«Құдай не деді?..» (Үштаған-интерпретация)

Егемен Қазақстан
12.02.2019 2168
2

Құлшылық пен тіршілік

Рәбия жесірдің екі ұлы бар еді. Үлкені – базардың жүк­шісі, кішісі – медресенің тәлібі. Өзі оң аяқтың тізеден тө­менгі тұсы жансызданып, балдақтың көмегінсіз жүре де алмайтын. Күн ұзаққа ермегі әрі күнкөрісі көше бойында отырып қайыр сұрау...

Зәбірдің ес білгелі ұйқысы қанып көрмепті. Таң рауандап ата бере шөңкедегі суық сүтті шала ұрттап, базар дарба­засын ашуға жүгіретін. Күні бой­ғы міндеті – саудагердің қабын тасып беріп, жеткізу. Қас қарая тараған базардың шашылған қоқысын жинап, су сеуіп сыпыру да мұның мойнында. Сосын үйіне асығатын. Алакөлеңке бөлмеде інісі намазын оқып, анасы балауыз шамның жарығына қарап отырады. Күндегі сурет – осы. Зәбір жылдам су жылытып, ана­сының мүйізденіп кеткен аяғындағы шаң мен кірді легенге езіп жуды да, құрғақ ма­таға орап қойды. Қазандағы ас қалдығын қырып тазалап, ертеңгі ішетін сүтті пісі­ріп бол­ғанша, қараңғылық қою­ланып ұйқыға құлай кеткенін сезбей де қалған...

Қадыл құлшылығын қаза қылған емес. Медреседе үй­ренген ілімін ұстазы үнемі өз­гелерге үлгі қылып айтып оты­рады. Дауыс мәнері де жа­ғым­ды. Енді бірер мезетте ме­шіт­тің мәзіні болмақшы.

– Е, Жаратушым, жарылқай гөр, қылған құлшылығымды өзің қабыл ет, – дейтін ол әдет­­тегі кифиясын оқып бол­ған сайын. Өзінің уақыты аз­дығы себепті үй шаруасына қолғабыс етуіне мұршасы да бола бермейтін. Әрі бұл ла­шық­тың шаруасы ағасынан арты­лып көрген жоқ.

«Ағаңның тілегін қабыл еттім...». Қалың ұйқыдан селт етіп оянған Қадылдың құла­ғында осы дауыс жаңғырып тұрып алды.

– О, құдіретті күшті Жара­ту­шым, ағамның тілегін қабыл еттіңіз бе? Ол дұға етті ме? Ол на­маз да оқымап еді... Бұл қа­лай? Мен парызымды қаза қылмай, жатсам да, тұрсам да өзіңнен медет тіледім ғой, Мейірім иесі? Менің тілегім жетпеді ме дәргейіңе?

«Уа, Пендем...», қараңғы мен жарықтың арасынан шық­қандай бір дауыс тағы естілді.

– Сен, рас, парызыңды қаза еткен жоқсың. Ал ағаң құлшылық етуге уақыт тап­­пады. Сенің мұрсатың дұ­ға ті­леуге жетті. Ол тір­шілік­тен артылған сәтін анала­рың­ның қамын жасауға арнады. Мен адамдардың құлшы­лығына зәру емес едім, анаң балаларының жәрдеміне мұқ­таж-тұғын. Мені әділ емес деуге дәтің жете ме, Пендем? – деді дауыс иесі... 

Ағаш пен Балта

Ауыл іргесіндегі тоғайда қадау Қарағай, топ Қайың, сырықтай Терек, жалбыр Қарағаш қатар өсетін-тұғын. Бір құтсыз қыста шана сүй­реткен мұжық тоғайға келе қалды. Белінде жүзі қылпыған балта бар екен. Әлгі адам баласы ағаштарға кезекпен балта сілтеп, отын дайындауға кі­рісті. Әуелгіде балтаның әуенге бергісіз шыңылына ел­тіп, үнсіз мүлгитін ағаш­тар, күн өте келе қатары сиреп жат­­қанын көрді. «Қой, болмас, мы­нау балта жерде тірі ағаш қалдырмас. Мұ­ны Жа­рату­шыға жеткізейін» депті қор­қыныштан дір-дір қаққан Қарағай.

– О, Құдай, бізді ағаш етіп жарат­тың. Сая болсын дедің. Датымыз бар. Өзің дәр­гейіңде қарамасаң, мына темір балта жолындағыны жап­пай сұлатып, ақыры ағаш қалдырмайтын түрі бар...

«Әй, сұңқылдамашы!» деп күркіреп жіберді сонда Құдай Қарағайдың зарын аяқтатпай:

– Ол балтаның зады темір болға­нымен, сабы ағаштан емес пе? Менің әділдігіме кү­мә­нің қалды ма енді? – деді және...

Қошқар мен Теке

Қошқар мен Текені шал мен кемпір сойып жеп қо­йыпты. Махшар таңы ал­дын­да екеуі о дүниеде жо­лы­ғыпты. Қошқар тозақта тер­леп-тепшіп жүрсе, Теке жұмақ­та жатыр екен. Аңырған Қош­қар Құдайға арызданып «Мен үнемі әлсізді қорғап, әділ болдым ғой. Неге менің орным жұмақта емес?» деп сұрапты. 

Сонда Жаратушы: «Мақұ­лығым-ай, дәтің орынды. Амал дәптерің де оң екен. Бі­рақ сен қожайының соймақ болып аяғыңды буғанда, «Мә-ә-ә, қазір сауырымның қы­ты­ғы қанатын болды» деп көзіңді жұмып жата бердің ғой. Осы қылығыңнан жұмақ қақ­пасына жарты қадам жет­­пей қалдың. Ал Теке сира­ғынан ұстағаннан бас­тап бақырып, қар­сыласып бақ­ты. Байғұсты өмірді сон­ша қорғап, сүйгені үшін жұмаққа жі­бер­дім. Менің әділдігіме күмәнің бар ма, ал?» депті...

Қалмаханбет МҰҚАМЕТҚАЛИ,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу