектер ат­­қа­­рыл­ды. Біздің қазіргі тәуел­сіз­­д­і­гі­­міз сол асқақ арман мен ерен ең­­бек­тер­дің нәтижесі деуге болады.

Осы тәуелсіздігімізді сақтап, еліміз бен елдігімізді нығайту – басты мақсат болып қала бере­ді. Өйткені, тәуелсіздік ұғымы халқымыздың мұраты, ғасыр­­лар бойы арманына айналған со­нау Алаш тұлғаларының зерде­­сі мен өнегесімен келген аманат болатын. Осы аманатты бү­гінгі ұрпақтың көзінің қара­шығындай сақтап, «Отан үшін отқа түс, күймейсің» деген да­на­лық сөзді ұстаным етіп алып, Отанды қорғау жолында бар­лық қиындықтарға төзе білуі перзенттік парыз болып табылады. Ізгі ғұламалардың: «Отан­ды сүю – иманнан» – деген та­ғы­лым­ды сөзі бар. Ұрпақты тәрбие­леу барысында қазақ­тың ұлт­тық салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарының рухани күш екенін сезіне отырып, осы құн­­ды­лықтар арқылы болашақ ұр­­­­пақ­ты адамгершілікке, иман­ды­лыққа баулу маңызды іс. 

Жаппай жаһандану үдерісін­де сырттан келетін ықпалдар­дан сақтану үшін осы рухани-мәде­ни құндылықтарды жаңғыр­тып, халық пен мемлекеттің тұтас­тығы үшін ұлттық сананы на­си­хаттаудың орны ай­рық­­ша. Өскелең ұрпақты тәр­бие­­леу­де заман мен уақыт өз­герсе де салт-дәстүріміз бен құн­ды­лық­­тарымыздың көнер­мей­тіні ақи­қат. Демек, мәдени мұра­мы­зды жаңғыртуға, оларды тиім­ді қол­дануға әрдайым күш салуы­мыз қажет. Елбасының жария­ла­ған «Мәңгілік Ел» идеясының көз­­дегені де осы болатын. Мақ­сат – төл дәстүрімізді, әде­бие­т­і­міз бен мә­дениетімізді жаң­ғыр­­ту, дін­іміз бен тілімізді өркендету.  

Н.Назарбаев «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласында қазақ халқының байырғы заманнан қанына сіңген қылқұйрық­ты ауыздықтап міну мәдение­ті, түркі бабаларымыздың темір кенін игеру өнері, аң стилі, алтыннан аптап, күміспен күптеп киім кию салты жан-жақты баян­далған. Қазақ жерінің тұтас түркінің қара шаңырағы әрі Ұлы Жібек жолының күретамыры болуы – Ұлы даланың басты ерекшелігі деп есептейміз. 

«Тарихи сананы жаңғырту» деп аталатын екінші тарауында елдің рухани игілігі үшін «Архив – 2025», «Ұлы даланың ұлы есімдері», «Түркі әлемінің генезисі», «Ұлы даланың ежел­гі өнер және технология­лар музейі», «Дала фольклоры мен му­зы­­ка­сының мың жылы», «Тарих­­­­тың кино өнері мен теле­­ви­­зия­дағы көрінісі» деп аталатын практикалық маңызды жобаларды ұсынған. 

Расында, тарихымызға қара­сақ, атқа міну мәдениеті мен жыл­қыны қолға үйрету өнері біздің кең-байтақ даламызда дамып, әлемге тарады. Ат­тың бабын білген бабаларымыз садақ тар­ту тәсілін жер жүзіне әйгіледі. Осы арқылы кең-байтақ же­рін сақтап, оны біз­дерге аманат етіп қалдырды.
Исламдағы әділетті әмірші­лердің бірі Омар Әл-Хаттаб (оған Алла разы болсын) пай­ғам­барымыз Мұхаммедтің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Өз балаларыңа садақ­тан оқ атуды, суда жүзуді және атқа мінуді үйретіңдер» – деген хадисін жеткізген. 

«Иманым – жиғаным», «Тәні саудың – жаны сау» – деген тағылымды тұжырымды ту еткен ата-бабаларымыз саламатты өмір салтын ұстанды. Ислам ғұламаларының: «Атқа міну, садақ ату, күрес пен жүгіру – созылмалы аурулардың бірден-бір дауасы» – деген сөзінде үлкен мағына жатыр. 
Демек, біз өз ұрпағымыздың жан саулығымен қоса тән сау­лығына да мән беруіміз тиіс. Тәні сау адам құлшылықты өз дәре­жесінде орындайды әрі сапалы білім алып, қоғамға пайдасын тигізетін тұлғаға айналады.

Елбасы өз мақаласында қазақ топырағынан шыққан әл-Фара­­би, Ясауи, Бейбарыс, әз-Тәуке, Абылай хан, Кенесары, Абай сынды ірі тұлға­лары­мыз­­дың еңбегі мен өмірін наси­хат­тау қажеттігін атап өтті. Шын мәнін­де, аталған тұлғалар – хал­қы­мыздың еліктеуге тұрар­лық мақтаныштары. Өс­келең жас­тарды осынау дана­ларымызға еліктеп өсіру – ма­ңы­зды іс. Тегі мен тарихын, дәстүрі мен салтын ұмытпаған ұрпақ сырттан келген теріс діни ағымдардың арбауына ермейді.

Қадау-қадау мәселелер қам­т­ылған Елбасының бұл жоба­сы алты Алаштың рухын көтеріп, бір серпілтті. Ал ел игілігіне ба­ғыт­­­талып отырған жобаның бір уы­ғын көтерісу – барша қазақ­стан­­­дықтардың асыл борышы.

Алла тағала «Һуд» сүресінің 61-аятында:   

«...Ол сендерді жерден жаратты (яғни, тәндеріңді топырақ­тан жаратып, жерден шыққан өсімдіктермен азықтандырды) әрі сол жер бетінде өмір сүріп, оны көркейтулеріңді қалады» – деген. Демек, өз өмірі­мізді көр­кейтіп, дініміз бен дәстүрі­міз­ді жаңғыртып, қоғам­ның дамуы мен өркендеуіне үлес қосу – баршамыздың мызғымас мін­­детіміз. Алла тағала халқы­мыз­дың бірлігін бекем етіп, мем­лекетімізді өркендеген елдердің қатарына қосқай! Әмин!

Серікбай қажы ОРАЗ,

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

16.02.2019

Бүгін Болгариядағы турнирде Қазақстан боксшылары алғашқы жекпе-жектерін өткізеді

16.02.2019

СІМ және «Атамекен» ҰКП инвестициялық және экспорттық бағыттағы жұмысты үйлестіруді күшейтуде

16.02.2019

WGS төрағасы: Үкіметтер өздерінің бизнес-модельдерін қайта ойлап табуы керек

16.02.2019

Ресей сауда алаңдарында қазақстандық компаниялардың белсенділігі артты

16.02.2019

Алматыда «Қазақстан университеттері халықаралық аренада» тақырыбында семинар өтті

16.02.2019

Майдангер-жазушы Леонид Гирш 95 жасқа толды

16.02.2019

Алматыда студенттер арасында «IITU Robocon 2019» роботехника чемпионаты өтті

16.02.2019

Павлодарда «Қаһармандар» республикалық қоғамдық қорының филиалы ашылмақ

16.02.2019

Сенатор Ә.Құртаев Азия елдері парламентшілерінің кездесуіне қатысты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу