Серікбай қажы Ораз: Ұлы дала өркениеті һәм ұлттық тәрбие

Егемен Қазақстан
06.12.2018 4519
2

Аса қамқор, ерекше мейірім­ді Алланың атымен бастаймын! Барлық мадақ әлемдердің Иесі Алла тағалаға тән. Пайғам­бары­мыз Мұхаммедке, оның әулеті мен сахабаларына салауаттар мен сәлемдер болсын!

Жуырда Елбасы Н.Назарбаев­тың ұлт тарихын дәріп­­теп, тарихи жәдігерлерді на­­си­хат­тауға үндеген «Ұлы да­ла­ның жеті қыры» деп атала­­тын мақаласы жарық көрді. Мақала­да рухани жаңғыру идеясы жуырда ғана қолға алынған шаруа еместігі тілге тиек етіле келе, бұ­ған дейін де сол жолда қыруар ең­бек­тердің атқарылғаны алға тар­тылған болатын. «Мәдени мұра», «Халық – тарих толқы­нында», т.б. мемлекеттік бағ­дар­­ламаларды осы бағытта ат­қа­рылған іргелі жұмыстардың қа­тарына жатқызуға болады. 

«Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды» – деп атап өткен Елбасы бүгінгі заманда әр азамат өзінің ұлттық-рухани тамырынан нәр алу қа­жет­тігін қадап айтты. Осы мақа­лаға өзек болған рухани жаң­ғыру арқылы ұлттық кодымыз­ды танысақ, «Ұлы даланың жеті қыры» атты еңбекте бұл ба­­ғыт­та атқарылатын жұмыс­тар­­дың бағдары, оларды жүзеге асы­ру­дың жолдары нақты көрсетілген. 

Ұлы даланың ерекше жеті қырын айқындап берген ма­қа­л­ада Мемлекет басшысы ба­­сым­­­­дылықты ұлттың тари­­­хына беріп, Ұлы даланы мекен­деген ұлттың рухани және материалдық мұраларын дәріп­теп, жаңғыртуға үндейді. Себе­бі тарих дегеніміз – ұлт­тың жады. Тарихы жадында жатталған ұлт қана ұлт ретін­де сақталып қалады, тарихын қастерлеген халық қана өт­кен­нен тағылым алу арқылы бола­шағына сенім­мен қарайды. 

Қазақ халқы өзінің сан ға­сыр­лық сындарлы тарихында тағ­дырдың талай тəлкегіне тү­сіп, көптеген оқиғаларды басы­нан кешіргені баршаға аян.

Алайда сол тығырықты жағ­дай­лардың бәрінен бірліктің арқа­сында шы­ға білді. Өйткені халықтың жіг­ерін жаныған нәрсе елдің аза­т­тыққа, тәуелсіздікке, жерді сақ­тап қалуға деген ұмты­лысы болатын. Қаншама алаш зия­лы­лары шыбын жанын шүбе­рек­ке түйіп, тәуелсіздік үшін күрес жо­лын жалғастырды. Ке­ше­гі ке­ңес­тік кезеңде де ға­сыр­лар­ға созыл­ған тарихымызды бұр­ма­лауға бағытталған әре­кет­терге той­тарыс беріліп, қазақ жері де­ген ұғымның сақталып қа­лу жо­лында ерен еңбектер ат­­қа­­рыл­ды. Біздің қазіргі тәуел­сіз­­д­і­гі­­міз сол асқақ арман мен ерен ең­­бек­тер­дің нәтижесі деуге болады.

Осы тәуелсіздігімізді сақтап, еліміз бен елдігімізді нығайту – басты мақсат болып қала бере­ді. Өйткені, тәуелсіздік ұғымы халқымыздың мұраты, ғасыр­­лар бойы арманына айналған со­нау Алаш тұлғаларының зерде­­сі мен өнегесімен келген аманат болатын. Осы аманатты бү­гінгі ұрпақтың көзінің қара­шығындай сақтап, «Отан үшін отқа түс, күймейсің» деген да­на­лық сөзді ұстаным етіп алып, Отанды қорғау жолында бар­лық қиындықтарға төзе білуі перзенттік парыз болып табылады. Ізгі ғұламалардың: «Отан­ды сүю – иманнан» – деген та­ғы­лым­ды сөзі бар. Ұрпақты тәрбие­леу барысында қазақ­тың ұлт­тық салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарының рухани күш екенін сезіне отырып, осы құн­­ды­лықтар арқылы болашақ ұр­­­­пақ­ты адамгершілікке, иман­ды­лыққа баулу маңызды іс. 

Жаппай жаһандану үдерісін­де сырттан келетін ықпалдар­дан сақтану үшін осы рухани-мәде­ни құндылықтарды жаңғыр­тып, халық пен мемлекеттің тұтас­тығы үшін ұлттық сананы на­си­хаттаудың орны ай­рық­­ша. Өскелең ұрпақты тәр­бие­­леу­де заман мен уақыт өз­герсе де салт-дәстүріміз бен құн­ды­лық­­тарымыздың көнер­мей­тіні ақи­қат. Демек, мәдени мұра­мы­зды жаңғыртуға, оларды тиім­ді қол­дануға әрдайым күш салуы­мыз қажет. Елбасының жария­ла­ған «Мәңгілік Ел» идеясының көз­­дегені де осы болатын. Мақ­сат – төл дәстүрімізді, әде­бие­т­і­міз бен мә­дениетімізді жаң­ғыр­­ту, дін­іміз бен тілімізді өркендету.  

Н.Назарбаев «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласында қазақ халқының байырғы заманнан қанына сіңген қылқұйрық­ты ауыздықтап міну мәдение­ті, түркі бабаларымыздың темір кенін игеру өнері, аң стилі, алтыннан аптап, күміспен күптеп киім кию салты жан-жақты баян­далған. Қазақ жерінің тұтас түркінің қара шаңырағы әрі Ұлы Жібек жолының күретамыры болуы – Ұлы даланың басты ерекшелігі деп есептейміз. 

«Тарихи сананы жаңғырту» деп аталатын екінші тарауында елдің рухани игілігі үшін «Архив – 2025», «Ұлы даланың ұлы есімдері», «Түркі әлемінің генезисі», «Ұлы даланың ежел­гі өнер және технология­лар музейі», «Дала фольклоры мен му­зы­­ка­сының мың жылы», «Тарих­­­­тың кино өнері мен теле­­ви­­зия­дағы көрінісі» деп аталатын практикалық маңызды жобаларды ұсынған. 

Расында, тарихымызға қара­сақ, атқа міну мәдениеті мен жыл­қыны қолға үйрету өнері біздің кең-байтақ даламызда дамып, әлемге тарады. Ат­тың бабын білген бабаларымыз садақ тар­ту тәсілін жер жүзіне әйгіледі. Осы арқылы кең-байтақ же­рін сақтап, оны біз­дерге аманат етіп қалдырды.
Исламдағы әділетті әмірші­лердің бірі Омар Әл-Хаттаб (оған Алла разы болсын) пай­ғам­барымыз Мұхаммедтің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Өз балаларыңа садақ­тан оқ атуды, суда жүзуді және атқа мінуді үйретіңдер» – деген хадисін жеткізген. 

«Иманым – жиғаным», «Тәні саудың – жаны сау» – деген тағылымды тұжырымды ту еткен ата-бабаларымыз саламатты өмір салтын ұстанды. Ислам ғұламаларының: «Атқа міну, садақ ату, күрес пен жүгіру – созылмалы аурулардың бірден-бір дауасы» – деген сөзінде үлкен мағына жатыр. 
Демек, біз өз ұрпағымыздың жан саулығымен қоса тән сау­лығына да мән беруіміз тиіс. Тәні сау адам құлшылықты өз дәре­жесінде орындайды әрі сапалы білім алып, қоғамға пайдасын тигізетін тұлғаға айналады.

Елбасы өз мақаласында қазақ топырағынан шыққан әл-Фара­­би, Ясауи, Бейбарыс, әз-Тәуке, Абылай хан, Кенесары, Абай сынды ірі тұлға­лары­мыз­­дың еңбегі мен өмірін наси­хат­тау қажеттігін атап өтті. Шын мәнін­де, аталған тұлғалар – хал­қы­мыздың еліктеуге тұрар­лық мақтаныштары. Өс­келең жас­тарды осынау дана­ларымызға еліктеп өсіру – ма­ңы­зды іс. Тегі мен тарихын, дәстүрі мен салтын ұмытпаған ұрпақ сырттан келген теріс діни ағымдардың арбауына ермейді.

Қадау-қадау мәселелер қам­т­ылған Елбасының бұл жоба­сы алты Алаштың рухын көтеріп, бір серпілтті. Ал ел игілігіне ба­ғыт­­­талып отырған жобаның бір уы­ғын көтерісу – барша қазақ­стан­­­дықтардың асыл борышы.

Алла тағала «Һуд» сүресінің 61-аятында:   

«...Ол сендерді жерден жаратты (яғни, тәндеріңді топырақ­тан жаратып, жерден шыққан өсімдіктермен азықтандырды) әрі сол жер бетінде өмір сүріп, оны көркейтулеріңді қалады» – деген. Демек, өз өмірі­мізді көр­кейтіп, дініміз бен дәстүрі­міз­ді жаңғыртып, қоғам­ның дамуы мен өркендеуіне үлес қосу – баршамыздың мызғымас мін­­детіміз. Алла тағала халқы­мыз­дың бірлігін бекем етіп, мем­лекетімізді өркендеген елдердің қатарына қосқай! Әмин!

Серікбай қажы ОРАЗ,

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.12.2018

«Нұр Отанда» жаңа пікірталас алаңы дүниеге келді

15.12.2018

Ономастика саласындағы оң өзгерістер жалғасын табады - Даниал Ахметов

15.12.2018

TWESCO Тәуелсіздік күніне орай салтанатты қабылдау өткізді

15.12.2018

Тәуелсіздік күніне орай бірқатар қазақстандық дипломаттар мемлекеттік наградалармен марапатталды

15.12.2018

Денис Теннің өліміне қатысты іс сотқа жіберілді

15.12.2018

Димаштың келесі жеке концерті Мәскеуде өтеді

15.12.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Тәуелсіздік күніне арналған салтанатты жиынға қатысты

15.12.2018

Шет ел басшылары Президент пен қазақстандықтарды Тәуелсіздік мерекесімен құттықтауда

15.12.2018

Америкалық баскетболшы Энтони Клеммонс Қазақстан азаматтығын алды

15.12.2018

Ғалымбек Кенжебаев бокстан Қазақстан құрамасының бас бапкері болып тағайындалды

15.12.2018

Астанада гидроцефалияға шалдыққан балаға ота сәтті жасалды

15.12.2018

Талдықорғанда неонаталды хирургия орталығы ашылды

15.12.2018

Қостанайда көп қабатты үйдегі бір пәтер өртеніп, екі адам қаза болды

15.12.2018

15 желтоқсанға арналған ауа райы болжамы

14.12.2018

Атырауда қысым тетіктерін шығаратын Қазақстандағы алғашқы кәсіпорын ашылды

14.12.2018

Сенат комитетінде «Табиғи монополиялар туралы» заң жобасы қаралды

14.12.2018

Атырауда жаңа мамандандырылған ХҚКО ашылды

14.12.2018

С.Әкелеев: Бекболат Тілеухан мен Айгүл Қосанованың дауысын мен қойғам

14.12.2018

​БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің мүшелері Астана форматындағы Сирияаралық келіссөздерді мойындады

14.12.2018

Бақытжан Сағынтаев мемлекеттік қызметкерлер мен ұлттық компаниялардың қызметкерлеріне марапаттар табыстады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу