Әуелі кітаптың дүниеге келуіне қандай оқиға себеп болғанын айтайын. Негізінде «Дінтұтқа» жинағының идеясы аспанда, былайша айтқанда Жаратқан Иемізге біртабан жақын жерде туған... Оның жайы былай.
Әуелі кітаптың дүниеге келуіне қандай оқиға себеп болғанын айтайын. Негізінде «Дінтұтқа» жинағының идеясы аспанда, былайша айтқанда Жаратқан Иемізге біртабан жақын жерде туған... Оның жайы былай.
Биылғы маусым айында Сенат Төрағасының Ресей Федерациясына ресми сапарын көрсетуге Мәскеуге ұшқан едік. Ұшақ аспанға көтерілгеннен кейін шамамен бір сағаттай уақыт өткенде Қайрат Әбдіразақұлы мені өзіне шақырып, арнайы сөйлескен. Төрағаның әңгімесінде әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің бірінші съезінің он жылдығына дайындықтың барысы да сөз етілді. «Егемен Қазақстанның» елдің өміріндегі белгілі бір белестерге арнап, қомақты жинақтар шығарып жүргенін білемін, бәрін де алып, оқып келемін. Газет дін туралы да жүйелі, жақсы жазып жүр ғой. Осы тақырыптағы жарияланымдардың басын қосса бір үлкен жинақ шығып қалар деймін. Сондай кітапты бірер ай көлемінде құрастырып бере алар ма едіңіздер?», деген еді Қайрат Әбдіразақұлы. Бұл іске біз құлшына кірістік. Еліміздің, Елбасымыздың әлемдегі дінаралық үнқатысуды қамтамасыз етудегі ерекше орнын көрсететін арнаулы кітап дайындауды біз съездің он жылдығына өзіміздің қосар үлесіміз әрі ел газеті ретіндегі бір парызымыз деп білдік.
Тәуелсіздіктің табалдырығында тұрған тұста біздің жас мемлекетіміздің болашағы туралы болжам жасап, бал ашқандар аз болмаған. Солардың арасында Қазақстанды алысқа бармай-ақ ара-дара күйге түседі, бір жағынан көпұлттылығы, екінші жағынан көптілділігі, үшінші жағынан көпдінділігі іштен ірітпей қоймайды, деп сәуегейсігендердің саны да аз емес еді. Содан бергі Елбасы бастап, ел қостап, елдіктің ерен сапарына шыққан жиырма жылдан астам уақытта Қазақстан ол болжамдардың бәрінің күлін көкке ұшырды. Президент Нұрсұлтан Назарбаев егемендігіміздің елең-алаңында-ақ: «Дін – халық даналығының, мәдениеті мен салт-дәстүрлерінің шырақшысы» деп жариялап, діннің ұстараның жүзіндей нәзік нәрсе екенін, бұл салада жаза басуға болмайтынын, өйткені, адамның санасында діни және ұлттық сезімдер әрдайым тығыз астасып жататынын ескертті. Барлық діндерге бірдей қарап, кез келген діннің жоғарғы мағынасы адам мен адамзатты жоғалтып алған жетілу жолына қайтару болып табылады деп санап, конфессияаралық келісімге келудің жолдарын көрсетті. Дін бостандығы толық қамтамасыз етіліп, жүздеген мешіттер, шіркеулер, синагогалар, костельдер салынды, оларға ағылған жас пен кәрі дінді адамзат қоғамындағы аса күрделі де маңызды әлеуметтік-мәдени институт, ерекше қоғамдық сана және әлеуметтік құбылыс ретінде қарауды үйренді, дін атаулының басты мақсаты адамның рухани жетілуі деп білді, сөйтіп мұның өзі қоғамның парасаттылық тұрғыдан тазара түсуіне жол ашты.
Елбасының ерен еңбегінің, сарабдал саясатының арқасында бір кезде білгішсінгендер бұлардың әр діні әр жаққа тартқылап, әрі-сәрі күй кешеді, халқының басы бірікпейді деген мемлекет көп ұзамай-ақ дінаралық татулықтың мекеніне ғана емес, үйренерлік үздік үлгісіне де айналды.
Нұрсұлтан Назарбаев өзі басқаратын мемлекетте дінаралық келісімге қол жеткізумен тоқтап қалған жоқ. «Біздің бәрімізді хаққа бастайтын жол біреу. Сондықтан да діндер арасындағы әлдеқайда белсенді үн қатысудың уақыты жетті» деп, нақты іске кірісті. Дін басшыларының миссиясы адамдарға өз сенімін бір жақты бұрмалаусыз, түсінбеушіліктен, әсіресе өшпенділік пен ашу-ызадан ада, таза күйінде жеткізу екенін бүкіл әлемге әйгілей түсу үшін жаңашыл әрі батыл қадам жасады: Қазақстан елордасында Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезін шақыруды ұсынды. Саясаттың сан түрлі себептеріне байланысты келісімге келу, қол алысу, уағда байласу тұрмақ, бір-бірін көрместей болып кетуге жақындаған діндердің де басшылары Арқа төріндегі Астанада бір шаңырақтың астында бас қосып, бір тілекке тоқтады, сөйтіп, Қазақстан Президентінің өз сөзімен айтқанда, «саяси жолмен реттеу әдістері нәтиже бермеген жерде Құдай Сөзі жарастыру мен үміттің жалғыз құралы болып қалатыны» дәлелденді.
Жинақтың аты жөнінде бір ауыз сөз. Сенатор Нұрлан Оразалин «Дінтұтқаны» б ұрын-соңды кездеспеген сөз деді. Дәл осы күйінде бұрын қолданылмағаны рас. Бірақ «Ай астында Айға таңсық ештеңе жоқ» дегендей, бұл сөздің де өзінің бастауы бар. Осыдан біраз жыл бұрын Мырзатай Жолдасбеков, Ақселеу Сейдімбек, Қойшығара Салғараұлы үшеуі бірлесіп «Елтұтқа» деген кітап шығарған. Кітапта Қазақ еліне тұтқа болған тұлғалар туралы шағын-шағын мақалалар топтастырылған. Бүгінде Қазақстан Республикасы әлемдік және дәстүрлі діндердің көшбасшылары бас қосатын, маңызды мәселелерді талқылайтын, ортақ ұстанымға тоқтайтын дінге тұтқа елге айналды. Кітап аты солай қойылған.
Тұсаукесердің түйінді сөзін әлем діндерінің тарихында орны ерекше тұлға – Рим Папасы Иоанн Павел ІІ-шінің Қазақстанға келгенде сөйлеген жүрекжарды сөздерімен бітіруді орынды көріп отырмын. Рим Папасы Астанада былай деген еді:
«Қазақ халқы, сенi елдi шынайы прогресс тұрғысынан, ынтымақтастық пен бейбiтшiлiк рухында құрудың жауапты мiндетi күтiп тұр. Қазақстан, азапқа түсушiлер мен дiни нанымдағылар жерi, айдалғандар мен қаһармандар жерi, ойшылдар мен суреткерлер жерi, ештеңеден тайынба! Егер сенiң денеңе түсiрiлген жарақаттың iзi терең де сан түрлi болып қалса, егер материалдық және рухани қалыпқа келтiру iсiнде қиыншылықтар мен кедергiлер пайда болса – ұлы Абай Құнанбайдың: «Адамшылықтың алды – махаббат, ғаделет сезiм. Ол – Жаратқан тәңiрiнiң iсi» (Қырық бесiншi сөз) (ұлы ақынның бұл пiкiрiн де Рим Папасы қазақ тiлiнде айтты) деген сөздерi сен үшiн дәру әрi ынталандырғыш болсын.
Махаббат пен әдiлет! Адамдардың қадамын бағыттап отырған Құдiретi күштi Құдай сенiң, Қазақстанның ұлан-байтақ жерi, әр қадамыңа осынау жұлдыздардың жарығын түсiрсiн!
Астанаға келуiмдi бастаған кезде менiң жүрегiмдi кернеген сезiмдер осындай. Сiздердiң ұлттық туларыңыздың түсiне қарай отырып, сiздер үшiн, қымбатты қазақтар, мен Құдiретi күштi Құдайдан көк түс символы болып табылатын берiктiк пен ашықтықты, ондағы алтын түс бейнелейтiн береке мен бейбiтшiлiктi тiлеймiн.
Саған, Қазақстан, және сенiң барлық тұрғындарыңа Құдайым рақымын түсiрiп, сенiң болашағыңа келiсiм мен бейбiтшiлiктiң нұрын төксiн!».
Айтқаны келсін дейміз.
Сауытбек АБДРАХМАНОВ,
«Егемен Қазақстан» республикалық газеті»
акционерлік қоғамының президенті.