«Өсімдіктер әлемі» кешенді оқу-әдістемелік жобасының жетекшісі Гөзел Құлжабаевамен сұхбат
– Гөзел Әліпбайқызы, елімізге танымал табиғат жанашыры ретінде ерекшеленуіңізге не себепші болды?
«Өсімдіктер әлемі» кешенді оқу-әдістемелік жобасының жетекшісі Гөзел Құлжабаевамен сұхбат
– Гөзел Әліпбайқызы, елімізге танымал табиғат жанашыры ретінде ерекшеленуіңізге не себепші болды?
– Алғашында тек Табиғат-ананың көркемдігіне, ғаламаттығына қызығушылығым басым болды. Сосын, біртіндеп табиғатты қамқорлыққа алу жайлы тың ойлар туындай бастады. Жылжыған жылдармен уақыт атты төреші әкелген мүмкіндіктерді пайдаланып, шетелдерге шыққанда, әсіресе, дамыған мемлекеттермен біздің еліміздегі табиғат саласын салыстырып, олқылықтарды табиғат жанашыры ретінде көре бастадым. Саралап отырсам, табиғат бақтары мен қорықтарының аздығы, осы саланы жетік меңгерген ұлттық кадрлардың жоқтығы көріне бастады. Мысалы, Словакия мемлекеті жерінің 78 пайызы орман-тоғай болса, Қазақстан Республикасының ұлан-байтақ жерінің 4 пайызы ғана орманды алқап деген статистикалық ақпарат мені ойландырды.
– Жасыл желекті жайқалтып, «Гөзелдің гүлстаны» атандырған әлемнің бүгінгі ахуалы туралы кеңірек айтып берсеңіз?
– Алматы қаласында орналасқан «Гүлстан» гүл бағына 2005 жылдан бастап келушілер саны жыл сайын артып отыр. Осы үлгілі бақ жер жәннаты Жетісу аймағында, нақтылай түссем, Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Басши ауылдық округінде жалғасын тапты. Нұрым, Басши ауылдарында 30 гектар жерге әртүрлі тақырыптық, танымдық бақтар жасалды. Осы бақтар Қазақстанның әрбір елді мекенінде жасалынатын бақтардың алғашқы қадамы болып табылады. Елімізде ұлттық бақтардың санын көбейтудің жарқын жолы – мемлекет тарапынан белгіленген Отбасы жылы аясында мен «Аналардың құрметіне бақ егейік» деген үндеу жариялап, халықтық қолдау тауып «Батыр ана» бағы дүниеге келді. Бүгінде 10 гектар жерде 27 түрлі ағаштар мен бұталар барлығы 6000 түп жайқала өсіп тұр. Мұны жетісулықтар Анаға деген құрметтің жаңа үлгісі деп бағалап, бақтардың санын көбейтудің тың жолы деп танып отыр. Болашақта әрбір елді мекенде аналардың құрметіне бақтарды өсіріп, жерімізді жасыл желекпен жайқалта білсек, нұр үстіне нұр емес пе?!
Мәдениет жылы аясында 5 гектар жерге алма бағы өсіріліп, сол баққа қазақтың жезтаңдай әншісі, қоғам қайраткері Нұрғали Нүсіпжановтың аты берілді. Біз өмірде 60, 70, 80, 90, 100 жасқа келген қоғам қайраткерлерінің құрметіне мерейтойлар жасап жүрміз. Шапан жабу, ат мінгізу, автокөлік сыйлау рәсімдерімен шектелеміз. Менім ұсынысым – осындай мерейтойлардың орнына неге бақтар жасап, сол азаматтар мен азаматшалардың аттарын бермеске. Бұл жерде қозғап отырған ойым – бақтар келесі ұрпаққа мәңгілік қызмет жасайды. 2011 жылы ел тәуелсіздігінің 20 жылдық мерекесіне орай «Әр ауылдық округте 20 мың түп ағаш» атты үндеу жариялап, алғашқы қадамды өзім туып-өскен өңірім Басши ауылдық округінен бастап 10 гектар жерге 36000 түп ағаш көшетін тігіп, өзгелерге үлгі, өнеге көрсете білдік. Нәтижесінде, Басши, Нұрым, Аралтөбе ауылдарындағы мектептер мен балабақшалар аулалары жасыл желекке оранып, бүлдіршіндер шадыман шаттыққа бөленді. Нұрым ауылында 2008 жылы салынып, пайдалануға берілген мешіттің де айналасына 2 гектар жерге 1000 түп қылқан жапырақты ағаш көшеттері тігілді. 2012 Отбасы жылында Орталық Азия бойынша тұңғыш «Батыр Ана» бағын Басши ауылдық округінде ашып, аядай ауылдан 130 аяулы аналар шыққандықтан сол аналардың құрметіне «Батыр Ана» бағы деген ат бердік. Сондай-ақ, біздің бастап, қолдауымызбен Жамбыл облысында 400-ден астам мектеп аулаларында аналарға арналған аллеялар жасалынды.
Кең байтақ еліміздің ертеңі, оның экологиялық тұрақтылығы – Елбасының сарабдал саясатының басым бағыттарының бірі екені мәлім. Өскелең ұрпақ санасына өлкені гүлдендіру және көгалдандыру жұмыстарын жоғары деңгейде үйрету мақсатымен «Гүлстан» ғылыми-танымдық журналы мен «Гүлзар» қоғамдық бірлестігі «Әр ауланың гүлденгені – мемлекеттің гүлденгені» деген ұранмен республика көлемінде жеті жылдан бері жұмыс істеуде. 2008-2009 оқу жылынан бастап «Өсімдіктер әлемі» кешенді әдістемелік ұсынған едік. Бұл әдістемелік құралдағы «Гүлдер әліппесінде» 40 өсімдік атауы берілген. Ата-аналар, балалар, тәрбиешілер осы әліппе арқылы өсімдіктердің атауларымен танысып, танымдық деңгейлерін көтереді, сөз қорлары толығады. Өсімдіктердің отаны, түр-түсі, өсу, гүлдеу мерзімдері туралы құрастырылған өлеңдерді жаттау арқылы бүлдіршіндердің есте сақтау қабілеттері дамиды. «Ертегілер сериясы» айдарымен берілген материалдар мазмұнының мәнділігімен, қызықтылығымен, тілінің жеңілдігімен ұтымды. Дидактикалық ойындар бойынша берілген табиғаттың әсем гүлдері бейнеленген суреттер арқылы балалардың жеке басының білімі мен танымы дамытылып, ойын үстіндегі қарапайым еңбек дағдылары жетілдіріледі. Ойын кезінде балалар өсімдіктер әлемімен жақынырақ танысып, бөлме өсімдіктері мен дала гүлдерінің емдік қасиеттерін ұғынып, дәрілік өсімдіктерді ажырата білуге үйренеді. Санамақ әдістемелік құралы балабақша бүлдіршіндері үшін тартымды, мазмұны терең. Боямақтардың түр-түстері анық және алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Міне, осы оқу құралдары «Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі білім беру ұйымдарында 2011-2012 оқу жылында қолдануға рұқсат еткен оқу басылымдарының тізбесін бекіту туралы» 2011 жылғы 21 ақпандағы №68 бұйрығымен бекітіліп, қолданысқа енгізілді. Жалпы, өсімдіктер әлемі оқу әдістемелік кешенімен 58 кітап шығарып, ел игілігіне ұсындық. Тағы бір айта кетер жайт, ЭКСПО-2017 қарсаңында Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Сарыөзек кентінде 10 гектар жерге «Гүлдер әліппесі» атты танымдық бағы бой көтереді.
– Тәуелсіздік сіздің өміріңізге қандай өзгерістер енгізіп, жақсылықтың жолын ашты?
– Тәуелсіздік мен үшін үлкен бақыт. Тәуелсіздік дамыған елдерге жол ашты, керемет жерлерді көруге, білім алуға мүмкіндік берді. Өркениетті елдерге барып тәжірибе жинап, бақ жасауда сол білімімді пайдаланып жүрмін. Иран, Польша, Германия, Тайланд, Қытай, Англия елдерін көріп, таңғажайып табиғатын тамашаладым. Сонымен қатар, көгалдандыру мен гүл көрмелеріне қатысу мүмкіндігі туып, Түркия, Ұлыбритания, Польша, Қытай мемлекеттеріне барған сапарларымда көп ой түйдім.
Әңгімелескен
Нұрбол Әлдібаев,
Алматы облысы.
«Егемен Қазақстан».